اسماعیل بن مرار
اسماعیل بن مرار از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: اسماعیل بن مراد در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
اسماعیل بن مرار[۱] در طبقه هفتم از راویان جای دارد[۲]. وی از اصحاب هیچیک از معصومان شمرده نشده و روایتی از آن بزرگواران نقل نکرده است، بدان جهت شیخ طوسی او را در باب کسانی که از ائمه روایت نکردهاند ذکر کرده است[۳]؛ با این حال، وی دوران امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع) را درک کرده است[۴]. وی از محدثانی همچون یونس بن عبدالرحمن[۵]، محمد بن خالد برقی، حسن بن عباس معروفی و عبدالجبار بن مبارک نهاوندی[۶] حدیث آموخته و روایت کرده است و دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان ابراهیم بن هاشم قمی[۷] و سهل بن زیاد آدمی[۸] میباشند.
درباره شخصیت اسماعیل بن مرار، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: در کتابهای رجالی قدما از وی یاد نشده است[۹] و تنها شیخ طوسی نام او را آورده و درباره توثیق و تضعیف وی نظر نداده است[۱۰]. از این رو برخی از رجالیان او را از راویان مجهول به شمار آوردند و روایتش را تضعیف کردند[۱۱]. در مقابل، شواهدی بر وثاقت یا دستکم حسن حال وی دلالت دارد؛ از جمله آنکه ابن ولید تمام روایات کتابهای یونس بن عبدالرحمن را درست و معتمد دانسته در حالی که راوی همه آنها اسماعیل بن مرار است و وحید بهبهانی نیز نوشته است که از عبارت ابن ولید، وثوق به وی آشکار میشود[۱۲]. همچنین ابن ولید نام وی را از کتاب نوادر الحکمه استثنا نکرده است[۱۳]. کثرت روایت ابراهیم بن هاشم از اسماعیل بن مرار نیز گواه روشنی بر حسن حال اوست؛ زیرا وی احادیث کوفیان را در قم نشر داد و محدثان سختگیر قم به روایات او اعتماد کردند. افزون بر این، واقع شدن او در سند تفسیر علی بن ابراهیم قمی[۱۴] و مطابقت روایات وی با فقه اهل بیت(ع) از محکمترین ادله امامی بودن اوست[۱۵].[۱۶]
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: رجال الطوسی، ص۴۱۲، ش۵۹۷۲؛ منهج المقال، ج۲، ص۳۶۳، ش۵۹۹؛ نقد الرجال، ج۱، ص۲۳۲، ش۵۴۲؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۲۲۴، جامع الرواة، ج۱، ص۱۰۳، ش۷۱۹؛ منتهی المقال، ج۲، ص۹۲، ش۳۸۸؛ تکملة الرجال، ج۱، ص۲۸۹؛ بهجة الآمال، ج۲، ص۳۳۹، تنقیح المقال، ج۱۰، ص۳۸۱، ش۲۴۳۸؛ أعیان الشیعه، ج۳، ص۴۳۱؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۶۶۹، ش۴۴۶؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۱۱۷، ش۸۸۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۹۶، ش۱۴۳۹.
- ↑ طبقات رجال الکافی، ص۷۲.
- ↑ "روى عن يونس بن عبد الرحمن و روى عنه إبراهيم بن هاشم" رجال الطوسی، ص۴۱۲، ش۵۹۷۲.
- ↑ خلاصة الاقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۸۴، ش۱.
- ↑ نجاشی دربارهاش نوشته است: کان وجها فی أصحابنا، متقدما، عظیم المنزلة... و روی عن أبی الحسن موسی و الرضا(ع) و کان الرضا(ع) یشیر إلیه فی العلم و الفتیا...؛ (رجال النجاشی، ص۴۴۶، ش۱۲۰۸).
- ↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۳۸۳ و ۳۹۶، ج۹، ص۱۲۳؛ الاستبصار، ج۲، ص۹۷، ح۳۱۴.
- ↑ نجاشی در موردش نوشته است: و أصحابنا یقولون: أول من نشر حدیث الکوفیین بقم هو...؛ (رجال النجاشی، ص۱۶، ش۱۸).
- ↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۳۸۳؛ الخصال، ج۱، ص۱۳۵، ح۱۴۹.
- ↑ مَرّار: بفتح المیم، و تشدید الراء المهملة، والألف، والراء - وزان شداد - سمی به جمع؛ (ر.ک: تنقیح المقال، ج۱۰، ص۳۸۱، ش۲۴۳۸).
- ↑ "روى عن يونس بن عبد الرحمن و روى عنه إبراهيم بن هاشم" رجال الطوسی، ص۴۱۲، ش۵۹۷۲.
- ↑ و حکم جماعة بجهالته (تکملة الرجال، ج۱، ص۲۸۹)؛
و فیه - أی فی السند - إسماعیل بن مرار و یسار و کلاهما مجهولان (مجمع الفائده، ج۳، ص۳۷۳)؛
و هذه الروایة ضعیفة السند باشتمالها علی إسماعیل بن مرار و هو مجهول. (مدارک الاحکام، ج۸، ص۱۸۷). - ↑ و قال محمد بن علي بن الحسين: سمعت محمد بن الحسن بن الوليد يقول: كتب يونس التي هي بالروايات كلها صحيحة يعتمد عليها إلا ما ينفرد به محمد بن عيسى بن عبيد و لم يروه غيره فإنه لا يعتمد عليه ولا يفتي به"؛ طوسي، الفهرست، ص۵۱۱ - ۵۱۲، ش۸۱۳؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۳.
- ↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۳۴۸، ش۹۳۹؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۳۰؛ تهذیب الاحکام، ج۴، ص۲۱۹، ح۱۴.
- ↑ تفسیر القمی، ج۱، ص۲۰۵. در بعضی نسخهها با عنوان اسماعیل بن مراد، اسماعیل بن قرار و اسماعیل بن ضرار ثبت شده که همه آنها مصحف هستند و درست آن اسماعیل بن مرار است، به قرینه راوی و مروی عنه.
- ↑ در کتاب وسائل الشیعه نزدیک به ۱۵۰۰ روایت از اسماعیل بن مرار نقل شده است.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۲۴۶-۲۵۲.