رفاعة بن رافع بن عفراء انصاری
رفاعة بن رافع بن عفراء انصارى از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: رفاعة بن رافع بن عفراء انصارى در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ابونعیم[۱] به تبعیت از ابن منده[۲] از رفاعه یاد کرده و او را برادرزاده معاذ بن عفراء (عفراء بنت عبید) معرفی کرده و افزوده است که زید بن حباب از معاذ بن رفاعه روایتی نقل کرده که از پدرش در آن یادی شده است. اما ابونعیم روایتی که آورده نه از طریق زید بن حباب است و نه به روایت معاذ بن رفاعه و تنها در آن از شخصی به نام رفاعة بن رافع نام برده شده و آن روایت چنین است: پیامبر(ص) وقتی تکبیر گفت تا به رکوع برود رفاعة بن رافع گفت: «اللهم لک الحمد کله و لک الخلق کله و الیک یرجع الامر کله علانیته و سره». ابن حجر ذیل این مدخل میگوید: این روایت مربوط به رفاعة بن رافع زرقی انصاری است[۳] و من هرچه تلاش و جستجو کردم کسی که روایت زید بن حباب را نقل و ثبت کرده باشد نیافتم. تنها ترمذی[۴] و نسائی[۵] این روایت را نقل کرده و از رفاعة بن رافع بن عفراء نام بردهاند؛ در حالی که صدر و ذیل آن با هم تناقض دارد؛ زیرا در ابتدا چنین آمده است: رفاعة بن یحیی بن عبدالله بن رفاعة بن رافع زرقی، از عموی پدرش معاذ بن رفاعة بن رافع، از پدرش؛ که بدیهی است کسی جز رفاعة بن رافع زرقی نیست؛ اما در متن روایت رفاعة بن رافع بن عفراء نام برده شده که ناشی از اشتباه راوی بوده است و با توجه به شهرت این روایت به رفاعه زرقی معلوم میشود اشتباه راوی سبب تصور صحابی بودن فرد مورد بحث شده است، در حالی که چنین شخصی نزد سیرهنویسان و صحابهنگاران شناخته نیست و حق مطلب آن بود که ابن حجر این نام را در بخش چهارم الاصابه (توهمات) قرار میداد.[۶]
منابع
پانویس
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۸۲.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۰۶.
- ↑ بنگرید مدخل رفاعة بن رافع بن مالک زرقی.
- ↑ ترمذی، سنن، ج۱، ص۲۵۱.
- ↑ نسائی، سنن، ج۲، ص۱۴۵.
- ↑ هدایتپناه، محمدرضا، مقاله «رفاعة بن رافع بن عفراء انصارى»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۴۶.