یزید بن ثابت بن ضحاک انصاری

آشنایی اجمالی

یزید بن ثابت بن ضحاک بن زید از قبیله بنی‌نجار^[۱] - که نام وی در برخی اسناد به اشتباه «برید بن ثابت»^[۲] ثبت شده است - از انصار^[۳]، اهل مدینه^[۴] و از اصحاب پیامبر(ص) است که در نبرد بدر همراه آن حضرت حضور داشته^[۵] و بنابر اقوالی در نبرد احد نیز شرکت کرده است^[۶]. در اسناد روایات، کسانی همچون حکیم بن جابر، برادرش زید بن ثابت و برادرزاده‌اش خارجة بن زید بن ثابت^[۷] از یزید بن ثابت روایت کرده که از شاگردان حدیثی وی شمرده می‌شوند. همچنین وی در طبقه دوم راویان جای دارد^[۸].

نام یزید بن ثابت در کتاب‌های رجالی متقدم شیعه ذکر نشده است و از آنجا که روایات وی در کتب حدیثی شیعه بسیار اندک است، ارزیابی صریحی درباره وثاقت وی در منابع متقدم امامیه وجود ندارد. با این حال، وی به دلیل نقل روایاتی که با فتاوای عامه مطابقت دارد، از راویان اهل سنت به شمار می‌آید^[۹]. رجالیان اهل سنت متعرض حال وی شده و او را فراوان ستایش کرده‌اند؛ آنان با تعابیری وی را موثق، مورد رضایت الهی، جلیل‌القدر، صاحب حدیث و از امنای انصار و قاریان ایشان دانسته‌اند^[۱۰] قابل ذکر است روایتی که در تفسیر العیاشی^[۱۱] و دیگر منابع روایی شیعه^[۱۲] از وی نقل شده، در منابع اهل سنت^[۱۳] به جای یزید بن ثابت، از ابن الکواء گزارش شده است. وی به سال دوازدهم هجری قمری درگذشت^[۱۴].^[۱۵]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴

پانویس

↑ ر.ک: مسند أبی یعلی، ج۲، ص۲۳۶.
↑ مصحّف عنوان یزید بن ثابت است.
↑ به جهت انتساب لقب مدنی به ایشان. ر.ک: العجلی، معرفة الثقات، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷.
↑ به باور برخی، وی در جنگ بدر شرکت نداشته است. ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲.
↑ ر.ک: الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱.
↑ ر.ک: ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۴۴۱.
↑ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۹، ص۲۶۸، ح۱۶؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱. به دیده برخی، خارجة بن زید بن ثابت از وی روایت نکرده است. ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲.
↑ ر.ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال التهذیب)، ص۱۱۱۳.
↑ ر.ک: بیهقی، السنن الکبری، ج۴، ص۳۵؛ وسائل الشیعه، ج۳، ص۶۰، باب کیفیة صلاة الجنازة و جملة من أحکامها.
↑ "ثقةٌ" تحفة الأحوذی، ج۱، ص۳۵۳.'
"رضی الله تعالی عنه" مسند احمد، ج۴، ص۳۸۸.'
"جلیلٌ"، "له أحادیثٌ" خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۴۳۰.'
"کان من أمناء الأنصار وقرائهم" علماء الأمصار، ص۳۴، ش۴۳.
↑ تفسیر العیاشی، ج۲، ص۲۲، ح۵۵: عن یزید بن ثابت.
↑ ر.ک: بحار الأنوار، ج۱۰۱، ص۲۹، ح۹؛ مسند الإمام علی(ع)، ج۵، ص۱۰۸، ح۵۰۲۹؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۵۶۴؛ السنن الکبری، ج۷، ص۱۹۸: عن أبیالجویریة قال: سأل رجل علیّاً....
↑ المصنف، ج۳، ص۳۶۴، ح۱۱: «عن أبی الجویریة قال: نادی علی علی المنبر فقال: سلونی، فقال رجل: أتؤتی النساء فی أدبارهن؟...».
تفسیر القرآن العظیم (ابن أبی‌حاتم رازی)، ج۵، ص۱۵۱۷؛ الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۰: «... قال علی علی المنبر: سلونی؛ فقال ابن الکواء:...».
ر.ک: أ. منابع شیعی: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸، ص۲۴۷، ش۱۶۳۱۸؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۱۱۶، ش۱۳۶۶۹؛ الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال التهذیب، ص۱۱۱۳.
ب. منابع سنّی: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۶۰؛ التاریخ الصغیر، ج۱، ص۶۷؛ التاریخ الکبیر، ج۸، ص۳۱۶، ش۳۱۵۰؛ معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷؛ الجرح و التعدیل، ج۹، ص۲۵۵، ش۱۰۶؛ الثقات (ابن حبان)، ج۳، ص۴۴۱؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۳۴، ش۴۳؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱؛ أسد الغابه، ج۵، ص۱۰۵؛ تهذیب الکمال، ج۳۲، ص۹۸، ش۶۹۷۲؛ الکاشف، ج۲، ص۳۸۰، ش۶۲۸۷؛ الوافی بالوفیات، ج۲۸، ص۱۰، ش۱۳؛ الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۵۰۹، ش۹۲۵۸؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۲۲، ش۷۷۲۶؛ تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲؛ خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۴۳۰؛ الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۰.
↑ ر.ک: العجلی، معرفة الثقات، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۴۴۱؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱؛ الجرح والتعدیل، ج۹، ص۲۵۵، ش۱۰۶.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۴۶۹-۴۷۳.

