بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

بحث:حضرت فاطمه در تاریخ اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۱

۱۸٬۴۳۱ بایت اضافه‌شده ، ۴ آوریل

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۱٬۲۲۰

ویرایش

@@ خط ۱۷۳: / خط ۱۷۳: @@
 '''[[فتح مکه]]''': فاطمه در این [[غزوه]] نیز حضور داشت و طرف [[مشورت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} قرار می‌گرفت. فتح مکه خود یک [[حرکت]] نظامی بود.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>
+==آیاتی از [[قرآن]] درباره فاطمه{{س}}==
+آیاتی در [[شأن]] فاطمه{{س}} و دیگر افراد [[اهل‌بیت]] رسول الله{{صل}} نازل شده است که آنان مصداق اتم و اکمل آن [[آیات]] و نمونه کامل موضوع [[آیه]] می‌باشند. برخی از آیاتی که در شأن آنان نازل شده است:
+===آیه تطهیر===
+{{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>.
+مصداق اهل‌بیت که [[مطهر]] و [[پاک]] می‌باشند، فاطمه، علی و [[حسنین]]{{عم}} هستند.
+[[بلاذری]] از [[انس بن مالک]] نقل می‌کند که پیامبر تا شش ماه پس از [[نزول]] این آیه در حال رفتن به [[نماز صبح]] از [[خانه فاطمه]]{{س}} می‌گذشت و می‌فرمود: {{متن حدیث|الصَّلَاةَ أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>ر.ک: مسند احمد بن حنبل، ج۱، ص۱۵۸؛ اسد الغابه، ج۵، ص۱۷۳؛ ینابیع الموده، ج۱، ص۲۵۶؛ تفسیر الدر المنثور، ج۵، ص۱۹۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۱۳۴؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۵۸؛ ذخائر العقبی، ص۲۴؛ وفاء الوفاء باحوال دار المصطفی، ج۲، ص۴۶۷؛ امالی صدوق، ص۱۴۴؛ امالی مفید، ص۱۹۶؛ امالی طوسی، ج۱، ص۲۵۶.</ref>.
+این [[حدیث]] را بسیاری از [[محدثان]] و [[مورخان]] و [[مفسران شیعه]] و [[سنی]] نقل کرده‌اند. منابع [[شیعی]] نیز آیه را به دنبال [[حدیث کساء]] مطرح می‌کنند که چون [[رسول الله]]{{صل}} [[اهل]] بیتش را در زیر [[کساء]] گرد آورد، [[جبرئیل]] نازل شد و [[آیه تطهیر]] را برای آن حضرت [[تلاوت]] کرد<ref>ر.ک: مسند احمد بن حنبل، ج۶، ص۲۹۴، ۲۹۶، ۲۹۸؛ تفسیر طبری، ج۲۲، ص۶-۷؛ تفسیر الدر المنثور، ج۵، ص۱۹۸؛ مشکل الآثار، ج۱، ص۳۲۴؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۴۶-۴۷؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۴۶؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۶۹۹.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۷.</ref>
+===آیه مباهله===
+{{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.
+در این [[آیه]]، [[فاطمه]]{{س}} تنها [[زن]] مورد [[تأیید]] [[حضرت حق]] و تنها مصداق {{متن قرآن|نِسَاءَنَا}} بود. این آیه نیز همانند آیه تطهیر بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سند [[افتخار]] و [[فضیلت]] [[خاندان رسول الله]]{{صل}} است که [[پروردگار]] آنان را برگزید و به عنوان [[شایستگان]] و اسوه‌های [[بشریت]] معرفی نمود.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۸.</ref>
+===آیات سوره دهر===
+{{متن قرآن|إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا * عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ * يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا * يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا * وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا * إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا * إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا * فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا * وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«نیکان از پیاله‌ای می‌نوشند که آمیخته به بوی خوش است * از چشمه‌ای که بندگان خداوند از آن می‌آشامند آن را به خواست خود روان می‌سازند * از چشمه‌ای که بندگان خداوند از آن می‌آشامند آن را به خواست خود روان می‌سازند * به پیمان خود وفا می‌کنند و از روزی می‌هراسند که شرّ آن همه‌گیر است * و خوراک را با دوست داشتنش به بینوا و یتیم و اسیر می‌دهند * (با خود می‌گویند:) شما را تنها برای خشنودی خداوند خوراک می‌دهیم، نه پاداشی از شما خواهانیم و نه سپاسی * بی‌گمان ما از پروردگارمان، روزی که تیره و بسیار سخت است می‌هراسیم * پس خدا آنان را از شرّ آن روز نگاه می‌دارد و به آنان شادابی و شادمانی می‌نمایاند * و به آنان برای شکیبی که ورزیده‌اند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش می‌دهد» سوره انسان، آیه ۵-۱۲.</ref>.
