←نهادینهسازی فرهنگ صبر و انتظار
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
[[پیشوایان معصوم]] پس از [[شهادت امام حسین]]{{ع}} با توجه به ورود در فضایی جدید و در پیش گرفتن [[سیاست]] [[تقیه]]، بر [[تبلیغ]] و تبیین [[تعالیم]] [[اهلبیت]]{{عم}} - بدون [[مبارزه مسلحانه]] - بسیار تأکید کردند. ایشان کوشیدند از طریق [[روشنگری]] و آگاهیبخشی مذهبی و [[سیاسی]] به [[مردم]]، زمینه را برای [[قیام قائم]] اهلبیت{{عم}} و ورود به [[عصر غیبت]] آماده سازند. در پیش گرفتن سیاست تقیه که با [[صبر]] و [[انتظار]] همراه بود، از نخستین شیوههای [[آمادهسازی]] برای ورود به عصر غیبت است که در [[سیره سیاسی پیشوایان معصوم]] به ویژه پس از شهادت امام حسین{{ع}} [[مشاهده]] میشود. در این دوره، آنان هرگز به [[قیام مسلحانه]] برضد [[حاکمان]] [[اقدام]] نمیکردند، بلکه در مواردی با [[صراحت]]، [[شیعیان]] را از ورود به جنجالهای سیاسی و قیامهای بیحاصل برحذر میداشتند. [[نعمانی]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] میکند که آن [[حضرت]] به یکی از [[پیروان]] خود به نام [[ابوجارود]] توصیه کرد که از ورود به فعالیتهای مسلحانه برخی از [[علویان]]، برضد [[امویان]] [[حذر]] کند. چون [[حکومت اموی]] عمری طبیعی دارد و لحظه [[سقوط]] آن هنوز فرا نرسیده است. [[امام صادق]]{{ع}} و [[امامان]] دیگر نیز یکی پس از دیگری همین سیاست را در پیش گرفتند و هم [[زمان]] تلاش میکردند تا [[امید]] و انتظار را در [[دل]] شیعیان زنده نگه دارند<ref>نعمانی، الغیبة، ص۱۰۶؛ ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۶۴.</ref>. اما مسلم است که این سیاست و توصیه به صبر و انتظار، هرگز مفهوم [[تأیید]] وضع موجود و [[سکوت]] در برابر حاکمان را در بر نداشته است، زیرا پیشوایان معصوم در مقاطع مختلف بر عدم [[حقانیت]] [[حاکمان جور]] و [[لزوم]] برقراری [[حاکمیت]] [[حق]] تأکید فرمودهاند. همچنان که وقتی حق [[خلافت]] و [[جانشینی رسول خدا]]{{صل}} را از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} دریغ داشتند، ایشان بارها به [[برتری]] خویش از [[حکومت]] و بیلیاقتی کسانی که زمام امور [[مسلمانان]] را برعهده داشتند، تأکید کردند. آن حضرت در بخشی از [[خطبه]] سوم [[نهجالبلاغه]] فرمودهاند: [[آگاه]] باشید، [[سوگند]] به [[خدا]] که او [[خلافت اسلامی]] را مانند پیراهن به برکرد در حالی که میدانست من برای [[خلافت]] از هر جهت سزاوارترم.... | [[پیشوایان معصوم]] پس از [[شهادت امام حسین]]{{ع}} با توجه به ورود در فضایی جدید و در پیش گرفتن [[سیاست]] [[تقیه]]، بر [[تبلیغ]] و تبیین [[تعالیم]] [[اهلبیت]]{{عم}} - بدون [[مبارزه مسلحانه]] - بسیار تأکید کردند. ایشان کوشیدند از طریق [[روشنگری]] و آگاهیبخشی مذهبی و [[سیاسی]] به [[مردم]]، زمینه را برای [[قیام قائم]] اهلبیت{{عم}} و ورود به [[عصر غیبت]] آماده سازند. در پیش گرفتن سیاست تقیه که با [[صبر]] و [[انتظار]] همراه بود، از نخستین شیوههای [[آمادهسازی]] برای ورود به عصر غیبت است که در [[سیره سیاسی پیشوایان معصوم]] به ویژه پس از شهادت امام حسین{{ع}} [[مشاهده]] میشود. در این دوره، آنان هرگز به [[قیام مسلحانه]] برضد [[حاکمان]] [[اقدام]] نمیکردند، بلکه در مواردی با [[صراحت]]، [[شیعیان]] را از ورود به جنجالهای سیاسی و قیامهای بیحاصل برحذر میداشتند. [[نعمانی]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] میکند که آن [[حضرت]] به یکی از [[پیروان]] خود به نام [[ابوجارود]] توصیه کرد که از ورود به فعالیتهای مسلحانه برخی از [[علویان]]، برضد [[امویان]] [[حذر]] کند. چون [[حکومت اموی]] عمری طبیعی دارد و لحظه [[سقوط]] آن هنوز فرا نرسیده است. [[امام صادق]]{{ع}} و [[امامان]] دیگر نیز یکی پس از دیگری همین سیاست را در پیش گرفتند و هم [[زمان]] تلاش میکردند تا [[امید]] و انتظار را در [[دل]] شیعیان زنده نگه دارند<ref>نعمانی، الغیبة، ص۱۰۶؛ ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۶۴.