زیاد بن نعیم حضرمی
زیاد بن نعیم حضرمی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: زیاد بن نعیم حضرمی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی با توجه به نسبتش به حضرموت، از سرزمینهای یمن[۱] نسب میبرد. البته فسوی[۲]، او را از اهل مصر معرفی کرده است و ذهبی نیز[۳]، نسبت او را مصری هم آورده است. یکی از نوادگان او قاضی مصر بوده[۴] که میتواند بیانگر سکونت بعدی زیاد در مصر باشد.
ابونعیم[۵] با اشاره به روایتی از «زیاد»، و ابن جوزی[۶]، بدون اشاره به روایت او وی را در شمار صحابه آوردهاند. به نظر میرسد مستند صحابی دانستن وی روایتی است که برخی منابع از وی از رسول خدا(ص) نقل کردهاند. در این روایت آمده است که چهار چیز را خدا واجب کرد که باید هر چهار کار را انجام داد، آنها عبارتاند از: نماز، زکات، روزه و حج[۷]. بغوی[۸] میگوید: نمیدانم این زیاد بن نعیم حضرمی همان کسی است که افریقی[۹] از او روایت نقل کرده است یا نه؟ اگر او باشد صحابی نیست[۱۰]. به گفته ابن اثیر[۱۱]، ابن منده (م ۳۹۵) میگوید: ابن ابیخیثمه (م ۲۷۹) وی را در شمار صحابه آورده در حالی که او تابعی است و این سخن ابن یونس است. اگر چنین باشد ابن یونس[۱۲]، وی را زیاد بن ربیعة بن نعیم و تابعی دانسته است که او را منسوب به نام جدش زیاد بن نعیم خواندهاند و در سال ۹۵ درگذشت. البته روایت یادشده از دیگران[۱۳]، نیز نقل شده است و به نظر میرسد وی تابعی و روایتش مرسل است، مگر آنکه شخص دیگری باشد. در حالی که مغلطای[۱۴]، به نقل از ابومنصور باوردی[۱۵] وی را همان زیاد بن نعیم دانسته که از زیاد بن حارث (صحابی) روایت نقل کرده است. بنابراین تابعی بودن زیاد بن نعیم اثبات میشود.[۱۶]
منابع
پانویس
- ↑ سمعانی، الانساب، ج۲، ص۲۷۲.
- ↑ فسوی، المعرفة والتاریخ، ج۲، ص۴۹۵.
- ↑ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۶، ص۳۶۰.
- ↑ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۵۶۳.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۴.
- ↑ ابن جوزی، تلقیح فهوم اهل الاثر فی عیون التاریخ والسیر، ص۱۹۵.
- ↑ احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۲۰۱؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۴.
- ↑ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۵۰۶.
- ↑ عبدالرحمن بن زیاد بن انعم، م ۱۶۱.
- ↑ نیز ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۸۶.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۴۰.
- ↑ ابن یونس، تاریخ المصریین، ج۱، ص۱۹۳.
- ↑ ر.ک: هیثمی، مجمع الزوائد، ج۱، ص۴۷.
- ↑ مغلطای، الانابه، ج۲، ص۲۳۳.
- ↑ محمد بن سعد، م ۳۰۱ و صاحب معرفة الصحابه.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «زیاد بن نعیم حضرمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۲۱.