عبدالجبار بن مبارک نهاوندی

آشنایی اجمالی

ابوعبدالرحمان عبدالجبار بن مبارک نهاوندی اهل نهاوند[۱] و جزء اصحاب امام کاظم،[۲] امام رضا و امام جواد(ع) بود، لکن از آنان روایتی نقل نکرده[۳] و از کسانی چون یونس بن عبدالرحمان و ابوسعید آدمی روایت کرده است و کسانی مثل ابراهیم بن هاشم و حسن بن علی بن ابی عثمان از او روایت شنیده‌اند.[۴] ابن داوود او را محدثی ممدوح به شمار آورده است.[۵] کشّی روایتی نقل کرده مبنی بر این که عبدالجبار بن مبارک در سال ۲۰۷ یا ۲۰۹ هـ خدمت امام جواد(ع) رسیده و پس از نقل روایتی از پدران امام(ع) مبنی بر این که «هر فتحی که به وسیله اهل ضلال از حاکمان اسلامی انجام شود، غنایم آن برای امام معصوم است» امام حدیث او را تأیید نمود. پس از آن وی اعلام نموده که خود به وسیله اهل ضلال اسیر شده و بنابراین، وی برده‌ای متعلق به آن حضرت است و این موضوع را نیز امام تأیید کرد و پس از آن در سال ۲۱۳ هـ خدمت امام رسیده و نامه آزادی خود را از دست امام با مهر آن حضرت دریافت کرد.[۶] اما مرحوم خوئی این روایت را ضعیف و غیر قابل اعتماد دانسته است.[۷] مضافاً بر این که همین روایت را ابن شهرآشوب به عینه در مورد عبدالله بن مبارک، نه «عبدالجبار بن مبارک» نقل کرده که خدمت امام باقر(ع) رسید و نامه آزادی خود را از دست آن حضرت دریافت کرد. ابن شهرآشوب تاریخی در ابتدای روایت ذکر نکرده، ولی در آخر روایت تاریخ ۱۰۳ هـ را ذکر می‌‌کند[۸] و به گفته خوئی،امر دایر است بین سهوِ کشّی از جهت این که در ابتدای روایت به جای «عبدالله»، «عبدالجبار» ذکر کرده است و اشتباه کشّی را این مسئله تأیید می‌‌کند که خودِ کشّی در آخر روایت نام عبدالله بن مبارک را به جای عبدالجبار بن مبارک ذکر می‌‌نماید و در این صورت تاریخ‌هایی را که ذکر می‌‌کند باید گفت اشتباهی از وی است و یا این که سهوی از جانب ابن شهرآشوب رخ داده است.[۹] نهاوندی دارای کتاب حدیثی بوده که احمد بن ابی عبدالله برقی آن را روایت کرده است.[۱۰].[۱۱]

منابع

  1.   جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱

پانویس

  1. الفهرست (طوسی) ۱۲۲.
  2. رجال البرقی ۵۲.
  3. رجال الطوسی ۳۸۰ ـ ۴۰۴ و ۴۸۸.
  4. معجم رجال الحدیث ۹/۲۶۴.
  5. رجال ابن داوود ۲۲۰.
  6. اختیار معرفة الرجال ۵۶۸.
  7. معجم رجال الحدیث ۹/۲۶۵.
  8. مناقب آل ابی طالب ۴/۲۲۵.
  9. معجم رجال الحدیث ۹/۲۶۵.
  10. الفهرست (طوسی) ۱۲۲.
  11. جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۴۳۰.