رباح بن معترف فهری
رباح بن معترف فهرى از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: رباح بن معترف فهرى در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی از بنی شیبان بن محارب، از تیره بنیفهر؛ شاخهای از قبیله قریش بود[۱]. نام پدرش را «عمرو»[۲] و «عبیده»[۳] هم گفتهاند. چنان که برخی معترف را جد وی دانستهاند[۴]. کنیهاش ابوحسان[۵] و اهل حجاز بود[۶].
در صحابی بودن رباح اختلاف است. ابونعیم[۷] میگوید: برخی متأخران رباح را از صحابه شمردهاند، اما من او را صحابی نمیدانم و کسی از متقدمین نیز او را در شمار صحابه نیاورده است. با این حال، برخی منابع او را از صحابه دانسته[۸] و گفتهاند: در فتح مکه (سال هشتم) اسلام آورد و در تجارت با عبدالرحمن بن عوف زهری شریک بود[۹]. با آنکه گفتهاند از رباح حدیثی نقل نشده است[۱۰]، اما برخی از او نقل کردهاند که گفت: «از رسول خدا(ص) درباره گوسفند گمشده پرسیدند، فرمود: «آن را بگیر که از آن خودت یا برادرت یا گرگ است و از استفاده از تازیانه (گمشده) پرسیدند که اجازه فرمود و بنا بر نقلی از شتر (گمشده) پرسیدند که فرمود: «تو را چه به شتر، او کفش و آبش همراهش است»[۱۱]. البته این خبر بیشتر از زید بن خالد جهنی (صحابی) و برخی دیگر نقل شده[۱۲] و در باب اشیای گمشده به آن استناد شده است[۱۳].
رباح غنای «نَصب»[۱۴] را به خوبی میدانست[۱۵] و شاید از این رو او را به عنوان «مُغَنّی» معرفی کردهاند[۱۶]. وی در سفری که همراه عبدالرحمن بن عوف بود صدایش را به آواز بلند کرد و چون عبدالرحمن از او پرسید: این چیست؟ گفت: اشکالی ندارد، با این آواز سرگرم میشویم و سفر بر ما کوتاه میشود. اما عبدالرحمن گفت: اگر میخواهید چیزی بخوانید از اشعار ضرار بن خطاب بخوانید و رباح هم خواند[۱۷]. البته برخی به جای «عبدالرحمن بن عوف»، «عمر بن خطاب» آوردهاند[۱۸] و برخی نیز گفتهاند عمر در راه با رباح و همسفرانش برخورد کرد و چون از آن موسیقی پرسید، عبدالرحمن پاسخ او را داد و عمر گفت که آنان از شعر ضرار بخوانند[۱۹]. از روزگار وی با عمر اخباری نقل کردهاند[۲۰]. بر اساس خبری به رباح گفتند: از موسیقی سرزمین خودمان برایمان بخوان، گفت: عمر اینجاست! گفتند باشد، اما اگر تو را نهی کرد از خواندن خودداری کن[۲۱]. فرزندش عبدالله بن رباح، از فقهای مشهور بود[۲۲].[۲۳]
جستارهای وابسته
- قریش (قبیله)
- بنیفهر (قبیله)
- بنی شیبان بن محارب (قبیله)
- عبدالله بن رباح فهری (فرزند)
منابع
پانویس
- ↑ زبیری، نسب قریش، ص۴۴۸.
- ↑ زبیری، نسب قریش، ص۴۴۸؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶.
- ↑ ابن ابیعاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۳۴۹.
- ↑ ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۱۱۰.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۸۹.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۱۱۰.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۱.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۸۹.
- ↑ ابن ابیعاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۳۴۹؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۱۱۰؛ برای توضیح روایت ر.ک: نووی، المجموع، ج۱۵، ص۲۷۱.
- ↑ برای نمونه، ر.ک: عبدالرزاق صنعانی، المصنف، ج۱۰، ص۱۳۰؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۲۵۱.
- ↑ ر.ک: بخاری، صحیح، ج۳، ص۱۹۳؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۶، ص۱۹۲.
- ↑ نوعی موسیقی عرب که به حداء، موسیقی هنگام راندن شتران شباهت داشت؛ ر.ک: ابن اثیر، النهایه، ج۵، ص۶۲.
- ↑ حربی، اکرام الضیف، ج۲، ص۷۹۳؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۱.
- ↑ ابن ماکولا، الإکمال، ج۷، ص۲۷۶.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۷؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۱.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۷؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۵۳.
- ↑ زبیری، نسب قریش، ص۴۴۸.
- ↑ ابوهلال عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۲، ص۶۱۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۶.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۱.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «رباح بن معترف فهرى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۰۸.