رحضة بن خربه غفاری

آشنایی اجمالی

وی فرزند خربة بن خلاف بن حارثة بن غفار^[۱] از بنی غفار بن ملیل، تیره‌ای از کنانه است^[۲] که نسب خاندانی بزرگ از بنی‌غفار به ایشان می‌رسد^[۳] و اعقاب وی به خربی منسوب‌اند^[۴]. ابن سلام^[۵] ایشان را در اصل از نسل نعیله (ثعلبه) برادر غفار بن ملیل دانسته است. در این صورت، چون تعداد فرزندان نعیله کم بوده است، به غفاری منسوب شده‌اند^[۶]. پدرش را جربه نیز گفته‌اند^[۷] که تصحیف است. چنان‌که در نسبشان اختلاف‌های جزئی وجود دارد^[۸].

در صحابی بودن رخصه اختلاف جدی است^[۹]. ابن عبدالبر^[۱۰] و به تبع او ابن اثیر^[۱۱] وی و فرزندش ایماء و نواده‌اش خفاف بن ایماء را صحابی دانسته‌اند که در منطقه غیقه^[۱۲] سکونت داشتند و بسیار به مدینه رفت و آمد می‌کردند؛ اما ابن حجر^[۱۳] با اینکه شرح حالش را در بخش اول الاصابه (صحابه) آورده و بر ابن عبدالبر که وی و فرزندانش را صحابی می‌داند، خرده گرفته است و می‌گوید: دلیلی از سوی ابوعمر برای اثبات صحابی بودن وی و فرزندانش نمی‌شناسم و در صحیح بخاری^[۱۴] گزارشی از رفتار عمر با دختر خفاف نقل شده که دلالت بر صحابی بودن فرزند خفاف بن ایماء بن رحضه می‌کند. اگر این مطالب را بپذیریم، باید گفت اینان نیز جزء کسانی هستند که چهار نسل پیاپی‌شان صحابی بوده و این امر، ردی بر دیدگاه موسی بن عقبه و پیروان اوست که چنین خصوصیتی را فقط در خاندان ابوبکر می‌دانند. بنابراین، صحابی بودن رحضه بعید می‌نماید. فرزندش ایماء، بزرگ قبیله غفار بود که در جنگ بدر برای تقویت مشرکان هدایایی به سوی آن گسیل داشت. او اندکی پیش از حدیبیه مسلمان شد و به مدینه آمد^[۱۵]. نواده‌اش خفاف بن ایماء نیز امام جماعت مسجد بنی‌غفار بود. از او در شمار بیعت‌کنندگان (بیعت رضوان) یاد شده است. وی جزء کسانی است که در آستانه جنگ تبوک (سال نهم) برای فرار از جنگ عذر خواستند، اما خداوند عذرشان را نپذیرفت^[۱۶].^[۱۷]

جستارهای وابسته

منابع

بانشی، رحمت‌الله، مقاله «رحضة بن خربه غفارى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۹۶.
↑ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۴۶۵؛ کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۸۹۰.
↑ ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۲۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۹۶.
↑ سمعانی، الانساب، ج۲، ص۳۴۰.
↑ ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۲۲.
↑ ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۳؛ ابن ماکولا، الاکمال، ج۷، ص۲۲۳.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۰۵.
↑ بنگرید: خلیفة بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۷۲.
↑ ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۸۲؛ مغلطای، الاثابة الی معرفة مختلف فیهم من الصحابه، ج۱، ص۲۱۴.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۳.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۷۸.
↑ ناحیه‌ای بین مکه و مدینه که متعلق به بنوغفار بود؛ ر.ک: یاقوت حموی، معجم البدان، ج۴، ص۲۲۲.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۰۰.
↑ ر.ک: بخاری، صحیح، ج۵، ص۶۴.
↑ ر.ک: مدخل ایماء بن رحضه.
↑ ر.ک: مدخل خفاف بن ایماء.
↑ بانشی، رحمت‌الله، مقاله «رحضة بن خربه غفاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۳۷-۳۳۸.

[1] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۹۶.

[2] ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۴۶۵؛ کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۸۹۰.

[3] ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۲۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۹۶.

[4] سمعانی، الانساب، ج۲، ص۳۴۰.

[5] ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۲۲.

[6] ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۳؛ ابن ماکولا، الاکمال، ج۷، ص۲۲۳.

[7] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۰۵.

[8] بنگرید: خلیفة بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۷۲.

[9] ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۸۲؛ مغلطای، الاثابة الی معرفة مختلف فیهم من الصحابه، ج۱، ص۲۱۴.

[10] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۳.

[11] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۷۸.

[12] ناحیه‌ای بین مکه و مدینه که متعلق به بنوغفار بود؛ ر.ک: یاقوت حموی، معجم البدان، ج۴، ص۲۲۲.

[13] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۰۰.

[14] ر.ک: بخاری، صحیح، ج۵، ص۶۴.

[15] ر.ک: مدخل ایماء بن رحضه.

[16] ر.ک: مدخل خفاف بن ایماء.

[17] بانشی، رحمت‌الله، مقاله «رحضة بن خربه غفاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۳۷-۳۳۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]