+این [[آیات]] بخشی از [[سوره دهر]] است که در [[شأن امام علی]]{{ع}} و [[خانواده]] آن حضرت نازل شده است. [[سیاق آیات]]، [[سیاق]] سرودن یک [[داستان]] است. داستان [[واقعی]] مردمی از [[مؤمنین]] که [[قرآن]] نامشان را [[ابرار]] خواند و از پاره‌ای کارهایشان یعنی وفای به [[نذر]] و [[اطعام]] [[مسکین]] و یتیم و اسیرشان خبر داده، ایشان را می‌ستاید و [[وعده]] جمیلشان می‌دهد.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۸.</ref>
+===آیه مودت===
+{{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref>.
+[[اهل‌بیت]] [[رسول الله]] کسانی هستند که خداوند [[مودّت]] آنان را برای هر [[مسلمانی]] [[واجب]] کرده است و منظور از واجب کردن مودّت اهل‌بیت تنها این است که [[محبت]] را وسیله‌ای قرار دهد برای اینکه [[مردم]] را به اهل‌بیت ارجاع دهد و آنان [[مرجع علمی]] و [[دینی]] مردم قرار گیرند. پس مودّتی که [[اجر رسالت]] فرض شده چیزی ماورای خود [[رسالت]] و دعوی دینی و بقا و دوام آن نیست<ref>تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۷۳.</ref>.
+[[دوستی]] [[ذوی‌القربی]] بازگشت به مسئله [[ولایت]] و قبول [[رهبری]] [[ائمه معصومین]]{{عم}} از [[دودمان پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} می‌باشد که در حقیقت [[تداوم رهبری]] رسول الله{{صل}} و ادامه مسئله [[ولایت الهیه]] است و پرواضح است که قبول این ولایت و رهبری همانند [[نبوت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} سبب [[سعادت]] خود انسان‌هاست و نتیجه‌اش به خود آنان بازگشت می‌کند.
+[[امام حسن]]{{ع}} بعد از [[شهادت]] پدرش در خطبه‌ای که برای مردم ایراد کرد، فرمود: ما از [[اهل‌بیتی]] هستیم که [[خدای تعالی]] مودّت آنان را بر هر مسلمانی واجب کرده است.
+مرحوم [[کلینی]] به سند خود از [[عبدالله بن عجلان]]، از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] آورده که در [[تفسیر]] این [[آیه]] فرمود: منظور از «قُربی» اهل‌بیت{{عم}} هستند.
+کمیت [[شاعر]] نیز به همین روایت اشاره کرده است که می‌گوید:
+{{عربی|وَجَدْنَا لَكُمْ، فِي آلِ حَم، آيَةً *** تَأَوَّلَهَا مِنَّا تَقِيٌّ وَ مُعَرِّبُ}}
+در [[سوره]] حم ([[شوری]]) ما برای [[خاندان پیامبر]] اکرم{{صل}} آیه‌ای یافته‌ایم که گروه تقیه‌کننده، از فشار [[ستم]] و [[استبداد]] [[خشن]]، آن را [[تأویل]] می‌کنند و گروه آشکارکننده و برخوردار از [[آزادی بیان]] و نظر هم آن را به طور آشکار در [[شأن]] و جایگاه بلند شما بیان می‌نمایند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲۲، ص۱۳۰؛ کنز العمال، ج۱، ص۲۱۸؛ الصواعق المحرقه، ص۱۰۱؛ فضائل الخمسه، ج۱، ص۳۶۲؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۴۲؛ تفسیر نور الثقلین، ج۲، ص۵۷۲.</ref>.
+[[شافعی]] در مورد این آیه گفته است:
+{{عربی| يا [[أهل]] بيت [[رسول اللّه]] حبكم *** فرض من [[اللّه]] في القرآن أنزله
+كفاكم من عظيم القدر أنكم *** من لم يصلّ عليكم لا [[صلاة]] له }}<ref>الصواعق المحرقه، ص۱۷۳.</ref>
+ای خاندان پیامبر! [[محبت]] شما [[دستوری]] واجب است که از طرف [[خداوند]] در [[قرآن]] نازل شده است. شما را همین [[افتخار]] کفایت می‌کند که اگر کسی در [[نماز]] بر شما [[درود]] نفرستد، نمازش درست نیست.
+پس این [[آیه]] بر [[فضیلت]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} و [[لزوم]] [[دوستی]] آنان بر همه [[مسلمانان]] دلالت روشن و غیر قابل انکاری دارد.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۹.</ref>
