ضرورت اجتماعی وجود امام مهدی
مقدمه
از دیدگاه جامعهشناسی، دو اصل مهم جامعهشناسی را نباید از نظر دور داشت:
- تعیینکنندهترین عامل در جامعۀ بشری، اراده جمعی است. اراده جمعی هر جامعهای، سرنوشت آن جامعه را رقم میزند و اراده افراد اگرچه میتواند در سرنوشت جامعۀ بشر مؤثر باشد، ولی تنها از رهگذر اثرگذاری بر ارادۀ جمعی است که این تأثیرگذاری امکانپذیر است.
- فضیلت و عدل نه تنها یک خواسته درونی انسانهاست، بلکه در عمل نیز نتایج حاصل از رفتار منطبق بر فضیلت و عدل، موجب آرامش و آسایش انسان در زندگی است و منشأ آثار عملی و بسیار مفید و سودمندی برای بشر خواهد بود و در مقابل، راه ستم و فساد، به نتایج وخیمی منتهی میشود که منجر به سلب آسایش و آرامش از جامعۀ بشر خواهد شد.
با توجه به این حقیقت که انسان چه در زندگی فردی و چه در زندگی اجتماعی، هرچه از تجربۀ بیشتری بهره گیرد، بیشتر با نتایج عملکرد خود آشنا خواهد شد، در طول زندگی اجتماعی بشر، هرچه توان بشر بر تجربهاندوزی افزونتر گردد و هرچه بیشتر از نتایج تجارب جوامع پیشین آگاهی یابد، آمادگی او برای گزینش راه درست و انتخاب نیکی و عدل و فضیلت و گریز از بیعدالتی و ستم بیشتر خواهد شد.
از این دو مقدمه میتوان نتیجه گرفت که هرچه تجربه اجتماعی بشر بیشتر و نتایج خوب و بد عملکرد گذشتهاش روشنتر و افزونتر شود، راه برای شکلگیری یک ارادۀ جمعی نیرومند، به سود فضیلت و عدل و نیکی و بر ضد ستم و بیعدالتی بازتر خواهد شد و لاجرم بشریت به نقطهای خواهد رسد که ارادۀ جمعی نیرومندی در جامعۀ بشر، به سود برقراری عدل و فضیلت و نیکی و براندازی ظلم و ستم و بیعدالتی شکل بگیرد.
از دیدگاه تاریخی، کنکاش در گذشته تاریخی جامعۀ بشر، دو اصل مسلم تاریخی را نشان میدهد:
- عمدهترین عوامل تسلط ستمکاران بر جامعۀ بشر و در نتیجه برقراری روابط ظالمانه اجتماعی، دو عنصر اساسی بوده است: یکی جهل تودهها به عدالت و فضیلت و به شیوههای فریبکارانه ستمکاران که راه را برای به ثمر نشستن فریبکاری فریبکاران و جهتدهی افکار عمومی و سپس تسلط بر آن و به دست گرفتن زمام اراده جمعی انسانها توسط این ستمکاران هموار میکرده است. و دیگری، ضعف ارادۀ جمعی انسانها برای فضیلتخواهی و عدالتطلبی. در نتیجه تأثیر این دو عامل بوده است که در طول تاریخ گذشتۀ بشر، ستمکاران و جباران با استفاده از ابزارهای تطمیع و تهدید از یکسو و تحریف و تزویر و کتمان حقایق از سوی دیگر، بر سرنوشت جامعۀ بشر تسلط یافته و ستم و بیدادگری را در آن گسترش دادهاند.
- هرجا اراده جمعی تودهها بر انتخاب راهی برای خود، با استحکام شکل گرفته است، ارادۀ افراد -هر چند برجسته و نیرومند- از عهدۀ مقابله با آن برنیامده است. ارادۀ جمعی در طول تاریخ گذشته جوامع بشر، مهمترین عامل در تعیین سرنوشت هر جامعهای بوده است.
با توجه به این دو حقیقت تاریخی و با توجه به آن دو اصل مسلّم جامعهشناسی و نیز با توجه به وضعیت کنونی جامعۀ بشر که در نتیجۀ رشد علمی و گسترش زمینههای آگاهی، امکان اطلاع و بهرهگیری از تجارب گذشته جوامع بشری بیش از هر زمان دیگر است و از سوی دیگر با توجه به گسترش وسائل ارتباط جمعی و برقراری تماسهای نزدیک بین اقوام و جوامع گوناگون، آنچه بروشنی قابل پیشبینی است، این است که بشریت با بهرهگیری از تجارب تلخ گذشته و استفاده از وسایل پیشرفتهای که در زمینه ارتباطات و کسب معلومات و اطلاعات در اختیار دارد، امکان آشنایی و آگاهی بر شکست تجربۀ تلخ مکاتب ضد الهی را خواهد داشت و از سوی دیگر، انتظار میرود امکان اطلاعیابی از حقایق مکتب الهی و تعالیم پیامبر اسلام و ائمه معصومین تا حدّ قابل قبولی فراهم گردد و راه بر فریبکاری شیادان و بهرهبرداری جباران و ستمکاران بسته شود و این همه، زمینه را برای شکلگیری یک ارادۀ نیرومند جمعی در جامعۀ بشری فراهم خواهد کرد. ارادهای که با شناخت روشنی از حقایق قرآن و تعالیم پیامبر و اهل بیت او، آنچنان استحکام و قوت یابد که توطئه توطئهگران را خنثی و فریب فریبکاران را رسوا و از گروه فضیلتخواهان و عدالتطلبان، جمعی یکپارچه و قدرتی شکستناپذیر بسازد که تحت رهبری منجی عالم بشریت، مهدی آل محمد (ع)، بیعدالتی و ستم را از جامعۀ بشر بزداید و سایه عدل و فضیلت را بر سراسر گیتی بگستراند. آن روز، دور نیست[۱].
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ اراکی، محسن، نگاهی به رسالت و امامت، ص ۹۶-۹۹.