←نقد و بررسی یهودی انگاری آموزه بدا
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
شبهه کننده در بیان و بررسی منشأ و ریشه بدا در اسلام، ریشههای بداء را عمدتاً در تفکرات یهودی یا توجیهات موردی جستجو کرده است. با وجود اینکه آموزه بدا دارای مبانی متقنی است که در کلام برخی ائمه معصومان {{عم}} همچون امام امیرالمکومنین {{عم}} تصریح شده است. به عنوان نمونه بدا در مبانی متعددی همچون: تبیین آن حضرت از فاعلیت مستمر الهی {{متن آیه|کُلَّ يَوْمٍ هُوَ في شَأْنٍ}}، علم فراگیر خداوند، تأثیر قطعی اعمال (صدقه، صله رحم و...) بر تقدیرات (مانند افزایش روزی و تأخیر اجل) و رد صریح تقدیرگرایی جبرآمیز ریشه دارد که این مبانی اساس فهم شیعی از بداء را تشکیل میدهد، مسلما نادیده گرفتن این مبانی که در کلام امیرالمومنین {{عم}} هم آمده، نقدی بر تحلیل ریشهشناختی شبهه کننده است. | شبهه کننده در بیان و بررسی منشأ و ریشه بدا در اسلام، ریشههای بداء را عمدتاً در تفکرات یهودی یا توجیهات موردی جستجو کرده است. با وجود اینکه آموزه بدا دارای مبانی متقنی است که در کلام برخی ائمه معصومان {{عم}} همچون امام امیرالمکومنین {{عم}} تصریح شده است. به عنوان نمونه بدا در مبانی متعددی همچون: تبیین آن حضرت از فاعلیت مستمر الهی {{متن آیه|کُلَّ يَوْمٍ هُوَ في شَأْنٍ}}، علم فراگیر خداوند، تأثیر قطعی اعمال (صدقه، صله رحم و...) بر تقدیرات (مانند افزایش روزی و تأخیر اجل) و رد صریح تقدیرگرایی جبرآمیز ریشه دارد که این مبانی اساس فهم شیعی از بداء را تشکیل میدهد، مسلما نادیده گرفتن این مبانی که در کلام امیرالمومنین {{عم}} هم آمده، نقدی بر تحلیل ریشهشناختی شبهه کننده است. | ||
توضیح اینکه: | توضیح اینکه مقدمات زیر مبنای اعتقاد به بدا در نگاه شیعیان را در قرآن و روایات را تشکیل میدهند که نباید از آنها غفلت نمود: | ||
۱. در اعتقادات اسلامی [[خدا]] بر همه چیز و بر تمام رویدادها، از گذشته و حال و [[آینده]]، واقف است و هیچ چیز، از اندک و بسیار و از آشکار و پنهان، بر او پوشیده نیست؛ [[جهل]] به ساحت قدسی [[ربوبی]] راه ندارد و نادانستهای برای او مکشوف نمیشود. [[قرآن]] این [[باور]] را به صراحت اعلام و چندین بار بر آن تأکید کرده است<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۴، ص۷۸-۷۴. وی بیش از صد آیه از آیات راجع به علم حق تعالی را در آغاز باب دوم از کتاب التوحید فراهم آورده است.</ref>. از [[احادیث]] مربوط به [[علم خدا]] نیز معنا به وضوح فهمیده میشود. در خطبههای [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} از گستردگی و شمول [[علم خداوند]] سخن به میان آمده و اینکه «بر خدای - تعالی و سبحانه - چیزی که [[بندگان]] در روزها و شبهایشان انجام میدهند، پوشیده نیست؛ بر [[خرد]] و ریز کارشان [[بینا]] و بر آن محیط و [[دانا]]ست»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى لَا يَخْفَى عَلَيْهِ مَا الْعِبَادُ مُقْتَرِفُونَ فِي لَيْلِهِمْ وَ نَهَارِهِمْ لَطُفَ بِهِ خُبْراً وَ أَحَاطَ بِهِ عِلْماً أَعْضَاؤُكُمْ شُهُودُهُ وَ جَوَارِحُكُمْ جُنُودُهُ وَ ضَمَائِرُكُمْ عُيُونُهُ وَ خَلَوَاتُكُمْ عِيَانُه}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۹۹.