زبير بن عبدالرحمن قرظی
زبير بن عبدالرحمن قرظی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: زبير بن عبدالرحمن قرظی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
نسب وی به دو گونه گفته شده؛ بنا بر نظری، وی از یهود بنیقریظه دانسته شده است و انتساب قرظی از همین روست؛ اما براساس نسب دیگر، وی از مالک بن اوس، از قبایل انصاری دانسته شده است[۱]. اختلاف در نسب وی و چگونگی جمع میان این دو نسب معمولاً در عنوان «عبدالرحمن قرظی» که پدر فرد مورد نظر در این مدخل است بحث میشود[۲]، چنانکه ابن ماکولا[۳] هر دو نسب یاد شده را ذیل نام پدر آورده است. عبدالرحمن از صحابه شناخته شده بود که بیشتر صحابهنویسان برای وی عنوانی اختصاص دادهاند. نام جد وی را زبیر (به فتح زاء) گفته و بر آن تأکید کردهاند[۴]. بغوی[۵]، نام زبير بن عبدالرحمن را در کتاب صحابه خود آورده است و میگوید: ساکن مدینه شد و حدیثی از رسول خدا(ص) روایت کرد. بغوی میافزاید: نام وی را در کتاب بخاری دیده و حال آنکه برای وی در آنجا حدیثی نقل نشده است[۶].
ابن حجر[۷]، شرح حال او را در قسم چهارم الاصابه (توهمات) آورده و میگوید: برخلاف گفته بغوی، بخاری[۸] او را از تابعین دانسته چنانکه ابن ابیحاتم[۹] و ابن حبان[۱۰] نیز او را تابعی شمردهاند[۱۱]. حدیثی که وی براساس آن صحابی دانسته شده گزارشی است مربوط به اختلاف پدرش و همسرش. براساس این خبر، همسر «رفاعة قرظی» پس از طلاق از وی، با عبدالرحمن بن زبیر (پدر صاحب این مدخل) ازدواج کرد؛ اما پس از ازدواج، او را قادر به انجام کامل وظایف زناشویی نیافت و خواهان طلاق شد و شکایت نزد رسول خدا(ص) برد و آن حضرت حکم مسئله را در این زمینه بیان کرد[۱۲].
زبیر بن عبدالرحمن راوی این روایت است که داستان مربوط به پدر اوست و خود وی در آن نقشی نداشته است[۱۳]. بنابراین، در این گزارش هیچ قرینه و دلالتی بر صحابی بودن وی یا دیدار وی با رسول خدا(ص) موجود نیست. آنچه از این حدیث میتوان استفاده کرد تنها صحابی بودن پدر وی است نه خود زبیر.[۱۴]
جستارهای وابسته
- بنیقریظه (قیبله)
- عبدالرحمن قرظی (پدر)
منابع
پانویس
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۲۵۸.
- ↑ بنگرید: عنوان عبدالرحمن بن زبیر در: ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۴۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۲۵۸.
- ↑ ابن ماکولا، الاکمال، ج۴، ص۱۶۷.
- ↑ عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۲، ص۸۰۳؛ زبیدی، تاج العروس، ج۶، ص۵۴۲.
- ↑ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۵۳۴.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۴۱۱.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۵.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۴۱۲.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۸۱.
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۶۲.
- ↑ ابن حیان پس از نام زبیر بن عبدالرحمن مینویسد: «یروی عن رفاعة بن سموال و له صحبه»، عبارت اخیر که تصریح به صحابی بودن دارد به رفاعه باز میگردد، همانگونه که ابن حجر فهمیده است نه به زبیر بن عبدالرحمن.
- ↑ بنگرید: مالک بن انس، الموطا، ج۲، ص۵۳۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۳۳۵؛ اختلافات فقهی در این مسئله را بنگرید: ابن حزم، المحلی، ج۱۰، ص۶۲.
- ↑ زبیر این روایت را گاه از پدرش و بر اساس اخبار دیگر از رفاعه قرظی نقل میکند.
- ↑ داداشنژاد، منصور، مقاله «زبير بن عبدالرحمن قرظی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۷۰.