جاهلیت در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱۱۸: خط ۱۱۸:
از نظر [[اعتقادی]] آنچه در این [[سرزمین]] سابقه [[تاریخی]] دارد، [[اعتقاد به توحید]] است، این [[اعتقاد]] به مرور [[زمان]] به [[شرک]] تبدیل شد<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، ص۱۰۳.</ref> و آنان به وجود نیروی [[الهیت]] و مکمون (پنهان) و منتشر در [[ستارگان]] و برخی دیگر از مظاهر [[طبیعت]]، [[ایمان]] پیدا کردند. از نام قبیله‌های [[عربی]] چنین بر می‌آید که آنان به لحاظ زمانی به [[آیین]] «توتم پرستی»<ref>توتم‌ها موجوداتی بودند که برخی قبائل غیر متمدن آنها را مقدس می‌دانستند و هر فردی از افراد قبیله به وجود رابطه و پیوندی میان خود و یکی از آنها اعتقاد داشت که «توتم» او نامیده می‌شد.</ref> نزدیک بودند<ref>شوقی ضیف، العصر الجاهلی، ص۹۸.</ref>. درباره منشأ [[بت‌پرستی]] اهالی [[جزیرة العرب]] [[اختلاف]] است<ref>برای آگاهی تفصیلی از منشأ بت‌پرستی، ر.ک: جعفریان، سیره رسول خدا{{صل}}، ص۱۰۳ - ۱۲۰.</ref>؛ برخی بر این باورند که تا [[پیش از ظهور]] [[قبیله خزاعه]] و تولیت آنان بر [[کعبه]]، [[عرب]] [[عدنانی]] و [[قحطانی]] تابع [[دین حنیف]] [[ابراهیم]] بودند. [[خانه کعبه]] را [[زیارت]] می‌کردند، [[مناسک حج]] را بر پا می‌داشتند؛ مهمان‌نواز بودند و [[ماه‌های حرام]] را [[محترم]] و بزرگ می‌داشتند و [[کارهای زشت]] و جدایی از یکدیگر ([[قطع رحم]]) و [[ستم]] کردن بر همدیگر را ناروا می‌شمردند، تا اینکه [[خُزاعه]] تولیت کعبه را در دست گرفت و مناسک حج را [[تغییر]] داد<ref>هشام کلبی، الأصنام، ص۱۷ و ۷؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص۷۷.</ref>. [[عمرو بن لحی]]، [[بت]] هُبَل را به [[مکه]] آورد و نزد کعبه نهاد و این اول بتی بود که در مکه نهاده شد. سپس بت‌های اِساف و [[نائله]] را آوردند و هر کدام را بر یکی از ارکان کعبه نهادند و [[طواف]] کننده طواف خود را از [[اساف]] شروع می‌کرد و آن را می‌بوسید و در نهایت به آن ختم می‌کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۵۴.</ref>.
از نظر [[اعتقادی]] آنچه در این [[سرزمین]] سابقه [[تاریخی]] دارد، [[اعتقاد به توحید]] است، این [[اعتقاد]] به مرور [[زمان]] به [[شرک]] تبدیل شد<ref>جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، ص۱۰۳.</ref> و آنان به وجود نیروی [[الهیت]] و مکمون (پنهان) و منتشر در [[ستارگان]] و برخی دیگر از مظاهر [[طبیعت]]، [[ایمان]] پیدا کردند. از نام قبیله‌های [[عربی]] چنین بر می‌آید که آنان به لحاظ زمانی به [[آیین]] «توتم پرستی»<ref>توتم‌ها موجوداتی بودند که برخی قبائل غیر متمدن آنها را مقدس می‌دانستند و هر فردی از افراد قبیله به وجود رابطه و پیوندی میان خود و یکی از آنها اعتقاد داشت که «توتم» او نامیده می‌شد.</ref> نزدیک بودند<ref>شوقی ضیف، العصر الجاهلی، ص۹۸.</ref>. درباره منشأ [[بت‌پرستی]] اهالی [[جزیرة العرب]] [[اختلاف]] است<ref>برای آگاهی تفصیلی از منشأ بت‌پرستی، ر.ک: جعفریان، سیره رسول خدا{{صل}}، ص۱۰۳ - ۱۲۰.</ref>؛ برخی بر این باورند که تا [[پیش از ظهور]] [[قبیله خزاعه]] و تولیت آنان بر [[کعبه]]، [[عرب]] [[عدنانی]] و [[قحطانی]] تابع [[دین حنیف]] [[ابراهیم]] بودند. [[خانه کعبه]] را [[زیارت]] می‌کردند، [[مناسک حج]] را بر پا می‌داشتند؛ مهمان‌نواز بودند و [[ماه‌های حرام]] را [[محترم]] و بزرگ می‌داشتند و [[کارهای زشت]] و جدایی از یکدیگر ([[قطع رحم]]) و [[ستم]] کردن بر همدیگر را ناروا می‌شمردند، تا اینکه [[خُزاعه]] تولیت کعبه را در دست گرفت و مناسک حج را [[تغییر]] داد<ref>هشام کلبی، الأصنام، ص۱۷ و ۷؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۱، ص۷۷.</ref>. [[عمرو بن لحی]]، [[بت]] هُبَل را به [[مکه]] آورد و نزد کعبه نهاد و این اول بتی بود که در مکه نهاده شد. سپس بت‌های اِساف و [[نائله]] را آوردند و هر کدام را بر یکی از ارکان کعبه نهادند و [[طواف]] کننده طواف خود را از [[اساف]] شروع می‌کرد و آن را می‌بوسید و در نهایت به آن ختم می‌کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۵۴.</ref>.


