زیاد بن سعد بن ضمیره

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت

آشنایی اجمالی

در نام و نسب وی اختلاف است که می‌تواند ناشی از تصحیف، جابه‌جایی و افتادگی‌های معمول در سلسله نسب‌ها باشد[۱]. بیشتر منابع نسبت زیاد را سلمی گفته‌اند که بر پایه آن، منسوب به سلیم بن منصور، از قبیله قیس عیلان بن مضر است[۲]. ولی ضمری، حجازی و گاه اسلمی نیز به او نسبت داده‌اند که می‌توان گفت اسلمی تصحیف سلمی، حجازی به سبب سکونت زیاد یا خاندانش در حجاز و ضمری، برگرفته از جدش ضمیره (ضمره) است. وی را از باب انتساب به جد «زیاد بن ضمیره» یا «زیاد بن ضمره» نیز عنوان داده‌اند، چنان‌که گاه نامش را زید گفته‌اند[۳].

ابن قانع[۴] به استناد روایتی که حکایت از حضور او در جنگ حنین (سال هشتم) دارد، وی را صحابی دانسته است. در حالی که زیاد تابعی بوده است[۵] و مشهور، پدر و جد او را صحابی و حاضر در جنگ حنین می‌دانند[۶]. از این رو ابن حجر[۷] در بخش چهارم الاصابه (توهمات) به شرح حال وی پرداخته و حذف برخی افراد در سند روایت را باعث اشتباه ابن قانع دانسته است. زیاد از پدرش روایت نقل کرده و محمد بن جعفر بن زبیر راوی اوست[۸].[۹]

منابع

پانویس

  1. ر.ک: ادامه مدخل.
  2. سمعانی، الانساب، ج۳، ص۲۷۸.
  3. اختلاف در نام و نسب را بنگرید: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۰۹؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۹، ص۴۷۴؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۳۱۸.
  4. ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱، ص۲۳۶.
  5. ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۳۲۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۹.
  6. ر.ک: ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۲۷۵؛ ابن شبه نمیری، تاریخ مدینه المنوره، ج۲، ص۴۴۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۳۵.
  7. ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۹.
  8. ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۳۵؛ ذهبی، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج۲، ص۸۹.
  9. بانشی، رحمت‌الله، مقاله «زیاد بن سعد بن ضميره»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۱۱.