</ref> و «[[فرمان]] ددان را در بیابان و [[نافرمانی]] بندگان را در نهانها و آمد و شد ماهیان را در دریاهایی با آب فراوان و به هم کوفتن آب را بر اثر بادهای سخت وزان، میداند»<ref>{{متن حدیث|يَعْلَمُ عَجِيجَ الْوُحُوشِ فِي الْفَلَوَاتِ وَ مَعَاصِيَ الْعِبَادِ فِي الْخَلَوَاتِ وَ اخْتِلَافَ النِّينَانِ فِي الْبِحَارِ الْغَامِرَاتِ وَ تَلَاطُمَ الْمَاءِ بِالرِّيَاحِ الْعَاصِفَاتِ}}، نهج البلاغه، خطبه ۱۹۸.</ref> و او «داناست بیاندوختن و افزودن [[دانش]] و نه دانشی فرا گرفته به کوشش»<ref>{{متن حدیث|الْعَالِمِ بِلَا اكْتِسَابٍ وَ لَا ازْدِيَادٍ وَ لَا عِلْمٍ مُسْتَفَادٍ}}. نهج البلاغه، خطبه ۲۱۳ و خطبه ۴۹.</ref>. | ۱. در اعتقادات اسلامی [[خدا]] بر همه چیز و بر تمام رویدادها، از گذشته و حال و [[آینده]]، واقف است و هیچ چیز، از اندک و بسیار و از آشکار و پنهان، بر او پوشیده نیست؛ [[جهل]] به ساحت قدسی [[ربوبی]] راه ندارد و نادانستهای برای او مکشوف نمیشود. [[قرآن]] این [[باور]] را به صراحت اعلام و چندین بار بر آن تأکید کرده است<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۴، ص۷۸-۷۴. وی بیش از صد آیه از آیات راجع به علم حق تعالی را در آغاز باب دوم از کتاب التوحید فراهم آورده است.</ref>. از [[احادیث]] مربوط به [[علم خدا]] نیز معنا به وضوح فهمیده میشود. در خطبههای [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} از گستردگی و شمول [[علم خداوند]] سخن به میان آمده و اینکه «بر خدای - تعالی و سبحانه - چیزی که [[بندگان]] در روزها و شبهایشان انجام میدهند، پوشیده نیست؛ بر [[خرد]] و ریز کارشان [[بینا]] و بر آن محیط و [[دانا]]ست»<ref>{{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى لَا يَخْفَى عَلَيْهِ مَا الْعِبَادُ مُقْتَرِفُونَ فِي لَيْلِهِمْ وَ نَهَارِهِمْ لَطُفَ بِهِ خُبْراً وَ أَحَاطَ بِهِ عِلْماً أَعْضَاؤُكُمْ شُهُودُهُ وَ جَوَارِحُكُمْ جُنُودُهُ وَ ضَمَائِرُكُمْ عُيُونُهُ وَ خَلَوَاتُكُمْ عِيَانُه}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۹۹.</ref> و «[[فرمان]] ددان را در بیابان و [[نافرمانی]] بندگان را در نهانها و آمد و شد ماهیان را در دریاهایی با آب فراوان و به هم کوفتن آب را بر اثر بادهای سخت وزان، میداند»<ref>{{متن حدیث|يَعْلَمُ عَجِيجَ الْوُحُوشِ فِي الْفَلَوَاتِ وَ مَعَاصِيَ الْعِبَادِ فِي الْخَلَوَاتِ وَ اخْتِلَافَ النِّينَانِ فِي الْبِحَارِ الْغَامِرَاتِ وَ تَلَاطُمَ الْمَاءِ بِالرِّيَاحِ الْعَاصِفَاتِ}}، نهج البلاغه، خطبه ۱۹۸.</ref> و او «داناست بیاندوختن و افزودن [[دانش]] و نه دانشی فرا گرفته به کوشش»<ref>{{متن حدیث|الْعَالِمِ بِلَا اكْتِسَابٍ وَ لَا ازْدِيَادٍ وَ لَا عِلْمٍ مُسْتَفَادٍ}}. نهج البلاغه، خطبه ۲۱۳ و خطبه ۴۹.</ref>. | ||