سبأ در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

سبأ در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۲

۱۱٬۳۳۰ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۴۴۹

ویرایش

@@ خط ۷۲: / خط ۷۲: @@
 مورخین نوشته‌اند که [[کشور یمن]] پایتختش [[شهر]] سبأ بود<ref>حسین عمادزاده، تاریخ انبیاء، ص۶۱۰.</ref>. به نوشته [[قاموس کتاب مقدس]]: سبأ در [[آفریقا]] در شمالی [[بلاد حبش]] واقع می‌باشد<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۴۶۵.</ref> اما بر پایه معجم البلدان سبأ سرزمینی است در [[یمن]]، در سوی جنوب باخترین [[جزیره العرب]] (احتمالاً یمن و حضرموت امروزین) همچنین سبأ را سرزمینی بین [[اردن]] و [[فلسطین]] نیز دانسته‌اند، اما [[گمان]] نخستین درست‌تر می‌نماید<ref>قصص الانبیاء، ص۵۱۱.</ref>.
 به استناد نوشته برخی [[پژوهشگران]]؛ سبأ: منطقه‌ای واقع در جنوب [[غربی]] شبه [[جزیره عربستان]] در یمن، که نام آن در کتاب‌های [[عهد قدیم]] و [[عربی]] و [[یونانی]] و [[رومی]]، یاد شده و [[تمدن]] درخشانی داشته است<ref>عزیزاله کاسب، تاریخ انبیاء، ص۵۱۱.</ref>. برخی از [[دانشمندان]] گفته‌اند: [[مسکن]] [[قوم سبأ]] [[سرزمین یمن]] فعلی بوده و آن روزگاران بسیار مترقی و پیشرفته بوده است در جانب شرقی [[شهر صنعاء]] پایتخت فعلی یمن به فاصله صد و بیست کیلومتری دشت پهناوری هست که ظاهراً [[سرزمین قوم سبأ]] بوده است. این مورد در [[کتاب قصص قرآن]] تألیف مرحوم [[صدرالدین بلاغی]] نیز [[تأیید]] شده است پس [[سرزمین سبأ]] در جانب شرقی «صنعاء» پایتخت کنونی یمن واقع بوده است.<ref>محرم فرزانه|فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۸۵.</ref>
+==جغرافیای [[سبأ]]، در [[سوره مبارکه سبأ]]==
+{{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتَانِ عَنْ يَمِينٍ وَشِمَالٍ كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ}}<ref>«برای (قوم) سبا در مسکن‌هایشان نشانه‌ای (شگرف) وجود داشت: دو باغ از راست و چپ، از روزی پروردگارتان بخورید و او را سپاس گزارید! شهری است پاکیزه و پروردگاری آمرزنده» سوره سبأ، آیه ۱۵.</ref>.
+سبأ. نام مکانی است؛ که قومی در آن [[زندگی]] می‌کردند؛ که نشانه‌هایی، از [[قدرت الهی]]، اعم از مواهب طبیعی و مادی در آن وجود داشت. اکنون در این مقوله باید روشن کنیم که این مکان، چه محلی است. ما ابتدا به معنی این واژه اشاره می‌نماییم و سپس جغرافیای آن را توضیح می‌دهیم.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۰۸.</ref>
+===سبأ یعنی چه؟===
+[[تفسیر نمونه]]، در مورد سبأ، چنین بیان می‌نماید: «در این که سبأ بر وزن سبد نام کیست و چیست، در میان [[مورخان]] [[گفتگو]] است؛ ولی معروف این است، که سبأ نام [[پدر]] [[اعراب]] [[یمن]] است و طبق روایتی، که از [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} نقل شده: مردی بود به نام سبأ که ده فرزند از او متولد شد و از هر کدام از آنها قبیله‌ای، از [[قبایل عرب]] آن سامان به وجود آمدند.