</ref>. اما مسلم است که این سیاست و توصیه به صبر و انتظار، هرگز مفهوم [[تأیید]] وضع موجود و [[سکوت]] در برابر حاکمان را در بر نداشته است، زیرا پیشوایان معصوم در مقاطع مختلف بر عدم [[حقانیت]] [[حاکمان جور]] و [[لزوم]] برقراری [[حاکمیت]] [[حق]] تأکید فرمودهاند. همچنان که وقتی حق [[خلافت]] و [[جانشینی رسول خدا]]{{صل}} را از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} دریغ داشتند، ایشان بارها به [[برتری]] خویش از [[حکومت]] و بیلیاقتی کسانی که زمام امور [[مسلمانان]] را برعهده داشتند، تأکید کردند. آن حضرت در بخشی از [[خطبه]] سوم [[نهجالبلاغه]] فرمودهاند: [[آگاه]] باشید، [[سوگند]] به [[خدا]] که او [[خلافت اسلامی]] را مانند پیراهن به برکرد در حالی که میدانست من برای [[خلافت]] از هر جهت سزاوارترم.... | ||
ایشان در ادامه همین خطبه، با توجه به وضع نامساعد آن [[روز]] بر [[ضرورت]] [[صبر]] و [[انتظار]] نیز تأکید کردهاند. این سیاستی بود که به طور معمول در [[عصر ائمه]]{{عم}} مورد توجه قرار داشت و [[شیعیان]] در خلال آن با چگونگی تعامل با [[حاکمان جور]] آشنا میشدند. [[سیاست]] یادشده به نشر و گسترش بیشتر [[فرهنگ]] [[امامیه]] انجامید که در سالهای ۱۳۲ تا ۲۶۰ [[هجری]] در قالب نهاد [[سیاسی]] - [[مالی]] [[وکالت]] سازمان یافت و بر این اساس، [[وظیفه]] اصلی [[پیشوایان معصوم]] در عصر [[تقیه]]، در خلال [[روشنگری]] و آگاهیبخشی به شیعیان، در پیشگرفتن سیاست صبر و انتظار بود. [[امام]] | ایشان در ادامه همین خطبه، با توجه به وضع نامساعد آن [[روز]] بر [[ضرورت]] [[صبر]] و [[انتظار]] نیز تأکید کردهاند. این سیاستی بود که به طور معمول در [[عصر ائمه]]{{عم}} مورد توجه قرار داشت و [[شیعیان]] در خلال آن با چگونگی تعامل با [[حاکمان جور]] آشنا میشدند. [[سیاست]] یادشده به نشر و گسترش بیشتر [[فرهنگ]] [[امامیه]] انجامید که در سالهای ۱۳۲ تا ۲۶۰ [[هجری]] در قالب نهاد [[سیاسی]] - [[مالی]] [[وکالت]] سازمان یافت و بر این اساس، [[وظیفه]] اصلی [[پیشوایان معصوم]] در عصر [[تقیه]]، در خلال [[روشنگری]] و آگاهیبخشی به شیعیان، در پیشگرفتن سیاست صبر و انتظار بود. [[امام محمد باقر]]{{ع}} در پاسخ به [[عبدالله بن عطاء واسطی]] که از ایشان پرسید: چرا با وجود [[شایستگی]] [[رهبری]] و برخورداری از [[پیروان]] بسیار در [[عراق]] [[قیام]] نمیکنید؟ فرمودند: ای عبدالله به حرف [[مردم]] گوش مده، زیرا هیچ یک از ما نبوده که مردم نامش را ببرند و او را به عنوان [[رهبر]] ([[مبارزه]]) یاد کنند، مگر آنکه به زودی [[مرگ]] به سراغش آمده است. بنابراین در جستوجوی کسی باش که ولادتش از مردم پنهان است و او همان کسی است که ترتیب این امر را خواهد داد<ref>ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۴۲؛ ابیجعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه قمی، کمالالدین و تمام النعمة، ص۳۲۵.</ref>. [[امام پنجم]] در [[حدیث]] پیشگفته افزون بر بیان فراهم نبودن زمینه قیام در [[زمان]] ایشان، مردم را به در پیش گرفتن سیاست صبر و انتظار تا فراهم شدن موعد مقرر برای قیام و [[شناخت]] و [[درک]] [[منجی موعود]] توصیه و [[دعوت]] کردهاند. | ||
=== [[کاهش ارتباط مستقیم معصوم با مردم]] === | === [[کاهش ارتباط مستقیم معصوم با مردم]] === | ||