|
|
| خط ۲۲: |
خط ۲۲: |
|
| |
|
| ===ویژگیهای [[ایمان تصدیقی]]=== | | ===ویژگیهای [[ایمان تصدیقی]]=== |
|
| |
| ===ویژگی ششم: [[اطاعت]] و [[نصرت]]===
| |
| ویژگی ششم [[ایمان ثانی]] (ایمان تسلیمی)، وارد شدن در دو [[پیمان]] «[[پیمان اطاعت|اطاعت]]» و «[[پیمان نصرت|نصرت]]» است. در [[قرآن کریم]] و [[روایات]] [[ایمان]] مرحله دوم (ایمان تسلیمی) این ویژگی را دارد، افرادی که دارای آن هستند، دخالت مستمر و نقش مستقیم در اطاعت و نصرت [[حاکمیت]] و [[حاکمان الهی]] دارند.
| |
|
| |
| «پیمان اطاعت» را قرآن کریم به صورت مکرر بیان کرده است، از جمله فرموده است: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ}}<ref>«و نعمت خداوند را به یاد آورید و (نیز) پیمانی را که استوار با شما بسته است هنگامی که گفتید: شنیدیم و گردن نهادیم؛ و از خداوند پروا کنید بیگمان خداوند به اندیشهها داناست» سوره مائده، آیه ۷.</ref>؛ آن [[میثاق]] و پیمانی را که با [[خدا]] بستید و گفتید: «سَمِعْنا وَ أَطَعْنا: شنیدیم و اطاعت کردیم» یادتان باشد. [[خداوند]] درباره میثاق دوم (میثاق نصرت) همچنین میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و داراییهاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار میکنند، میکشند و کشته میشوند بنا به وعدهای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کردهاید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref>.
| |
|
| |
| قرآن کریم در سوره [[احزاب]] اشاره میکنند که [[مؤمنین]] به ایمان ثانی بر پیمان دوم که پیمان نصرت است همواره پایداراند: {{متن قرآن|مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا}}<ref>«از مؤمنان، کسانی هستند که به پیمانی که با خداوند بستند وفا کردند؛ برخی از آنان پیمان خویش را به جای آوردند و برخی چشم به راه دارند و به هیچ روی (پیمان خود را) دگرگون نکردند» سوره احزاب، آیه ۲۳.</ref> اما مؤمنین به ایمان اول {{متن قرآن|وَإِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا وَإِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ يَا أَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلَّا يَسِيرًا وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لَا يُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ وَكَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْئُولًا}}<ref>«و هنگامی که دو رویان و بیماردلان گفتند: خداوند و پیامبرش به ما جز وعده فریبنده ندادهاند؛ و هنگامی که دستهای از ایشان گفتند: ای مردم مدینه! جای ماندن ندارید پس بازگردید و دستهای (دیگر) از آنان از پیامبر اجازه (بازگشت) میخواستند؛ میگفتند خانههای ما بیحفاظ است با آنکه بیحفاظ نبود، آنان جز سر گریز (از جنگ) نداشتند و هنگامی که دستهای از ایشان گفتند: ای مردم مدینه! جای ماندن ندارید پس بازگردید و دستهای (دیگر) از آنان از پیامبر اجازه (بازگشت) میخواستند؛ میگفتند خانههای ما بیحفاظ است با آنکه بیحفاظ نبود، آنان جز سر گریز (از جنگ) نداشتند و اگر بر آنان از پیرامون آن (شهر) درمیآمدند سپس از آنان (گرویدن به) آشوب (شرک) را میخواستند بدان سوی میرفتند و در آن (شهر) جز اندکی درنگ نمیکردند و بیگمان اینان پیشتر با خداوند پیمان بسته بودند که (در جنگ به دشمن) پشت نکنند و پیمان خداوند بازخواست میگردد» سوره احزاب، آیه ۱۲ ـ ۱۵.</ref>.
| |
|
| |
| افرادی که [[ایمان]] آوردند و با [[خدا]] [[عهد]] بستند که پشت نکنند و [[رسول خدا]] را [[یاری]] کنند، اگر بر [[پیمان]] «[[اطاعت]]» و «[[نصرت]]» خود [[پایدار]] باقی ماندند، وارد مرحله [[ایمان دوم]] (ایمان تسلیمی) شدهاند. اما اگر این کار را نکردند و بر دو پیمان اطاعت و نصرت خود [[وفادار]] نماندند و به اطاعت و نصرت [[پیامبر]] و [[اولیای الهی]] نشتافتند، از ورود به ایمان دوم (ایمان تسلیمی) بازماندهاند. بنابراین؛ [[امتیاز]] و وجه تمایز ایمان دوم وفای به این دو [[میثاق]] است و از علائم ایمان اولِ خالی از ایمان دوم پایدار نبودن به این دو میثاق است.
| |
|
| |
| در [[روایات]] فراوان، مخصوصاً در [[منابع اهل سنت]] چنین آمده است: «بایعنا رسول [[اللّه]] صلی اللّه علیه و آله و [[سلم]] [[علی]] السمع و الطاعة فی العسر و الیسر و المنشط و المکروه و علی [[اثرة]] علینا و علی ان لا ننازع الامر اهله و علی ان نقول بالحق». این [[روایت]] نشان دهنده آن است که هر کسی [[اسلام]] را میپذیرفت، این چنین با [[رسول اکرم]]{{صل}} [[بیعت]] میکرد و اساساً پذیرش [[شهادتین]] به معنای دخول در این بیعت است.
