اعاده معدوم در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[دلایل]] امتناع اعاده معدوم: ما به خاطر تفکیک دو مسئله، فقط بر دلایل منکران و مثبتان اعاده معدوم می‌‌پردازیم و سخن درباره معاد جسمانی را به محل خود واگذار می‌‌کنیم. اینک [[ادله]] قائلان به امتناع:

توضیح این که: اعاده این است که شیئی در زمانی [[لباس]] وجود بپوشد، آن گاه در [[زمان]] دوم معدوم گردد، سپس در زمان سوم پدید آید. شکی نیست در حالت دوم که [[جامه]] وجود را از تن به درآورده چیزی از آن باقی نمی‌ماند که بازگردد. اگر [[نظریه]] [[معتزله]] را بپذیریم که می‌‌گویند: ذات شیء پس از عدم محفوظ است، و وجود نسبت به ذات، به منزله عرض نسبت به موضوع است و با از بین رفتن وجود، ذات از میان نمی‌رود، همچنان که با از بین رفتن عرض، موضوع از بین نمی‌رود، در این صورت می‌‌توان به ذات معدوم که جدا از وجود تقرّر دارد اشاره کرد مانند جسمی که روزی سفید بود، سپس سفیدی را از دست داد، هرگاه بار دیگر سفیدی بر آن عارض آید، می‌‌توان گفت سفیدی بازگشت. مصحح این [[کلام]] وجود قدر مشترکی است بین سفیدی اوّل و سفیدی جدید، در حالی که جریان در مورد بحث، چنین نیست؛ زیرا از شیء معدوم چیزی باقی نمی‌ماند تا حلقه اتصالی میان دو وجود باشد. <ref>شوارق الالهام، ج۱، ص۵۰۴؛ کشف المراد، ص۷۴</ref>

[[حکیم سبزواری]] در [[نقد]] این دلیل گفته است:از آنجا که سابقیت ولاحقیت برای زمان امری ذاتی است، دیگر در [[مقام]] تمایز نیازی به زمان دیگر نخواهند داشت تا تسلسل پیش آید. <ref>شرح منظومه، ص۱۹۹</ref> ولی در این صورت اشکالی دیگر [[تولید]] می‌‌شود و آن این که هرگاه سابقیت و لاحقیت از ذاتیات زمان باشد، دیگر اعاده زمان ممکن نخواهد بود؛ زیرا از آنجا که وصف سابقیت برای زمان گذشته ذاتی است، از او جدا نمی‌گردد، واگر باز گردد، نتیجه آن، تفکیک وصف ذاتی از زمان خواهد بود؛ زیرا فرض کردیم که پس از بازگشت لاحقیت از ذاتیات او خواهد بود.

در [[نقد]] این [[استدلال]] گفته شده است: امکان بازگشت‌های بی‌نهایت دلیل بر وقوع آنها نمی‌باشد، و علّت تحقق [[پذیرفتن]] یک فرد فقط به این جهت است که [[اراده]] فاعل بر اعاده یکی تعلق گرفته است نه بر مصادیق دیگر. <ref>شرح منظومه، ص۲۰۱</ref>

با توجه به این [[دلایل]] می‌‌توان [[امتناع]] اعاده معدوم را متعین دانست، ولی چیزی که هست این که [[متکلمان اسلامی]]، به دنبال چنین اعاده معدومی که [[براهین]] آن را [[نفی]] می‌‌کند نیستند؛ زیرا آنان از این اصل به عنوان ابزار بر [[حشر]] اجساد و [[معاد جسمانی]] بهره می‌‌گیرند، و [[معاد]] جسمـانی بر عینیـت عقلـی استـوار نیست، و از سخنـانی که آنـان درباره معاد می‌‌گوینـد بـه روشنـی پیداست که مقصود آنان از معاد [[بدن]] مماثل است که از عینیت عرفی برخوردار می‌‌باشد.

== [[ادله]] قائلان بر امکان اعاده ==

# قابلیت بقا داشته باشد، به دیگر سخن، ذات متعلق به [[زمان]] خاص نباشد، و لذا اصوات و حرکات امکان اعاده را ندارند.

# موجودی که معدوم گردیده از [[افعال الهی]] باشد نه [[افعال]] [[انسانی]]؛ زیرا افعال [[انسان]] محدود به [[زمان]] خود می‌‌باشند.