جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حمیر در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حمیر در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[دانشمندان انساب]]، [[قبیله حِمیَر]] را از [[نسل]] [[قحطان]]<ref>ابندرید، الاشتقاق، الجزء الثانی، ص۳۶۱؛ مسعودی، مروج الذهب، الجزء الثانی، ص۷۱؛ ابنحزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۳۲۹؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، تحقیق محمد سعید العریان، الجزء الثالث، ص۲۸۵؛ ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۳۹.</ref> دانستهاند: قَحطان – [[یَعرُب]] - [[یَشجُب]] - [[سبأ]] (حِمیَر و [[کَهلان]]). در شرحی که [[یونانیان]] میدهند حِمیَر به صورت «هومریان» جلوهگر میشود. | [[دانشمندان انساب]]، [[قبیله حِمیَر]] را از [[نسل]] [[قحطان]]<ref>ابندرید، الاشتقاق، الجزء الثانی، ص۳۶۱؛ مسعودی، مروج الذهب، الجزء الثانی، ص۷۱؛ ابنحزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۳۲۹؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، تحقیق محمد سعید العریان، الجزء الثالث، ص۲۸۵؛ ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۳۹.</ref> دانستهاند: قَحطان – [[یَعرُب]] - [[یَشجُب]] - [[سبأ]] (حِمیَر و [[کَهلان]]). در شرحی که [[یونانیان]] میدهند حِمیَر به صورت «هومریان» جلوهگر میشود. | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
روابط حِمیَریان با سبأییان بیشتر دشمنانه بود و نزاع و [[دشمنی]] بین آنان وجود داشت<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۵۲۰.</ref>. همچنین حِمیَریان به [[همراهی]] [[مَذحِج]] و [[همدان]]، جنگهایی با [[ربیعه]] و [[مضر]] در [[دره سُلان]] داشتند. روابط حِمیَر و [[کلب]] نیز تیره بود و [[پیکار]] [[سختی]] به نام «[[یوم البَیدا]]» بین آنان درگرفت<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، الجزء الأول، ص۳۰۶.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۶۵-۶۶.</ref> | روابط حِمیَریان با سبأییان بیشتر دشمنانه بود و نزاع و [[دشمنی]] بین آنان وجود داشت<ref> جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۵۲۰.</ref>. همچنین حِمیَریان به [[همراهی]] [[مَذحِج]] و [[همدان]]، جنگهایی با [[ربیعه]] و [[مضر]] در [[دره سُلان]] داشتند. روابط حِمیَر و [[کلب]] نیز تیره بود و [[پیکار]] [[سختی]] به نام «[[یوم البَیدا]]» بین آنان درگرفت<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، الجزء الأول، ص۳۰۶.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۶۵-۶۶.</ref> | ||
==شاخههای حِمیَر== | == شاخههای حِمیَر == | ||
{{حمیر}} | {{حمیر}} | ||
شاخههای مشهور حِمیَر عبارتند از: | شاخههای مشهور حِمیَر عبارتند از: | ||
# [[بنییزان]] که همان [[ذَویَزَن]]<ref>ابنحزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۴۷۸.</ref> در نزد نسبشناسان است و از عشایر نامآور حِمیَری است و از بزرگان آنان باید از [[سیف بن ذییزن]] و [[زُرعة ذویَزَن]] یاد کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۳۸۱.</ref>. | # [[بنییزان]] که همان [[ذَویَزَن]]<ref>ابنحزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۴۷۸.</ref> در نزد نسبشناسان است و از عشایر نامآور حِمیَری است و از بزرگان آنان باید از [[سیف بن ذییزن]] و [[زُرعة ذویَزَن]] یاد کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۳۸۱.</ref>. | ||
# [[جَدَن]] از دیگر عشایر پرآوازه حِمیَری است که نام آن در شماری از نبشتههای [[عربستان]] جنوبی آمده است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۵۹۸.</ref>. | # [[جَدَن]] از دیگر عشایر پرآوازه حِمیَری است که نام آن در شماری از نبشتههای [[عربستان]] جنوبی آمده است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۵۹۸.</ref>. | ||
# [[ذواَصبَح]] شاخه دیگری از حِمیَر میباشد و [[سکونتگاه]] آنان در [[لَحج]] بود<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷. یکی از مخلافهای یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد (ر.ک: محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹).</ref>. | # [[ذواَصبَح]] شاخه دیگری از حِمیَر میباشد و [[سکونتگاه]] آنان در [[لَحج]] بود<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۵ و ۱۷۷. یکی از مخلافهای یمن در شمال غربی عَدن قرار دارد (ر. ک: محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۱۹).</ref>. | ||
# [[بنوغَیدان]] که تعدادی از اقبال، از جمله [[حارث بن عبدکُلال مُثَوب]] و [[نُعیم بن کُلال]] از آنها میباشند<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۲۶۴ و ۳۵۶.</ref>. | # [[بنوغَیدان]] که تعدادی از اقبال، از جمله [[حارث بن عبدکُلال مُثَوب]] و [[نُعیم بن کُلال]] از آنها میباشند<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۲۶۴ و ۳۵۶.</ref>. | ||
# [[ذورُعَین]]؛ | # [[ذورُعَین]]؛ | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
# [[المقرّبون]]؛ | # [[المقرّبون]]؛ | ||
# [[کَلاعیون]]؛ | # [[کَلاعیون]]؛ | ||
# [[بنیحَضور]]<ref>ر.ک: ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، الجزء الثالث، ص۲۸۶؛ ابندرید، الاشتقاق، الجزء الثانی، ص۵۲۳؛ ابنحزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۴۷۸؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، تحقیق محمود فردُوس العظم، الجزء الثانی، ص۲۷۸.</ref>؛ | # [[بنیحَضور]]<ref>ر. ک: ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۴۰؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، الجزء الثالث، ص۲۸۶؛ ابندرید، الاشتقاق، الجزء الثانی، ص۵۲۳؛ ابنحزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۴۷۸؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، تحقیق محمود فردُوس العظم، الجزء الثانی، ص۲۷۸.</ref>؛ | ||
# [[قُدَم]]؛ | # [[قُدَم]]؛ | ||
# [[ذیمران]]؛ | # [[ذیمران]]؛ | ||
# [[ذیلَعوه]]<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۳۴۱.</ref> از دیگر شاخههای آن میباشند. | # [[ذیلَعوه]]<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۳۴۱.</ref> از دیگر شاخههای آن میباشند. | ||
بدینصورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمیَریان به شاخههای بسیار تقسیم شده بودند و [[رهبران]] آنها [[مالک]] درههای خود بودند و به عنوان [[پادشاه]] خوانده میشدند، در حالی که رهبران قبیلهای بیش نبودند و از [[نامه]] بزرگان حِمیَری به [[رسولالله]]{{صل}} و پاسخ آن [[حضرت]] به آنان<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۳۸۱.</ref> بر ما معلوم میگردد که «رؤسای عمده [[قبایل]] حِمیَری در امور خود از [[استقلال]] داخلی برخوردار بودند»<ref>Abdal-Muhsin Mad,aj m.al-Mad, aj, op. cit. p۶.</ref> که بعضی از آنها عنوان ذو، مثلِ، ذورُعین، ذوابین و ذویزن داشتند و گروهی به نام قَیل خوانده میشدند مثل [[بنیعبد کلال]] که اَقیال منطقه [[المعافیر]] بودند. چندین شاخه حِمیَری موفق شدند اتحادی بین خودشان به وجود آورند که تحت [[رهبری]] [[سمیفع بن یعفور بن ناکور]] ([[ناقور]]) که [[لقب]] «[[ذیالکلاع]]» داشت، جمع شده بودند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۷.