ربیعة بن دراج بن عنبس قرشی جمحی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد| ربیعه بن دراج بن عنبس | |
|---|---|
 تصویر نمادین جنگ جمل | |
| نام کامل | ربیعه بن دراج بن عنبس قرشی جمحی |
| جنسیت | مرد |
| از قبیله | قریش |
| از تیره | |
| پسر | عبدالله بن ربیعة بن دراج |
| خویشاوندان | عبدالله بن محیریز (برادرزاده) |
| محل زندگی | دمشق |
| از اصحاب | |
| حضور در جنگ | |
آشنایی اجمالی
وی از تیره بنی حذافة بن جمح، از بنیهصیص بن کعب، از قریش بود[۱]. البته برخی درباره «مخزومی» یا «جمحی» بودن وی اختلاف دارند[۲] اما بیشتر با نسبت جمحی او را معرفی کردهاند. ابن ابیحاتم[۳]، در ذیل نام «ربیعة بن سلمه یمامی» میگوید: وی را «ابندراج» هم گفتهاند. اما به ظاهر او نمیتواند با «ربیعة بن دراج» یکی باشد؛ چون «ربیعة بن سلمه» قطعاً از تابعین بوده و از عثمان و امام علی(ع) درباره اشیای گمشده روایت دارد[۴].
ربیعة بن دراج را فلسطینی[۵] یا از اهل دمشق شمرده و گفتهاند در آنجا خانه داشته است[۶]. واقدی[۷] وی را از اسیران مشرکی دانسته است که در جنگ بدر به اسارت مسلمانان درآمد و مالی نداشت؛ اما چیزی از او گرفته و او را آزاد کردند[۸]. از میان صحابهنگاران تنها ابن حجر[۹]، در بخش نخست الاصابه (صحابه) از وی یاد کرده و پس از اشاره به همین خبر واقدی میگوید: به ظاهر وی از کسانی است که در فتح مکه مسلمان شدند؛ زیرا تا زمان حجةالوداع کسی از قریش غیر مسلمان باقی نماند. به گفته ابن حجر[۱۰] ابوزرعه دمشقی و ابن سمیع وی را از طبقه نخست تابعین شمردهاند[۱۱]. وی عموی عبدالله بن محیریز تابعی بوده[۱۲] و از عمر و امام علی(ع) روایت دارد[۱۳]. پسر وی، عبدالله بن ربیعة بن دراج، در جنگ جمل کشته شد[۱۴] و هنگامی که امام علی(ع) بر کشتههای جنگ جمل گذشت وی را دید و فرمود: این بیچاره را چه چیزی برای جنگ بیرون آورد؟ دینداری یا یاری عثمان؟ به خدا سوگند عثمان درباره وی و پدرش نظر خوبی نداشت[۱۵]. برخی منابع درباره نماز مستحبی امام علی(ع) پس از نماز عصر و تذکر عمر به ایشان و یادآوری نهی رسول خدا(ص) از نماز پس از نماز عصر از ربیعه خبری نقل کردهاند[۱۶] که گذشته از اختلاف در راوی این خبر[۱۷]، برخی آن را از ربیعه ندانسته و گفتهاند ربیعه در زمان رسول خدا(ص)[۱۸] در یکی از غزوات کشته شده است[۱۹] و اگر چنین باشد این خبر از پسر ربیعه نقل شده است[۲۰].[۲۱]
جستارهای وابسته
- قریش (قبیله)
- بنی همیص بن کعب (قبیله)
- بنی حذافة بن جمح (قبیله)
- بنیجمح (قبیله)
- عبدالله بن ربیعة بن دراج (فرزند)
- عبدالله بن محیریز (برادرزاده)
منابع
پانویس
- ↑ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۳.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح واتعدیل، ج۳، ص۴۷۳.
- ↑ ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۸۲؛ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۲۹.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۴.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۶، ص۲۵۲.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۴۲.
- ↑ نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۶۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
- ↑ نیز ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۲۲۹.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
- ↑ ابن حمزه، الاکمال فی ذکر من له روایه فی مسند الامام احمد، ص۱۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
- ↑ مفید، الجمل، ص۳۹۳؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.
- ↑ مفید، الجمل، ص۳۹۳.
- ↑ احمد بن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۷.
- ↑ ر.ک: دارقطنی، العلل، ج۲، ص۱۴۹.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲.
- ↑ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵.