ابوعبیده حذاء
آشنایی اجمالی
ابوعبیده زیاد بن عیسی حذاء کوفی - معروف به "ابوعبیده حذاء" - جزو اصحاب امام باقر و امام صادق(ع) بود و از آن دو بزرگوار حدیث نقل کرد[۱]. ایشان کتابی دارد که احادیث آن را از امام محمد باقر(ع) روایت کرده است. نجاشی ابوعبیده را از محدثان معروف شیعه، موثق و صحیحالروایه دانسته و مینویسد: او در نزد آل محمد موقعیت و منزلتی نیکو داشت و در یک سفر امام باقر(ع) را از مدینه تا مکه مشایعت کرد[۲]. امام صادق(ع) او را از اهل بیت(ع) شمرده است[۳]. کسانی چون ابوایوب خزاز، فضل بن عثمان و جمیل بن صالح از او روایت نقل کردهاند[۴]. ابوعبیده در زمان حیات امام صادق(ع) از دنیا رفت و امام بر سر قبرش حاضر شد و در حقش دعا کرد[۵]. او دارای کتاب حدیثی بود که علی بن رئاب از آن روایت کرده است[۶].[۷]
خواهر ابوعبیده
حماده بنت ابیرجاء (یا: حماده بنت رجاء، یا: حماده بنت حسن)، خواهر اوست و از ثقات محدثان شیعه و ایرانیتبار معرفی شده است. شیخ طوسی او را از اصحاب و راویان احادیث امام صادق(ع) میشمارد[۸].
مرحوم نجاشی برادر حماده را «زیاد بن عیسی ابوعبیده حذاء» نام میبرد و شیخ طوسی برادر این خانم را «رجاء بن زیاد» معرفی میکند. بنابراین، هم نام برادر ایشان مورد اختلاف است و هم نام پدر ایشان. با توجه به این اختلافات، شاید بتوان گفت که دو شخص به نام «حماده» وجود دارند؛ ولی همانطور که بیان شد، از ظاهر عبارت نجاشی چنین استفاده میشود که یک شخص باشند.
در حل اختلاف چنین گفته شده است: اسم ابوعبیده حذاء، «زیاد بن ابیرجاء» است (نه رجاء) و اسم ابیرجاء، «منذر» یا «زیاد» است. بنابراین، حماده دخترِ ابیرجاء است، نه دخترِ رجاء. پس اسم پدر ایشان نه مطابق رجال نجاشی است و نه مطابق رجال شیخ؛ همانگونه که نام برادر ایشان نیز نه مطابق نظر نجاشی است و نه شیخ طوسی؛ یعنی حماده دختر ابیرجاء و خواهر زیاد بن ابیرجاء است. اما با توجه به اینکه هیچکدام از راویشناسان، اسم پدرِ ابوعبیده را «ابیرجاء» نگفتهاند، احتمال دارد که حماده و ابوعبیده، خواهر و برادر مادری باشند[۹].
جستارهای وابسته
- حماده بنت ابی رجاء (خواهر)
منابع
جمعی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱
رجبی دوانی، محمد حسین، کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی
پانویس
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۲۲ و ۲۰۲.
- ↑ رجال النجاشی، ج۱، ص۳۸۸.
- ↑ اعیان الشیعه، ج۷، ص۷۹.
- ↑ جامع الرواة}۱، ص۳۳۶.
- ↑ اختیار معرفة الرجال، ص۳۶۸.
- ↑ رجال النجاشی، ج۱، ص۳۸۸.
- ↑ جمعی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۳۴۹؛ رجبی دوانی، محمد حسین، کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی ص ۴۸۴.
- ↑ رجال طوسی، ص۳۲۷.
- ↑ ر.ک: موسوعة الامام الخوئی؛ عاملی، محسن امین، اعیان الشیعة، ج ۶، ص۲۲۴.