</ref>. | بدینصورت، در هنگام ورود [[اسلام]] به [[یمن]]، حِمیَریان به شاخههای بسیار تقسیم شده بودند و [[رهبران]] آنها [[مالک]] درههای خود بودند و به عنوان [[پادشاه]] خوانده میشدند، در حالی که رهبران قبیلهای بیش نبودند و از [[نامه]] بزرگان حِمیَری به [[رسولالله]] {{صل}} و پاسخ آن [[حضرت]] به آنان<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۳۸۱.</ref> بر ما معلوم میگردد که «رؤسای عمده [[قبایل]] حِمیَری در امور خود از [[استقلال]] داخلی برخوردار بودند»<ref>Abdal-Muhsin Mad,aj m.al-Mad, aj, op. cit. p۶.</ref> که بعضی از آنها عنوان ذو، مثلِ، ذورُعین، ذوابین و ذویزن داشتند و گروهی به نام قَیل خوانده میشدند مثل [[بنیعبد کلال]] که اَقیال منطقه [[المعافیر]] بودند. چندین شاخه حِمیَری موفق شدند اتحادی بین خودشان به وجود آورند که تحت [[رهبری]] [[سمیفع بن یعفور بن ناکور]] ([[ناقور]]) که [[لقب]] «[[ذیالکلاع]]» داشت، جمع شده بودند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۷.</ref>. | ||
شایان توجه است که از حوادث این ایام روشن میگردد سران حِمیَری خودشان را از [[نزاع]] [[قدرت]] که بین بعضی از قبایل محلی در آن [[زمان]] اتفاق میافتاد دور نگه میداشتند، آنگونه که [[ذوالکلاع]] و [[یاران]] وی در هنگام [[ارتداد]] [[قیس بن عبد یغوث]]، ابنأ را [[یاری]] ندادند و [[بیطرفی]] [[اختیار]] کردند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۵۳۶.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۶۶-۶۷.</ref> | شایان توجه است که از حوادث این ایام روشن میگردد سران حِمیَری خودشان را از [[نزاع]] [[قدرت]] که بین بعضی از قبایل محلی در آن [[زمان]] اتفاق میافتاد دور نگه میداشتند، آنگونه که [[ذوالکلاع]] و [[یاران]] وی در هنگام [[ارتداد]] [[قیس بن عبد یغوث]]، ابنأ را [[یاری]] ندادند و [[بیطرفی]] [[اختیار]] کردند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۵۳۶.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۶۶-۶۷.</ref> | ||
==[[اسلام]] حِمیَر== | == [[اسلام]] حِمیَر == | ||
بر اساس منابع در دسترس ما اولین کسی که از بزرگان حِمیَری اسلام را پذیرفت [[زُرعهُ ذویَزَن]] بود که در سال نهم به [[رسولالله]]{{صل}} نامهای نوشت و [[اسلام]] خود را به ایشان اعلام کرد<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۳۸۱.</ref>. همچنین پس از بازگشت رسولالله{{صل}} از [[سفر]] [[تبوک]]، عدهای از بزرگان حِمیَر به نامهای [[حارث بن عبد کلال]]، [[شُریح بن عبدکُلال]]، [[نعیم بن عبد کُلال]] و نعمان، [[قَیل ذیرُعین]] و [[معافر]]، با [[احتیاط]] [[سیاسی]] سفیری به نام [[مالک بن مراره رُهاوی]] به [[مدینه]] فرستادند و از اسلام خود [[رسول خدا]]{{صل}} را [[آگاه]] ساختند. [[حضرت رسول]]{{صل}} نیز در پاسخ آنان نامهای نوشت و آنها را به [[پرستش]] خدای واحد و [[جهاد]] با [[مشرکین]] و برپاداشتن [[نماز]] و پرداخت [[زکات]] و [[خمس]] [[دعوت]] کرد و سفارش کرد که [[صدقات]] و [[جزیه]] خود را به [[معاذ بن جبل]] و [[مالک بن مراره]] بپردازند<ref>ابنهشام، السیرة النبویه، القسم الثانی، ص۵۹۰؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۲۶۴ و ۳۵۶.</ref>. | بر اساس منابع در دسترس ما اولین کسی که از بزرگان حِمیَری اسلام را پذیرفت [[زُرعهُ ذویَزَن]] بود که در سال نهم به [[رسولالله]] {{صل}} نامهای نوشت و [[اسلام]] خود را به ایشان اعلام کرد<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۳۸۱.