+بعضی سبأ را، نام [[سرزمین یمن]]، یا منطقه‌ای از آن دانسته‌اند. ظاهر [[قرآن مجید]]، در داستان [[سلیمان]]{{ع}} و هدهد، در [[سوره نمل]]، نیز نشان می‌دهد؛ که سبأ نام مکانی بوده است؛ آنجا که می‌گوید: {{متن قرآن|وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ}}<ref>«و برای تو از (سرزمین) سبا خبر بی‌گمانی آورده‌ام» سوره نمل، آیه ۲۲.</ref> در حالی که ظاهر [[آیه]] مورد بحث، این است که سبأ قومی بوده‌اند؛ که در آن منطقه می‌زیسته‌اند؛ زیرا [[ضمیر]] جمع [[مذکر]] هم به آنها باز گشته است؛ ولی منافاتی میان این دو [[تفسیر]] نیست؛ زیرا ممکن است سبأ در ابتدا نام کسی بوده، سپس تمام [[فرزندان]] و [[قوم]] او به آن نام نامیده شده‌اند و بعد این اسم، به [[سرزمین]] آنها نیز منتقل گردیده»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۸، ص۵۶.</ref>.
+برخی پژوهشگران می‌نویسند: «سبأ، نام شهری، به مسافت سه [[منزل]]، از [[صنعا]] [[یمن]] و [[مردم]] آنجا را سبایی می‌نامند و در [[تورات]] - کتاب [[ملوک]] - این نام را شبا Shaba بیان کرده‌اند، [[سد مأرب]] اطراف آنجا را سبز و خرم کرده بود. برخی [[گمان]] کرده‌اند؛ که در [[مشرق]]، یمن جایی نزدیک به حضرموت کنونی بود. [[ملکه بلقیس]]<ref>لفظ بلقیس در قرآن نیامده، بلکه از واژه {{متن قرآن|امْرَأَةً}} از او یاد شده.</ref>، که در [[قرآن]] ذکر شده، معاصر [[سلیمان]]{{ع}} بود. و به موجب تورات کتاب اول [[پادشاهان]]، باب دهم، - او - یعنی [[ملکه سبأ]] به حضور سلیمان رسید.»..<ref>عباس مهرین شوشتری، فرهنگ قرآن</ref>
+برخی از نویسندگان، نیز در زیر واژه سبأ می‌نویسند<ref>علی اکبر قرشی، قاموس قرآن</ref>: «ناگفته نماند، [[مسکن]] [[قوم سبأ]]، [[سرزمین یمن]] فعلی بوده و آن روزگاران، بسیار مترقی و پیشرفته بوده است، در جانب شرقی صنعا پایتخت فعلی یمن [شمالی] به فاصله صد و بیست کیلومتر، دشت پهناوری است، که ظاهراً [[سرزمین سبأ]] بوده است. در کاوش‌های [[علما]]، آثار بسیاری از آنجا به دست آمده؛ که نشان دهنده یک [[تمدن]] [[عظیم]]، در روزگارهای گذشته است».
+برخی از [[پژوهشگران]]، در مقاله‌ای تحت عنوان سبأ، چنین آورده‌اند: «سبأ بر وزن صبا، [[قوم]] و مملکتی، در قسمت جنوب [[غربی]] [[جزیره العرب]] – [[عربستان]] - که اکنون یمن نام دارد؛ در هزاره اول ق. م. سبائیان یا قوم سبأ و دو قوم دیگر - معینیان و [[حمیریان]] - در [[تاریخ]] عربستان جنوبی نقش مهمی داشته‌اند. آنان را نخستین قوم عربستان جنوبی شمرده‌اند، که به آستانه تمدن گام نهادند... [[سرزمین]] این قوم، به جهت حاصل‌خیزی و نزدیکی به دریا و قرار گرفتن آن، بر سر راه [[هند]]؛ مزیت قاطعی برای آن فراهم آورد و تا [[پیش از ظهور]] [[اسلام]]؛ این ناحیه را مرکز [[شکوفایی]] ساخت. پایتخت [[دولت]] سبأ [[مأرب]] بود. واقعه‌ای که سبب [[انحطاط]] تمدن عربستان جنوبی گردید: شکستن سد مشهور [[مأرب]] بود؛ که کمی [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] روی داد و مآخذ [[عربی]]، آن را همان سیل العرم که ذکرش در [[قرآن]]<ref>سبأ ۱۶.</ref> آمده است دانسته‌اند»<ref>بهاءالدین، خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۱۱۸۲.</ref>.
