پرش به محتوا

دهه محرم: تفاوت میان نسخه‌ها

۷۲۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =  
| موضوع مرتبط = محرم
| عنوان مدخل  =  
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط = [[دهه محرم در حدیث]] - [[دهه محرم در کلام اسلامی]] - [[دهه محرم در معارف و سیره حسینی]]
| مداخل مرتبط =  
| پرسش مرتبط  = دهه عاشورا (پرسش)
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
ده روز اول ماه [[محرّم]] را دهۀ [[عاشورا]] یا دهۀ [[محرّم]] می‌‌گویند و در این ایّام [[مردم]] [[اقدام]] به برپایی [[عزاداری]] و مجالس [[وعظ]] و مرثیه می‌‌کنند و هیئت‌های [[عزاداری]] و [[مساجد]] و تکایا و حسینیه‌ها رونق و شور بیشتری پیدا می‌‌کند و [[آمادگی]] برای [[بزرگداشت]] [[عاشورای حسینی]] پدید می‌‌آید<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۹۲.</ref>.
== دهه محرم ==
۱۰ [[روز]] نخست [[ماه محرم]] را اصطلاحاً «دهه محرم» یا «[[دهه عاشورا]]» می‌گویند که به [[سوگواری]] [[شهادت امام حسین]] {{ع}} و یارانش اختصاص دارد. [[قدمت]] سوگواری به مدت یک دهه در آغاز [[محرم]] را از دوره [[آل‌بویه]] دانسته و [[ابتکار]] آن را به معزالدوله (۳۰۲ - ۳۵۶ق) نسبت داده‌اند. این ۱۰ روز مهم‌ترین مقطع فعالیت دسته‌جات [[عزاداری]] و هیئت‌های مذهبی و محوری‌ترین روزهای برگزاری مجالس سوگواری [[شیعی]] در طول سال‌اند. سوگواری‌ها در روزهای پایانی این دهه به اوج خود می‌رسند. روز نهم این دهه، «[[تاسوعا]]»، روز دهم «[[عاشورا]]» و [[شام]] روز دهم «شام [[غریبان]]» نام دارد. مرسوم است که هر یک از روزهای این دهه به [[بزرگداشت]] یکی از وقایع یا [[ذکر مصیبت]] یکی از [[شهدای کربلا]] اختصاص می‌یابد و [[روضه‌خوانی‌ها]] و مداحی‌ها با محوریت آن واقعه یا شخص است. این ترتیب، همه جا و همیشه یکسان نیست و در مناطق گوناگون متفاوت است؛ اما ترتیب متعارف آن در [[ایران]] این گونه است:
۱۰ [[روز]] نخست [[ماه محرم]] را اصطلاحاً «دهه محرم» یا «[[دهه عاشورا]]» می‌گویند که به [[سوگواری]] [[شهادت امام حسین]] {{ع}} و یارانش اختصاص دارد. [[قدمت]] سوگواری به مدت یک دهه در آغاز [[محرم]] را از دوره [[آل‌بویه]] دانسته و [[ابتکار]] آن را به معزالدوله (۳۰۲ - ۳۵۶ق) نسبت داده‌اند. این ۱۰ روز مهم‌ترین مقطع فعالیت دسته‌جات [[عزاداری]] و هیئت‌های مذهبی و محوری‌ترین روزهای برگزاری مجالس سوگواری [[شیعی]] در طول سال‌اند. سوگواری‌ها در روزهای پایانی این دهه به اوج خود می‌رسند. روز نهم این دهه، «[[تاسوعا]]»، روز دهم «[[عاشورا]]» و [[شام]] روز دهم «شام [[غریبان]]» نام دارد. مرسوم است که هر یک از روزهای این دهه به [[بزرگداشت]] یکی از وقایع یا [[ذکر مصیبت]] یکی از [[شهدای کربلا]] اختصاص می‌یابد و [[روضه‌خوانی‌ها]] و مداحی‌ها با محوریت آن واقعه یا شخص است. این ترتیب، همه جا و همیشه یکسان نیست و در مناطق گوناگون متفاوت است؛ اما ترتیب متعارف آن در [[ایران]] این گونه است:
# شب / روز اول: [[مسلم بن عقیل]]
# شب / روز اول: [[مسلم بن عقیل]]
خط ۲۵: خط ۲۲:
# شب / روز یازدهم: حرکت کاروان از کربلا یا حضرت زینب {{س}}
# شب / روز یازدهم: حرکت کاروان از کربلا یا حضرت زینب {{س}}
# شب / روز دوازدهم: ورود کاروان به [[کوفه]] یا [[امام سجاد]] {{ع}}
# شب / روز دوازدهم: ورود کاروان به [[کوفه]] یا [[امام سجاد]] {{ع}}
# شب / روز سیزدهم: [[حضرت زهرا]] {{س}} یا کاروان [[اسرا]] و وقایع [[کوفه]] و مسیر [[شام]]<ref>[[علی حجتی|حجتی، علی]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «دهه محرم»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۲۲۹.</ref>
# شب / روز سیزدهم: [[حضرت زهرا]] {{س}} یا کاروان [[اسرا]] و وقایع [[کوفه]] و مسیر [[شام]]<ref>[[علی حجتی|حجتی، علی]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «دهه محرم»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۲۲۹؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۹۲.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۲۹٬۵۳۸

ویرایش