نامه ۲۹ نهج البلاغه
مقدمه
این نامه مربوط به فتنهای است که معاویه در بصره به راه انداخت و ماجرای آن به طور فشرده چنین بود که بعضی از اطرافیان معاویه بعد از اشغال مصر به دست عمرو بن عاص و کشته شدن محمد بن ابیبکر به او گفتند: فردی را به بصره بفرست تا آنجا را نیز از تحت حکومت علی(ع) خارج سازد. معاویه این پیشنهاد را پذیرفت و با عمرو عاص مشورت کرد او نیز روی موافق نشان داد سرانجام یکی از فرماندهان لشکر خود، به نام ابن حضرمی را روانه بصره کرد و این در حالی بود که عبداللَّه بن عباس والی بصره برای تسلیت به امیر مؤمنان(ع) در مورد شهادت محمد بن ابیبکر به کوفه رفته بود و زیاد بن ابیه را به جای خود گماشته بود. معاویه به ابن حضرمی دستور داده بود که از احساسات خونخواهی عثمان و کینهای که گروهی از جنگ جمل در دل داشتند بهرهگیری کند و از قبایل مختلف بصره برای این هدف بهرهگیری نماید.
عبداللَّه بن عباس به سرعت به بصره برگشت و جریان فتنه را برای امام(ع) گزارش داد. امام(ع) یکی از مردان خود را به نام اعیَن که در بصره نفوذ داشت مأمور کرد تا به بصره برود و مردم را از اطراف ابن حضرمی پراکنده سازد. اعین تا حد زیادی در کار خود موفق شد؛ ولی چون به دست گروهی از خوارج به شهادت رسید و خبر شهادت او به امام(ع) واصل گشت امام(ع) فرد نافذ الکلمه دیگری را به نام جاریة بن قدامه همراه نامه مورد بحث که در واقع تهدیدی است برای شورشیان و متمردان بصره، به سوی بصره گسیل داشت و دستور داد نامه را برای عموم مردم بخواند. آنچه در نهجالبلاغه آمده تنها بخشی از این نامه است. مخالفان امام(ع) پس از یک درگیری شدید شکست خوردند و ابن حضرمی در خانهای پناهنده شد. جاریه دستور داد خانه را آتش زدند. ابن حضرمی و هفتاد نفر از طرفدارانش هلاک شدند و فتنه خاموش شد[۱].
فرازی از نامه
از پراکندی و مخالفتتان آگاهید، بنابراین از گناهکارانتان صرفنظر کردم. کسی را که فرار کرده به قتل نمیرسانم و از رویآورنده پذیرایی میکنم. اگر افکار ناشایسته و اندیشههایی که برخلاف حق است شما را به مبارزه و مخالفت من واداشت، من آمادهام، اسبان من نزدیکاند و آماده حرکت. اگر مرا مجبور کردید که به شما حمله کنم، آنچنان بر شما میتازم که جنگ جمل پیش این حمله مانند لیسیدن استخوان لیسیده شده است. در عین حال، من ارزش فرمانبرداران و آنان که حق اندرز را ادا میکنند میشناسم، بدون این که بیگناه را به جرم گناهکار یا وفادار را به گناه پیمانشکن کیفر دهم[۲].
منابع
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین ج۱۲، ص۱۱ ـ ۱۲.
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه ج۲، ص۷۷۶.