+در مورد [[آبادی]] و [[وفور نعمت]]، در [[سبأ]] به ویژه، در پایتخت آن؛ آمده مأرب: «شهری بود که در انتهایی یکی از... دره‌ها قرار داشت و [[سیل‌های عظیم]] کوه‌های [[صراط]] از کنار آن می‌گذشت، در دهانه این دره و دامنه دو [[کوه]] بلق سد [[عظیم]] و [[نیرومندی]] بنا کردند و مجاری مختلف آب، در آن ایجاد کرده بودند، به قدری [[ذخیره]] آب پشت سد زیاد شد؛ که با استفاده از آن، توانستند باغ‌های بسیار [[زیبا]] و کشتزارهای پر [[برکت]]، در دو طرف مسیر رودخانه‌ای، که به سد منتهی می‌شد؛ ایجاد کنند... قریه‌های آباد این [[سرزمین]]؛ تقریباً به هم متصل بود و سایه‌های گسترده درختان، دست به دست هم داده بود. آن قدر میوه‌ها فراوان بر شاخسار آن ظاهر شده بود؛ که می‌گویند هر گاه کسی سبدی روی سر می‌گذاشت و از زیر آنها می‌گذشت؛ پشت سر هم میوه، در آن می‌افتاد و در مدت کوتاهی پر می‌شد»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۸، ص۶۷.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۰۸.</ref>
+===ویژگی‌های جغرافیای سبأ===
+برخی نویسندگان<ref>زین العابدین رهنما، معجم البلدان، ج۳، ص۴۳۱.</ref> می‌نویسند: «طول جغرافیایی سبأ ۶۴ درجه و عرض آن ۷ درجه و در اقلیم اول واقع است»<ref>قداما، سطح کره زمین را، به هفت بخش تقسیم کرده، هر بخش را، اقلیم می‌نامیدند: از این قرار اقلیم اول از اقصی بلاد چین آغاز می‌گردد و جزیره سرندیب، سواحل دریا، در جنوب بلاد سند، جزیره العرب یمن، دریای قلزم، بلاد حبشه. نیل و مصر را فرا می‌گیرد و به بحر مغرب شنتهی می‌گردد....</ref>.
+یادآور می‌شود: «در [[روزگار]] باستان، [[سلطان]] نشین سبأ که در [[قرآن مجید]]، از [[آبادانی]] آن سخن به میان آمده است. در [[سرزمین یمن]] کنونی [شمالی] مستقر بوده است تا [[ظهور اسلام]] و [[فتوحات]] [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]]، [[یمن]] به [[تصرف]] آنان در آمده و [[مردم]] آن به [[دین اسلام]] گرویدند. یمنی‌ها [[افتخار]] می‌کنند، که اجداد آنان، تنها مردمانی هستند؛ که بی‌هیچ مقاومتی در برابر [[ارتش]] [[اسلام]]، به [[دعوت]] [[حضرت علی]]{{ع}} [[مسلمان]] شدند.
+در [[قرن دوم هجری]]، [[امام]] [[یحیی]] [[الهادی]] [[الحق]]، سلسله [[امامان]] [[زیدیه]] را، که تا سال ۱۳۴۱ ه ش ۱۹۶۲ در یمن [[حکمرانی]] کردند؛ بنیاد نهاد. در این سال، به دنبال [[مبارزاتی]] که به [[رهبری]] یکی از افسران یمن، به نام سلال، آغاز شده بود محمد البدر امام یمن فراری شد، پس از آن یک سلسله جنگ‌های پی در پی، میان طرفداران امام و طرفداران [[حکومت جمهوری]] در گرفت؛ که منجر به [[پیروزی]] [[جمهوری]] خواهان شد. یمن، تا قبل از [[استقلال]]، جزء متصرفات [[انگلستان]] بود، ولی در سال ۱۳۲۲ ه ش ۱۹۴۳ م. به استقلال رسید»<ref>عبد الرضا. آخوند فرج جغرافیای کشورهای مسلمان، ص۷۵.</ref>.
+در [[شهر]] ضالع [[ضریح]] [[حضرت شعیب]]{{ع}}، [[زیارتگاه]] مردم است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۱۰.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۷۷: / خط ۱۰۰: @@
 # [[پرونده:1100409.jpg|22px]] [[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[سبأ / سرزمین (مقاله)|مقاله «سبأ / سرزمین»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵''']]
 # [[پرونده:IM010430.jpg|22px]] [[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]
+# [[پرونده:IM010435.jpg|22px]] [[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]
 {{پایان منابع}}