گرچه بت‌پرستی [[دین]] رایج در [[عرب جاهلی]] بود، اما زندیقان (مادی‌گرایان) نیز در میان [[قریش]] وجود داشتند و عدهای زندیقی‌گری را از [[مسیحیان]] [[حیره]] آموختند. [[ابن قتیبه دینوری]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۶۶.</ref> که زندیقی‌گری را از [[ادیان]] [[ایرانیان]] قدیم می‌داند، گوید: زندقی‌گری در [[قریش]] وجود داشت و آن را از حیره گرفته بود. همو گوید: افزون بر زندقی‌گری در [[عربستان]] [[جاهلی]]، [[نصرانیت]] در میان [[ربیعه]] و [[غسان]] و برخی از قُضَاعِه وجود داشت و [[یهودیت]] نیز در [[حِمیَر]] و [[بنی کنانه]] و [[بنی حارث بن کعب]] و [[کِنده]] بود و [[مجوسیت]] در [[تمیم]] رواج داشت.
گرچه بت‌پرستی [[دین]] رایج در [[عرب جاهلی]] بود، اما زندیقان (مادی‌گرایان) نیز در میان [[قریش]] وجود داشتند و عده‌ای زندیقی‌گری را از [[مسیحیان]] [[حیره]] آموختند. [[ابن قتیبه دینوری]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۶۶.</ref> که زندیقی‌گری را از [[ادیان]] [[ایرانیان]] قدیم می‌داند، گوید: زندقی‌گری در [[قریش]] وجود داشت و آن را از حیره گرفته بود. همو گوید: افزون بر زندقی‌گری در [[عربستان]] [[جاهلی]]، [[نصرانیت]] در میان [[ربیعه]] و [[غسان]] و برخی از قُضَاعِه وجود داشت و [[یهودیت]] نیز در [[حِمیَر]] و [[بنی کنانه]] و [[بنی حارث بن کعب]] و [[کِنده]] بود و [[مجوسیت]] در [[تمیم]] رواج داشت.


مَقدِسی نیز گفته است: در عربستان جاهلی همه ادیان وجود داشته‌اند وی در تفصیل ادیان می‌گوید: «زندقی‌گری» و «تعطیل» در میان قریش و «[[آیین]] مَزدَکی» و «مجوسیت» در میان [[بنی تمیم]] و یهودیت و نصرانیت در بنو غسان و [[شرک]] و [[بت‌پرستی]] در دیگر قبائل ایشان بوده است<ref>مقدسی، البدأ و التاریخ، ج۴، ص۳۱.</ref>. گذشته از موارد یاد شده برخی منابع دیگر نیز با عنوان {{عربی|الزنادقة من قريش}} به این مطلب اشاره کرده‌اند.
مَقدِسی نیز گفته است: در عربستان جاهلی همه ادیان وجود داشته‌اند وی در تفصیل ادیان می‌گوید: «زندقی‌گری» و «تعطیل» در میان قریش و «[[آیین]] مَزدَکی» و «مجوسیت» در میان [[بنی تمیم]] و یهودیت و نصرانیت در بنو غسان و [[شرک]] و [[بت‌پرستی]] در دیگر قبائل ایشان بوده است<ref>مقدسی، البدأ و التاریخ، ج۴، ص۳۱.</ref>. گذشته از موارد یاد شده برخی منابع دیگر نیز با عنوان {{عربی|الزنادقة من قريش}} به این مطلب اشاره کرده‌اند.
۱۳۳٬۶۳۱

ویرایش