+===آیه ذا القربی===
+{{متن قرآن|وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ}}<ref>«و حقّ خویشاوند را به او برسان» سوره اسراء، آیه ۲۶.</ref>. [[طبرسی]] با سلسله اسنادش از [[ابوسعید خدری]] [[صحابی]] [[رسول الله]]{{صل}} نقل می‌کند که وقتی این آیه نازل شد، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[فدک]] را به [[فاطمه]]{{س}} بخشید<ref>تفسیر الدر المنثور، ج۴، ص۱۷۷.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۰.</ref>
+===آیه شجره طیبه===
+{{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ * تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا}}<ref>«آیا درنیافته‌ای که خداوند چگونه به کلمه‌ای پاک مثل می‌زند که همگون درختی پاک است، ریشه‌اش پابرجاست و شاخه‌اش سر بر آسمان دارد * به اذن پروردگارش هر دم بر خود را می‌دهد» سوره ابراهیم، آیه ۲۴-۲۵.</ref>.
+بی‌تردید شجره طیبه نهادی است که در [[تبلیغ]] و استوارسازی [[توحید]] در [[جامعه انسانی]] نقش والایی دارد و هموست که [[مردم]] را به [[یکتاپرستی]] و [[خدامحوری]] [[هدایت]] کرده است.
+[[ابن عقده]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] کرده است که: {{متن حدیث| إن الشجرة رسول الله و فرعها علی و عنصر الشجرة فاطمة و ثمرتها أولادها و أغصانها و أوراقها شیعتنا }}<ref>تفسیر عیاشی، ج۲، ص۴۲۴؛ تفسیر قمی، ج۱، ص۳۶۹.</ref> [[درخت]] [[پاکیزه]] و بارور و ریشه‌دار، پیامبر اکرم{{صل}} و تنه و تبار آن، [[امام علی]]{{ع}} و فاطمه{{س}} و میوه آن، [[اولاد فاطمه]]{{س}} و شاخه‌ها و برگ‌های آن، [[شیعیان]] ما هستند. سپس فرمود: «هنگامی که یکی از شیعیان ما می‌میرد، برگی از آن درخت، ساقط می‌شود و چون طفل شیعه‌ای متولد می‌شود، برگی به جای آن برگ، سبز می‌شود».
+[[ابن عباس]] آورده است که [[فرشته وحی]] به پیامبر اکرم{{صل}} گفت: {{متن حدیث|أَنْتَ الشَّجَرَةُ وَ عَلِيٌّ غُصْنُهَا وَ فَاطِمَةُ وَرَقُهَا وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ثَمَرُهَا}}<ref>الفردوس، ج۱، ص۵۲.</ref> وجود گرانمایه تو ای [[پیامبر]] آن درخت پاکیزه است و علی شاخه آن و [[فاطمه]] برگ و بار آن و حسن و حسین میوه آن هستند.
+مسلماً [[خاندان نبوت]] و پیروانشان یکی از مصادیق [[شجره طیبه]] می‌باشند.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۰.</ref>
+===آیه لؤلؤ و مرجان===
+{{متن قرآن|مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ * بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ * فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ * يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُ}}<ref>«دو دریای به هم رسیده را در هم آمیخت * میان آنها برزخی است تا به هم تجاوز نکنند * پس کدام [[نعمت]] پروردگارتان را [[دروغ]] می‌شمارید؟ * از آنها مروارید و مرجان برون می‌آید» [[سوره الرحمن]]، آیه ۱۹-۲۲.</ref>.
+گروهی از [[مفسران شیعه]] و [[اهل سنت]] از جمله [[سلمان]]، سفیان ثوری و [[سعید بن جبیر]] ضمن شرح و [[تفسیر]] این [[آیات]]، [[روایت]] آورده‌اند که: منظور از دو دریا، دریای [[ولایت]] و دریای [[عصمت]] و [[رسالت]] است که در وجود گرانمایه امام علی{{ع}} و فاطمه{{س}} پدیدار می‌باشد و فاصله میان آن دو نیز وجود [[ارزشمند]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است و لؤلؤ و مرجان عبارتند: از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}}. روشن است که [[تشبیه]] آن دو [[انسان]] والا به دو دریا موضوع شگفت‌آوری نیست،؛ چراکه آنان در [[دانش]] و کمال و [[فضیلت]] و [[آراستگی]] به [[ارزش‌ها]] و والایی‌ها و امتیازات بی‌شمار، هرکدام دریایی از [[جمال]] و کمال بودند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ذیل آیات ۱۹-۲۲ سوره الرحمن.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۲۰۱.</ref>
 == منابع ==