خنیس بن حذافه سهمی

آشنایی اجمالی

وی از بنی سهم‌‌ بن عمرو، از تیره‌های قریشی است که در مواردی نام او به «حبیش» تصحیف شده است^[۱]، چنان که نام پدرش در مواردی به اشتباه «حذیفه» ثبت شده است^[۲]. کنیه وی را ابوحذافه و ابوالاخنس نوشته‌اند که کنیۀ دوم نزد بلاذری با تعبیر «یقال» بیان شده^[۳] و بیانگر رواج نداشتن آن است.

در خانواده حذافه اسلام به زودی راه یافت و فراگیر شد. خنیس خود از مسلمانان قدیمی است و پیش از رفتن رسول خدا(ص) به دار ارقم، اسلام را پذیرفت^[۴]. به همین جهت او، در شمار سابقین در اسلام و از مهاجرین به حبشه است^[۵]. خنیس همراه با دو برادر دیگر خود عبدالله و قیس به حبشه هجرت کرد^[۶]. هر چند موسی بن عقبه و ابومعشر نام وی را در مهاجران به حبشه نیاورده‌اند^[۷]، اما ابن اسحاق^[۸] و واقدی وی را از مهاجران حبشه دانسته‌اند^[۹].

خنیس بعدها از حبشه به مکه بازگشت. ابن اسحاق بازگشت وی و شماری از مهاجران را از حبشه در پی خبر دروغین پذیرش اسلام از سوی سران قریش گزارش کرده است^[۱۰]. خنیس پس از بازگشت از حبشه مدتی را در مکه ماندگار شد و هنگام هجرت مسلمانان به مدینه، به آن شهر مهاجرت کرد^[۱۱]. در این هجرت همسرش، حفصه دختر عمر، نیز وی را همراهی می‌کرد^[۱۲]. محل سکونت وی در مدینه، منزل رفاعة بن عبدالمنذر بود^[۱۳]. او هر چند پس از هجرت به مدینه عمر زیادی نکرد، اما در همین مدت کوتاه نیز، نام او در حوادث و رخدادها به میان آمده است. در جریان مؤاخات، رسول خدا(ص) میان او و ابوعبس بن جبر از قبیله اوس^[۱۴] پیمان برادری بست^[۱۵]. وی در غزوه بدر حضور داشت و تنها فردی از بنوسهم بود که در این نبرد شرکت کرد^[۱۶]. چنان که ابن سعد وی را در شمار بدریان آورده است^[۱۷]. وی در این جنگ بیمار شد، و همزمان با بازگشت رسول خدا(ص) به مدینه، جان سپرد. رسول خدا(ص) بر او نماز گزارد و وی را در کنار عثمان بن مظعون جمحی در بقیع دفن کرد^[۱۸]. مرگ وی در بیست و پنجمین ماه هجرت و پیش از نبرد احد رخ داد^[۱۹].

با اینکه منابع درگذشت وی را پیش از جنگ احد دانسته‌اند، اما برخی منابع وفات وی را پس از نبرد احد و در اثر جراحات وارد شده در همان نبرد دانسته‌اند^[۲۰] که صحیح نیست؛ زیرا ازدواج رسول خدا(ص) با همسر وی حفصه پس از ۲۵ ماه از هجرت گزارش شده است که این تاریخ پیش از نبرد احد است^[۲۱]. همسر وی حفصه پس از درگذشت خنیس به ازدواج رسول خدا(ص) درآمد.

