رافع بن رفاعه انصاری
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. رافع بن رفاعه انصاری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: رافع بن رفاعه انصاری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ابن حجر[۱] نام وی را در قسم اول الاصابه (صحابه) آورده و مستند آن را نقل حدیثی از سوی او از رسول خدا(ص) درباره نهی از درآمد بعضی از شغلها مانند کرایه زمین، حجامت و درآمد کنیزان میداند[۲]. با این حال، در دیگر منابع، در تعیین دقیق راوی این حدیث اختلاف وجود داشته و در نتیجه آنان ضمن رد وجود صحابیای با عنوان «رافع بن رفاعه»، راوی این روایت را با نام دیگری معرفی کردهاند:
قول اول از ابن عبدالبر[۳] است که سند حدیث را غلط دانسته و منظور از «رافع بن رفاعه» را «رافع» فرزند «رفاعة بن رافع بن مالک زرقی»، یکی از صحابه مشهور میداند؛ اما ابن حجر[۴] این سخن ابن عبدالبر را رد کرده و میگوید: در این صورت وی تابعی است و نمیتواند صحابی باشد، از سوی دیگر، در سند حدیث نسب رافع نیامده است و نمیتوان وی را فرزند رفاعة بن رافع دانست. به گفته ابن حجر میتوان اضافه کرد که ابن سعد[۵] نام همه فرزندان «رفاعه بن رافع» را آورده، اما اشارهای به وجود فرزندی به نام رافع برای وی ندارد.
قول دوم سخن ابن منده (م ۳۹۵) است که اعتقاد دارد در سند، نام راوی و پدرش جابهجا شده و حدیث در حقیقت از «رفاعه بن رافع» نقل شده است[۶]، که اشاره شد از صحابه معروف است[۷].
قول سوم را ابن حجر[۸] به گونه احتمال ارائه داده است، مبنی بر اینکه راوی حدیث، «رافع بن رفاعة بن خدیج مدنی» است که در سال صدم هجری از دنیا رفته است، اما با توجه به سال فوت وی، روشن است که وی نمیتوانسته راوی این حدیث از رسول خدا(ص) باشد.
قول چهارم، سخن مزی[۹] است که این رافع بن رفاعه را غیر معروف دانسته و معتقد است راوی این حدیث یک نفر دیگر از صحابه، به نام رافع بن خدیج است که در منابع، حدیثی از وی درباره منع از درآمد کنیز نیز نقل شده است[۱۰]. در نتیجه صحابیای به نام «رافع بن رفاعه» وجود نداشته و این نام، تغییر یافته نام «رافع بن خدیج» است[۱۱]. به نظر میرسد با توجه به شدت اختلاف اقوال، به طور دقیق نمیتوان یکی از اقوال ارائه شده را پذیرفت؛ لذا در وجود صحابی با عنوان «رافع بن رفاعه» تردید وجود دارد.[۱۲]
منابع
پانویس
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۴.
- ↑ احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۳۴۱ و نیز ر.ک: ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۳۴.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۰.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۴.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۴۷.
- ↑ ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۴.
- ↑ ر.ک: مدخل رفاعة بن رافع بن مالک زرقی.
- ↑ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۱۹۹.
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۹، ص۲۶.
- ↑ ابوداود، سنن ابیداود، ج۲، ص۱۳۰؛ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۲، ص۴۲.
- ↑ برای اطلاع از شرح حال وی ر.ک: مدخل رافع بن خدیج انصاری.
- ↑ قلیچ، رسول، مقاله «رافع بن رفاعه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۹۷.