ربیع بنت معوذ

مقدمه

ربیع دختر معوذ عفراء بن حارث بن رفاعه از خاندان مالک بن نجار انصاری است. مادرش ام یزید دختر قیس بن زعوراء بن حرام از همان خاندان می‌باشد^[۱]. معوذ و معاذ پسران حارث از خاندان نجار و از پیشگامان انصار هستند، اما بیشتر به پسران عفراء که نام مادرشان است، مشهورند. آنها از شرکت‌کنندگان در جنگ بدر و قاتل ابوجهل‌اند. تاریخ درگذشت معاذ روشن نیست و معوذ نیز در جنگ بدر شهید شده است^[۲]. ربیع مسلمان شد و با رسول الله(ص) بیعت کرد^[۳]. او با پسرعمویش ایاس بن بکیر از خاندان لیث ازدواج کرد و برای او پسری به نام محمد آورد^[۴]. ربیع از بانوانی بود که در صلح حدیبیه همراه پیامبر اکرم(ص) بود و در بیعت رضوان با آن حضرت بیعت کرد^[۵].

ربیع در جنگ‌ها به همراه رسول الله(ص) برای زخم‌بندی و آبرسانی شرکت می‌کرد و به مداوای مجروحین جنگ نیز می‌پرداخت و گاهی در حمل جنازه‌های شهدا به مدینه به اصحاب رسول الله(ص) یاری می‌رساند^[۶]. اگر هدیه‌ای به پیامبر اکرم(ص) می‌دادند، آن حضرت می‌پذیرفت و برای آن پاداشی فزون بر آن می‌داد. ربیع گوید: عمویم، معاذ سبد کوچکی خرمای رطب که چند عدد خیار نوبر هم روی آن بود، همراه من به حضور پیامبر اکرم(ص) فرستاد. آن حضرت خیار را دوست می‌داشت و هنگامی که آن را به حضور ایشان بردم، مقداری زیورهای سیمین و زرین که از بحرین برای ایشان رسیده بود، مقابل آن حضرت بود. پیامبر اکرم(ص) مشت خود را از آنها پر کرد و به من ارزانی داشت^[۷]. خالد بن ذکوان گوید: به خانه ربیع رفتیم. او برای ما گفت: روز عروسی من رسول خدا(ص) به خانه ما آمد و همین‌جا نشست. دو کنیز اینجا بودند که دایره می‌زدند و فضایل پدرم و دیگر افراد خانواده‌ام را که در جنگ بدر کشته شده بودند، بیان می‌کردند و ضمن آن گفتند: میان ما پیامبر بزرگواری است که می‌داند فردا چه اتفاق خواهد افتاد، حضرت ختمی مرتبت فرمودند: از چنین گفتار و کرداری خودداری کنید و این‌گونه سخن مگویید^[۸].

ربیع گوید: با همسرم که پسرعمویم بود، اختلاف داشتم. به او گفتم: در قبال دریافت همه اموال من مرا طلاق خلع بده، پذیرفت. من همه اموال خود غیر از چادرم را به او دادم، با این حال شوهرم از من به عثمان بن عفان شکایت کرد. عثمان گفت: باید آنچه را شرط شده است به او پرداخت و من چادرم را نیز به او دادم. ربیع نیز نزد عثمان رفت و گفت: به خدا سوگند همسرم همه چیز من حتی تشک زیراندازم را گرفت. عثمان گفت: شرط، شرط است و به پسرعمویم گفت: هر چه از آن اوست بگیر حتی رشته‌ای را که موهای خود را با آن می‌بندد، اگر می‌خواهی می‌توانی بگیری^[۹]. این سخن خلاف دستور خداوند است. پروردگار در قرآن کریم می‌فرماید: ﴿وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ﴾^[۱۰].

ربیع از اصحاب رسول الله(ص) می‌باشد. شیخ طوسی، ابن عبدالبر، ابن اثیر، ابن حجر عسقلانی، مامقانی و عمررضا کحاله او را از راویان احادیث رسول الله(ص) می‌دانند^[۱۱]. او از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده و افرادی چون عایشه دختر انس بن مالک، سلیمان بن یسار، ابوسلمة بن عبدالرحمان، نافع غلام ابن عمر، عبادة بن ولید بن عبادة بن صامت، خالد بن ذکوان، عبدالله بن محمد بن عقیل و ابوعبیدة بن محمد بن عمار بن یاسر از او روایت کرده‌اند^[۱۲]. ابوعبیدة بن محمد بن عمار بن یاسر گوید: از ربیع خواستم سیمای پیامبر اکرم(ص) را برایم توصیف کند. او گفت: ای فرزندم! اگر آن حضرت را دیده بودی، مثل این بود که خورشید درخشانی را می‌دیدی^[۱۳].^[۱۴]

منابع

محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم

پانویس

↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۴؛ المحبر، ص۴۳۰؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۸۶؛ سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۱۹۸؛ اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.
↑ ر.ک: شمائل النبی، ص۱۲۴؛ اسدالغابه، ج۴، ص۳۷۹، ۳۹۸.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۴؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۴؛ تجرید اسماء الصحابه، ج۲، ص۲۶۴؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.
↑ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲-۱۳۳.
↑ اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲-۱۳۳.
↑ شمائل النبی، ص۱۲۴.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۵؛ مسند احمد بن حنبل، ج۶، ص۳۵۸؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.
↑ الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۵؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۳؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۸۳؛ تهذیب الاسماء و اللغات، ج۱، ص۳۴۳؛ تهذیب الکمال، ج۳، ص۱۶۸۳؛ الکاشف، ج۳، ص۴۲۵؛ الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۸۶؛ سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۱۹۸.
↑ «و بخشش را میان خود فراموش مکنید که خداوند به آنچه انجام می‌دهید بیناست» سوره بقره، آیه ۲۳۷.
↑ رجال طوسی، ص۳۴؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ إعلام النساء، ج۱، ص۴۴۳؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۳۴۸.
↑ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۸.
↑ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲؛ اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۸.
↑ محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم، ص ۳۳۰.

[1] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۴؛ المحبر، ص۴۳۰؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۸۶؛ سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۱۹۸؛ اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.

[2] ر.ک: شمائل النبی، ص۱۲۴؛ اسدالغابه، ج۴، ص۳۷۹، ۳۹۸.

[3] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۴؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.

[4] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۴؛ تجرید اسماء الصحابه، ج۲، ص۲۶۴؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.

[5] الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲-۱۳۳.

[6] اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲-۱۳۳.

[7] شمائل النبی، ص۱۲۴.

[8] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۵؛ مسند احمد بن حنبل، ج۶، ص۳۵۸؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲.

[9] الطبقات الکبری، ج۸، ص۴۴۵؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۳؛ المعرفة و التاریخ، ج۳، ص۲۸۳؛ تهذیب الاسماء و اللغات، ج۱، ص۳۴۳؛ تهذیب الکمال، ج۳، ص۱۶۸۳؛ الکاشف، ج۳، ص۴۲۵؛ الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۸۶؛ سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۱۹۸.

[10] «و بخشش را میان خود فراموش مکنید که خداوند به آنچه انجام می‌دهید بیناست» سوره بقره، آیه ۲۳۷.

[11] رجال طوسی، ص۳۴؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۷؛ إعلام النساء، ج۱، ص۴۴۳؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۳۴۸.

[12] الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۸.

[13] الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۳۲؛ اسدالغابه، ج۶، ص۱۰۷؛ الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۳۸.

[14] محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم، ص ۳۳۰.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]