شرایط به چه معناست؟ (پرسش)
| شرایط به چه معناست؟ | |
|---|---|
 | |
| موضوع اصلی | بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت |
| مدخل بالاتر | مهدویت / عصر ظهور امام مهدی |
| مدخل اصلی | کلیات عصر ظهور |
| مدخل وابسته | ؟ |
| تعداد پاسخ | ۱ پاسخ |
شرایط به چه معناست؟ یکی از پرسشهای مرتبط به بحث مهدویت است که میتوان با عبارتهای متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی مهدویت مراجعه شود.
پاسخ نخست
حجت الاسلام و المسلمین دکترسید محمد رضی آصف آگاه و همکاران، در مقاله «بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور» در اینباره گفتهاند:
«"شرایط" در لغت، جمع کلمه "شریطه" و مترادف کلمه "شرط" است[۱]. شرط (با سکون راء) به معنای امری است که تحقق رخداد و حادثهای بر آن متوقف و مترتب باشد [۲]. واژه شرط بیشتر با کلمه "سبب"، و کلمه سبب نیز با دو کلمه "علت" و "آلت" قریبالمعنی است. بنابر این میتوان شرط را با سه کلمه سبب، علت و آلت، مشابه و قریبالمعنی دانست. در عرف نیز غالباً این کلمات (شروط، اسباب، علل و آلات) مرادف به نظر میرسند؛ ولی برای دریافت مرز دقیق معنایی این کلمات، باید به کتب لغت مراجعه کرد تا فهم عرفی در تشخیص صحیح معانی کلمات، رهزن نشود[۳].
شرط در اصطلاح اقسام گوناگونی دارد که شناخت آنها حائز اهمیت است:
- شرط نحوی: "در اصطلاح ادبی، تعلیق چیزی است بر چیز دیگر به ادوات مخصوصه؛ مانند "ان" و "لو" چنانکه گویی "ان جئتنی اکرمک"[۴].
- شرط فقهی: "در اصطلاح فقه، الزام و یا الزام به شیء است که گاه ابتدایی باشد، مانند اینکه به کسی بگویی: "بر خود شرط کردم که صد تومان به تو بدهم..."، و گاه مربوط به عقد و ایقاعی بوَد (که در ضمن آن باشد)، چنانچه گفته شود: "خانه خود را فروختم به شرط اینکه تو نیز خانه خود را به من بفروشی یا به شرط اینکه خیار فسخ داشته باشم"[۵].
- شرط فلسفی: در علم فلسفه برای "علت" دو تعریف عام و خاص وجود دارد[۶]. مفهوم عام علت عبارت است از موجودی که تحقق موجود دیگری متوقف بر آن است، هرچند برای تحقق آن کافی نباشد؛ و مفهوم خاص آن عبارت است از موجودی که برای تحقق موجود دیگری کفایت میکند[۷]. همانگونه که ملاحظه میشود، اصطلاح اول اعم از اصطلاح دوم است؛ زیرا شامل شروط و معدات و سایر علل ناقصه هم میشود[۸]. بنابراین، شرط در اصطلاح فلسفی، یکی از اجزاء علت تامه، و به عبارت دیگر، یکی از اقسام علت ناقصه است. به بیان دیگر، شرط در اصطلاح خاص فلسفی عبارت است از چیزی که از عدم آن، عدم مشروط لازم آید و از وجودش، وجود مشروط لازم نیاید[۹].
- شرط عرفی: عبارت است از هر چیزی که تحقق مشروط وابسته به آن باشد. این شرط با شرط فلسفی در اصطلاح عام آن مترادف است. در استعمالات عرفی، در صورتی که "شرط" به پدیدهای خواه عینی، مانند ظهور، یا غیرعینی، مانند اسلام، اضافه شود، از آن "علت تحقق و وجود" استشمام میشود؛ یعنی زمانی که گفته میشود شرایط ظهور، یعنی علل و عوامل تحقق ظهور و زمانی که گفته میشود شرایط اسلام، یعنی علل و اسباب تحقق اسلام. مرحوم علامه مجلسی در شرح کلام امام کاظم (ع) " إِذَا قَضَاهُ أَمْضَاهُ" میگوید: " أَىْ إِذَا أَوْجَبَهُ باستكمال شرايط وُجُودِهِ وَ جَمِيعَ مَا يَتَوَقَّفُ عَلَيْهِ الْمَعْلُولِ أَ وَجَدَهُ..."[۱۰]. ایشان در واقع شرایط وجود شیء را همان علل تأثیرگذار در تحقق آن معنی کرده است»[۱۱].
منبعشناسی جامع مهدویت
پانویس
- ↑ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ۷، ۳۲۹.
- ↑ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، ۴۵۰.
- ↑ عسکری، ابو هلال، الفروق اللغویه، ۵۷.
- ↑ حسینی دشتی، مصطفی، معارف و معاریف: دائرة المعارف جامع اسلامی، ج ۳، ۸۶۲.
- ↑ حسینی دشتی، مصطفی، معارف و معاریف: دائرة المعارف جامع اسلامی، ج ۳، ۸۶۲.
- ↑ مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش فلسفه، ج ۲، ۱۴.
- ↑ مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش فلسفه، ج ۲، ۱۴-۱۵.
- ↑ مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش فلسفه، ج ۲، ۱۵.
- ↑ حسینی دشتی، مصطفی، معارف و معاریف: دائرة المعارف جامع اسلامی، ج ۳، ۸۶۲.
- ↑ مجلسی، محمدباقر، مرآة العقول، ج ۲، ۱۵۵.
- ↑ آصف آگاه؛سید محمد رضی، خانی؛مجتبی، سید نظری؛ سید محمد جواد، بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور، ص 159-160.