احمد بن فضل

آشنایی اجمالی

احمد بن الفضل^[۱] با کنیه ابوعمرو (یا ابوعمر) و ملقب به حذاء، از اصحاب امام هادی(ع)^[۲] بود و از آن حضرت و امام جواد(ع) روایت کرده است و در زمره راویان طبقه هفتم جای می‌گیرد^[۳]. وی افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون یونس بن عبدالرحمن^[۴] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان احمد بن محمد سیاری، محمد بن ابراهیم و محمد بن عیسی^[۵] می‌باشند.

درباره شخصیت احمد بن فضل، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: نام وی در منابع متقدم فاقد جرح و تعدیل صریح بوده و وثاقت وی قابل اثبات نیست، اما با ملاحظه محتوای روایاتش، شیعه دوازده‌امامی بودن او تأیید می‌شود. برخی چون محقق اردبیلی^[۶]، علامه شوشتری^[۷] و آیة الله خویی^[۸] وی را با «احمد بن فضل خزاعی» متحد دانسته‌اند؛ در مقابل، این اتحاد به دلیل تفاوت در طبقه و مذهب (واقفی بودن خزاعی) مردود دانسته شده است. طبق روایتی که وی نقل می‌کند، گویا او مدتی دچار گرفتاری و بدهی بوده و با نامه‌نگاری به امام جواد(ع) و دریافت راهنمایی برای قرائت قرآن، گشایشی در کارش حاصل شده و سپس از طریق علی بن مهزیار با امام هادی(ع) نیز درباره احکام مکاتبه کرده است^[۹].^[۱۰]

جستارهای وابسته

یونس بن عبدالرحمن (استاد)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۴، ش۵۶۵۵؛ جامع الرواة، ج۱، ص۵۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۹، ش۱۸۷۷؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۹۹، ش۱۳۴۵ - ۱۳۴۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۰۰، ش۷۵۲.
↑ ر.ک: رجال البرقی، ص۵۹؛ رجال الطوسی، ص۳۹۳، ش۵۸۰۵.
↑ ر.ک: الموسوعة الرجالیة (طبقات رجال التهذیب)، ص۶۶؛ الموسوعة الرجالیة، طبقات رجال الکافی، ص۴۶.
↑ المحاسن، ج۲، ص۵۰۷، ح۶۵۳؛ الکافی، ج۵، ص۵۱، ح۱؛ ج۶، ص۲۵۲، ح۹.
↑ المحاسن، ج۲، ص۵۰۷، ح۶۵۳؛ الکافی، ج۵، ص۵۱، ح۱؛ ج۶، ص۲۵۲، ح۹.
↑ ر.ک: جامع الرواة، ج۱، ص۵۸.
↑ ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۵۵۲، ش۴۷۸.
↑ ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۹۹، ش۷۵۱.
↑ «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْفَضْلِ [عَنْ] أَبِی عَمْرٍو الْحَذَّاءِ قَالَ: سَاءَتْ حَالِی فَکَتَبْتُ إِلَی أَبِی جَعْفَرٍ(ع) فَکَتَبَ إِلَیَّ أَدِمْ قِرَاءَةَ- إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا... فَوَقَّعَ(ع) وَ قَرَأْتُ التَّوْقِیعَ لَا تَدَعْ مِنَ الْقُرْآنِ قَصِیرَهُ وَ طَوِیلَهُ وَ یُجْزِئُکَ مِنْ قِرَاءَةِ- إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ یَوْمَکَ وَ لَیْلَتَکَ مِائَةَ مَرَّةٍ»
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۲T ص۴۵۵-۴۵۹.

[1] ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۴، ش۵۶۵۵؛ جامع الرواة، ج۱، ص۵۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۹، ش۱۸۷۷؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۹۹، ش۱۳۴۵ - ۱۳۴۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۰۰، ش۷۵۲.

[2] ر.ک: رجال البرقی، ص۵۹؛ رجال الطوسی، ص۳۹۳، ش۵۸۰۵.

[3] ر.ک: الموسوعة الرجالیة (طبقات رجال التهذیب)، ص۶۶؛ الموسوعة الرجالیة، طبقات رجال الکافی، ص۴۶.

[4] المحاسن، ج۲، ص۵۰۷، ح۶۵۳؛ الکافی، ج۵، ص۵۱، ح۱؛ ج۶، ص۲۵۲، ح۹.

[5] المحاسن، ج۲، ص۵۰۷، ح۶۵۳؛ الکافی، ج۵، ص۵۱، ح۱؛ ج۶، ص۲۵۲، ح۹.

[6] ر.ک: جامع الرواة، ج۱، ص۵۸.

[7] ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۵۵۲، ش۴۷۸.

[8] ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۹۹، ش۷۵۱.

[9] «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْفَضْلِ [عَنْ] أَبِی عَمْرٍو الْحَذَّاءِ قَالَ: سَاءَتْ حَالِی فَکَتَبْتُ إِلَی أَبِی جَعْفَرٍ(ع) فَکَتَبَ إِلَیَّ أَدِمْ قِرَاءَةَ- إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا... فَوَقَّعَ(ع) وَ قَرَأْتُ التَّوْقِیعَ لَا تَدَعْ مِنَ الْقُرْآنِ قَصِیرَهُ وَ طَوِیلَهُ وَ یُجْزِئُکَ مِنْ قِرَاءَةِ- إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ یَوْمَکَ وَ لَیْلَتَکَ مِائَةَ مَرَّةٍ»

[10] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۲T ص۴۵۵-۴۵۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]