مادر خنیس، ضعیفه دختر حذیم^[۲۲]، برادرش عبدالله بن حذافه و همسرش حفصه دختر عمر بود^[۲۳]. از خنیس فرزندی باقی نماند^[۲۴]. برخی وی را مأمور رسول خدا(ص) برای رساندن نامه به خسرو پرویز دانسته‌اند که صحیح نیست؛ زیرا وی در این تاریخ درگذشته بود و برادرش عبدالله بن حذافه مأمور چنین پیامی بود^[۲۵].^[۲۶]

جستارهای وابسته

منابع

داداش‌نژاد، منصور، مقاله «خنيس بن حذافه سهمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ دارقطنی، العلل الواردة فی الأحادیث النبویه، ج۱، ص۱۵۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۱.
↑ احمد بن حنبل، مسند، ج۱، ص۱۲؛ دارقطنی، العلل الواردة فی الأحادیث النبویه، ج۱، ص۱۵۶.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱۰، ص۲۷۴؛ ج۱، ص۲۴۶.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰ و ر.ک: ابن هشام، السیره النبویه، ج۱، ص۲۷۴.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۸۸.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۵.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱۰، ص۲۴۶.
↑ ابن هشام، السیره النبویه، ج۱، ص۳۵۰.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۶.
↑ ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۶.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۵.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۶۵.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰.
↑ یا منذر بن محمد، ابن عبدالبر، الدرر، ص۹۲؛ ابن سیدالناس، عیون الأثر، ج۱، ص۲۶۷.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۳۱۹.
↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۵۶؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۳۴۱؛ طبری، تاریخ، ج۳، ص۱۶۴.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۶؛ ج۲، ص۵۴ و ج۱۰، ص۲۷۴.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰.
↑ ابن راهویه، مسند ابن راهویه، ج۴، ص۱۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۵.
↑ ابن حجر، فتح الباری، ج۹، ص۱۵۲.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۵.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۵.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱۰، ص۲۷۴؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۱، ص۹۹۰.
↑ ابن قتیبه، المعارف، ص۱۳۵؛ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۱، ص۴۴۶؛ طبرسی، إعلام الوری بأعلام الهدی، ص۳۷۷؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳، ص۱۷۳؛ ابن حجر، فتح الباری، ج۸، ص۹۶.
↑ داداش‌نژاد، منصور، مقاله «خنيس بن حذافه سهمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۵۶-۲۵۷.

[1] دارقطنی، العلل الواردة فی الأحادیث النبویه، ج۱، ص۱۵۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۹۱.

[2] احمد بن حنبل، مسند، ج۱، ص۱۲؛ دارقطنی، العلل الواردة فی الأحادیث النبویه، ج۱، ص۱۵۶.

[3] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱۰، ص۲۷۴؛ ج۱، ص۲۴۶.

[4] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰ و ر.ک: ابن هشام، السیره النبویه، ج۱، ص۲۷۴.

[5] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۸۸.

[6] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۵.

[7] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱۰، ص۲۴۶.

[8] ابن هشام، السیره النبویه، ج۱، ص۳۵۰.

[9] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۶.

[10] ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۶.

[11] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۵.

[12] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۶۵.

[13] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰.

[14] یا منذر بن محمد، ابن عبدالبر، الدرر، ص۹۲؛ ابن سیدالناس، عیون الأثر، ج۱، ص۲۶۷.

[15] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۳۱۹.

[16] واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۵۶؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۳۴۱؛ طبری، تاریخ، ج۳، ص۱۶۴.

[17] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰.

[18] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۶؛ ج۲، ص۵۴ و ج۱۰، ص۲۷۴.

[19] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۰۰.

[20] ابن راهویه، مسند ابن راهویه، ج۴، ص۱۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۵.

[21] ابن حجر، فتح الباری، ج۹، ص۱۵۲.

[22] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۲۴۵.

[23] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۵.

[24] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱۰، ص۲۷۴؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۱، ص۹۹۰.

[25] ابن قتیبه، المعارف، ص۱۳۵؛ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۱، ص۴۴۶؛ طبرسی، إعلام الوری بأعلام الهدی، ص۳۷۷؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳، ص۱۷۳؛ ابن حجر، فتح الباری، ج۸، ص۹۶.

[26] داداش‌نژاد، منصور، مقاله «خنيس بن حذافه سهمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۵۶-۲۵۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]