| |
|
| |
| بر مبنای [[حدیث]] بیعت که ذکر شد، بیعت [[مسلمین]] با رسول اکرم{{صل}} از [[روز]] اول بر اساس شنیدن [[دستورات]] و اطاعت [[فرامین]] پیامبر و [[مخالفت]] و [[منازعه]] نکردن با [[فرمانروایان]] [[منصوب]] از جانب آن [[حضرت]] بوده است: «بایعنا رسول اللّه علی السمع و الطاعة و علی ان لا ننازع الامر اهله». با [[تکلیف]] [[امامت]] و [[تعیین امام]] و [[انتصاب امام]] علی و ائمه [[اهلبیت]] ({{عم}}) به عنوان [[جانشین]] بعد از رسول خدا{{صل}}، این مفاد بیعت اعلام رسمی شده است.
| |
|
| |
| بر اساس حدیث بیعت، [[جانشینی]] ایشان از اول معلوم بوده است؛ لذا از همان اول از [[مسلمین]] [[بیعت]] گرفته میشد که با «[[اهل]] الامر» وارد [[رقابت]] و [[منازعه]] نشوند. حتی در باره شخص [[رسول اکرم]]{{صل}} هم در منابع آمده است کسی از مسلمین[[حق]] ندارد درباره «[[ولایت امر]]» با رسول اکرم{{صل}} وارد منازعه شود؛ چنانکه [[قرآن کریم]] فرموده است: {{متن قرآن|فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ}}<ref>«پس نباید در این کار با تو بستیزند» سوره حج، آیه ۶۷.</ref>، براساس حدیث بیعت: {{متن حدیث|علی ان لا ننازع الامر اهله»، رسول اکرم{{صل}} بر [[سمع]] و [[طاعت]] بیعت میگرفت که به این بیعت و [[میثاق]] در قرآن کریم اشاره شده است: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ}}<ref>«و نعمت خداوند را به یاد آورید و (نیز) پیمانی را که استوار با شما بسته است هنگامی که گفتید: شنیدیم و گردن نهادیم؛ و از خداوند پروا کنید بیگمان خداوند به اندیشهها داناست» سوره مائده، آیه ۷.</ref>. این میثاق اول و «میثاق طاعت» است.
| |
|
| |
| میثاق دوم، «میثاق [[نصرت]]» است که از مسلمین بیعت گرفته میشد که در همه حال [[ناصر]] [[دین]] و [[یاور]] [[رسول خدا]] باشند، چنانکه قرآن کریم میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و داراییهاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار میکنند، میکشند و کشته میشوند بنا به وعدهای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کردهاید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref>. این میثاق دوم و میثاق نصرت و [[یاری]] است و در قرآن کریم به صورت مکرر به آن اشاره شده است.
| |
|
| |
| بنابراین دو میثاق بر مبنای [[اطاعت]] و نصرت با همه مسلمین بسته میشود؛ افرادی که تنها [[ایمان اول]] ([[ایمان تصدیقی]]) را دارند و به [[ایمان دوم]] (ایمان تسلیمی) گردن ننهادهاند پای این دو میثاق نمیمانند و سرانجام یا هر دو میثاق یا یکی از این آنها را میشکنند و این علامت ایمان اول و [[فقدان ایمان]] دوم در این افراد است. درحالیکه علامت ایمان دوم [[پایداری]] بر هر دو میثاق اطاعت و نصرت است.
| |
|
| |
| ریشه مشکل مسلمین بعد از [[رحلت رسول اکرم]]{{صل}} این بود که ابتدا «[[میثاق]] [[طاعت]]» و بعد هم «میثاق [[نصرت]]» را شکستند. برجستهترین جلوه این [[پیمانشکنی]] در جریان [[کربلا]] و مسأله [[شهادت حضرت سیدالشهدا]] ({{ع}}) و [[اصحاب]] ایشان رخ داد؛ لذا، ماجرای [[عاشورا]] و جریان کربلا یک مسأله بنیادین در [[تاریخ اسلام]] و [[سرنوشت]] [[امت اسلامی]] و همه آنچه بعد از [[شهادت]] ایشان در جریان تاریخ اسلام اتفاق افتاده، است. آن همه [[خونریزیها]] و [[ستمها]] و همه آنچه واقع شد، نتیجه آن پیمان شکنیهایی است که در کربلا و در رابطه با [[سیدالشهداء]]{{ع}} اتفاق افتاد. ظاهراً آن استغاثه [[حضرت]] در [[روز عاشورا]] ـ [[هل من ناصر]] ینصرنی ـ هم برای [[برانگیختن]] و به یادآوردن «میثاق نصرت» بود.
| |
|
| |
| لذا، این از ویژگی مهمِ ایمان اول (ایمان تصدیقی)، مِنهای ایمان دوم (ایمان تسلیمی) است که ایمان اول با نقض میثاقِ اطاعت و نصرت همراه است و ایمان دوم با [[وفا]] و پایداری بر میثاق اطاعت و نصرت توأم است. [[شناخت]] این ویژگی میتواند ما را در جریانشناسی [[تاریخی]] و [[کلامی]] آئین [[اسلام]] کمک شایان کند<ref>[[محسن اراکی|محسن اراکی]]، درس خارج فقه نظام سیاسی با موضوع ایمان و مراحل آن.</ref>.
| |
|
| |
|
| ===ویژگی هفتم ایمان اول: [[پذیرش ولایت کافر]]=== | | ===ویژگی هفتم ایمان اول: [[پذیرش ولایت کافر]]=== |