</ref>. همچنین پس از بازگشت رسولالله {{صل}} از [[سفر]] [[تبوک]]، عدهای از بزرگان حِمیَر به نامهای [[حارث بن عبد کلال]]، [[شُریح بن عبدکُلال]]، [[نعیم بن عبد کُلال]] و نعمان، [[قَیل ذیرُعین]] و [[معافر]]، با [[احتیاط]] [[سیاسی]] سفیری به نام [[مالک بن مراره رُهاوی]] به [[مدینه]] فرستادند و از اسلام خود [[رسول خدا]] {{صل}} را [[آگاه]] ساختند. [[حضرت رسول]] {{صل}} نیز در پاسخ آنان نامهای نوشت و آنها را به [[پرستش]] خدای واحد و [[جهاد]] با [[مشرکین]] و برپاداشتن [[نماز]] و پرداخت [[زکات]] و [[خمس]] [[دعوت]] کرد و سفارش کرد که [[صدقات]] و [[جزیه]] خود را به [[معاذ بن جبل]] و [[مالک بن مراره]] بپردازند<ref>ابنهشام، السیرة النبویه، القسم الثانی، ص۵۹۰؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۲۶۴ و ۳۵۶.</ref>. | ||
بدینسان، [[شیوه]] سیاسی و [[تبلیغی]] رسولالله{{صل}} جذب [[رهبران]] حِمیَری بود و با نامههایی که برای رهبران حِمیَری فرستاد، عنوان و [[موقعیت سیاسی]] [[اَذراء]] و [[اَقیال]] [[یمن]] را به رسمیت [[شناخت]] و نمایندگانی از میان [[یاران]] (خود مثل [[معاذ بن جبل]] و [[مهاجر بن ابیامیه]]) و نمایندگانی از میان بزرگان [[یمنی]] (مثل [[مالک بن مراره]] و [[جَریر بن عبدالله بَجَلی]]) به نزد رهبران حِمیَری فرستاد<ref>یعقوبی، تاریخ، جلد اول، ص۴۴۴.</ref>. | بدینسان، [[شیوه]] سیاسی و [[تبلیغی]] رسولالله {{صل}} جذب [[رهبران]] حِمیَری بود و با نامههایی که برای رهبران حِمیَری فرستاد، عنوان و [[موقعیت سیاسی]] [[اَذراء]] و [[اَقیال]] [[یمن]] را به رسمیت [[شناخت]] و نمایندگانی از میان [[یاران]] (خود مثل [[معاذ بن جبل]] و [[مهاجر بن ابیامیه]]) و نمایندگانی از میان بزرگان [[یمنی]] (مثل [[مالک بن مراره]] و [[جَریر بن عبدالله بَجَلی]]) به نزد رهبران حِمیَری فرستاد<ref>یعقوبی، تاریخ، جلد اول، ص۴۴۴.</ref>. | ||
شایان توجه است بر اساس نخستین منابع، اسلامِ رهبران حِمیَری در [[سال نهم هجری]] ثبت شده و گروهی از آنان [[پذیرش اسلام]] خود را به رسولالله{{صل}} نوشتند و این سخن [[عبدالمحسن مَدعَج]] که میگوید: «منابع دقیقاً نمیتوانند [[اسلام آوردن]] رهبران حِمیَری را در مجموع [[تأیید]] کنند»<ref>Abdal-Muhsin Mad, aj, op. cit. p۷.</ref> مقرون به [[صحت]] نیست؛ زیرا [[اقبال حِمیَری]]، ابتدا خود به [[پیامبر]] [[نامه]] نوشتند و اسلام خود را اعلام داشتند، نه این که از آنان خواسته شده باشد که اسلام بیاورند. رسولالله{{صل}} نیز در پاسخ خود اسلام آنان را تأیید کرد.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۶۷-۶۸.</ref> | شایان توجه است بر اساس نخستین منابع، اسلامِ رهبران حِمیَری در [[سال نهم هجری]] ثبت شده و گروهی از آنان [[پذیرش اسلام]] خود را به رسولالله {{صل}} نوشتند و این سخن [[عبدالمحسن مَدعَج]] که میگوید: «منابع دقیقاً نمیتوانند [[اسلام آوردن]] رهبران حِمیَری را در مجموع [[تأیید]] کنند»<ref>Abdal-Muhsin Mad, aj, op. cit. p۷.</ref> مقرون به [[صحت]] نیست؛ زیرا [[اقبال حِمیَری]]، ابتدا خود به [[پیامبر]] [[نامه]] نوشتند و اسلام خود را اعلام داشتند، نه این که از آنان خواسته شده باشد که اسلام بیاورند. رسولالله {{صل}} نیز در پاسخ خود اسلام آنان را تأیید کرد.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۶۷-۶۸.</ref> | ||
==[[دولت حمیریان]]== | == [[دولت حمیریان]] == | ||
== منابع == | == منابع == | ||