[1] ر.ک: مسند أبی یعلی، ج۲، ص۲۳۶.

[2] مصحّف عنوان یزید بن ثابت است.

[3] به جهت انتساب لقب مدنی به ایشان. ر.ک: العجلی، معرفة الثقات، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷.

[4] به باور برخی، وی در جنگ بدر شرکت نداشته است. ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲.

[5] ر.ک: الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱.

[6] ر.ک: ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۴۴۱.

[7] ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۹، ص۲۶۸، ح۱۶؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱. به دیده برخی، خارجة بن زید بن ثابت از وی روایت نکرده است. ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲.

[8] ر.ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال التهذیب)، ص۱۱۱۳.

[9] ر.ک: بیهقی، السنن الکبری، ج۴، ص۳۵؛ وسائل الشیعه، ج۳، ص۶۰، باب کیفیة صلاة الجنازة و جملة من أحکامها.

[10] "ثقةٌ" تحفة الأحوذی، ج۱، ص۳۵۳.'
"رضی الله تعالی عنه" مسند احمد، ج۴، ص۳۸۸.'
"جلیلٌ"، "له أحادیثٌ" خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۴۳۰.'
"کان من أمناء الأنصار وقرائهم" علماء الأمصار، ص۳۴، ش۴۳.

[11] تفسیر العیاشی، ج۲، ص۲۲، ح۵۵: عن یزید بن ثابت.

[12] ر.ک: بحار الأنوار، ج۱۰۱، ص۲۹، ح۹؛ مسند الإمام علی(ع)، ج۵، ص۱۰۸، ح۵۰۲۹؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۵۶۴؛ السنن الکبری، ج۷، ص۱۹۸: عن أبیالجویریة قال: سأل رجل علیّاً....

[13] المصنف، ج۳، ص۳۶۴، ح۱۱: «عن أبی الجویریة قال: نادی علی علی المنبر فقال: سلونی، فقال رجل: أتؤتی النساء فی أدبارهن؟...».
تفسیر القرآن العظیم (ابن أبی‌حاتم رازی)، ج۵، ص۱۵۱۷؛ الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۰: «... قال علی علی المنبر: سلونی؛ فقال ابن الکواء:...».
ر.ک: أ. منابع شیعی: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸، ص۲۴۷، ش۱۶۳۱۸؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۱، ص۱۱۶، ش۱۳۶۶۹؛ الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال التهذیب، ص۱۱۱۳.
ب. منابع سنّی: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۶۰؛ التاریخ الصغیر، ج۱، ص۶۷؛ التاریخ الکبیر، ج۸، ص۳۱۶، ش۳۱۵۰؛ معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷؛ الجرح و التعدیل، ج۹، ص۲۵۵، ش۱۰۶؛ الثقات (ابن حبان)، ج۳، ص۴۴۱؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۳۴، ش۴۳؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱؛ أسد الغابه، ج۵، ص۱۰۵؛ تهذیب الکمال، ج۳۲، ص۹۸، ش۶۹۷۲؛ الکاشف، ج۲، ص۳۸۰، ش۶۲۸۷؛ الوافی بالوفیات، ج۲۸، ص۱۰، ش۱۳؛ الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۵۰۹، ش۹۲۵۸؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۲۲، ش۷۷۲۶؛ تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲؛ خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۴۳۰؛ الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۰.

[14] ر.ک: العجلی، معرفة الثقات، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۴۴۱؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱؛ الجرح والتعدیل، ج۹، ص۲۵۵، ش۱۰۶.

[15] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۴۶۹-۴۷۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]