تورات در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←کیفیت نزول
| خط ۹۳: | خط ۹۳: | ||
===کیفیت نزول=== | ===کیفیت نزول=== | ||
[[قرآن]] درباره [[نزول دفعی]] یا تدریجی [[تورات]] [[سخن]] صریحی ندارد؛ اما اکثر قریب به [[اتفاق]] [[مفسران]] [[مسلمان]]، [[معتقد]] به نزول دفعی توراتاند واین دیدگاه در میان آنان بسیار مشهور و پذیرفته شده است، | [[قرآن]] درباره [[نزول دفعی]] یا تدریجی [[تورات]] [[سخن]] صریحی ندارد؛ اما اکثر قریب به [[اتفاق]] [[مفسران]] [[مسلمان]]، [[معتقد]] به نزول دفعی توراتاند واین دیدگاه در میان آنان بسیار مشهور و پذیرفته شده است،<ref>ر.ک: تفسیر ثعلبی، ج ۱، ص۲۳۲؛ التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۱۷۶؛ جوامع الجامع، ج ۱، ص۶۶.</ref> به گونهای که [[آلوسی]]، دیدگاه مقابل آن را ناشی از کم اطلاعی خوانده است.<ref>روح المعانی، ج ۱۹، ص۱۴.</ref> شمار چشمگیری از مفسران معتقد به این نظریه، با اقتباس از دیدگاه [[راغب]] و [[زمخشری]] که [[تنزیل]] را بیانگر [[نزول تدریجی]]، ولی کاربرد انزال را اعم از دفعی و تدریجی دانستهاند،<ref>الکشاف، ج ۱، ص۹۶.</ref> کاربرد واژه «انزال» درباره تورات و [[انجیل]] را دلیل دفعی بودن نزول آن دو میدانند.<ref>جوامع الجامع، ج ۱، ص۱۶۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۷، ص۱۶۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۴، ص۵.</ref> مستند این گروه در تفاوت معنایی «انزال» و «تنزیل»، کاربرد هر دو تعبیر درباره قرآن است که اولی را اشاره به نزول دفعی آن در [[شب قدر]] و دومی را بیانگر نزول تدریجی آن در مدت ۲۳ سال دانستهاند. دراین دیدگاه به آیه {{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا}}<ref>«و کافران گفتند: چرا قرآن بر او یکجا فرو فرستاده نشده است؟ این چنین (فرو فرستادهایم) تا دلت را بدان استوار داریم و آن را (بر تو) بسیار آرام خواندیم» سوره فرقان، آیه ۳۲.</ref> نیز استناد شده است؛ با این توضیح و برداشت که نزول دفعی[[تورات]] و انجیل در میان [[مشرکان قریش]]، مسلم و پذیرفته شده بود و آنان بر همین اساس بر [[پیامبر]]{{صل}} خرده میگرفتند که چرا قرآن نیز همانند تورات یکباره بر وی نازل نشده است.<ref>تفسیر مقاتل، ج ۳، ص۲۳۳ - ۲۳۴؛ جامع البیان، ج ۱۹، ص۱۵؛ تفسیر ثعلبی، ج ۷، ص۱۳۲.</ref> به [[اعتقاد]] شماری از مفسران در آیه {{متن قرآن|فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا لَوْلَا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ مُوسَى أَوَلَمْ يَكْفُرُوا بِمَا أُوتِيَ مُوسَى مِنْ قَبْلُ قَالُوا سِحْرَانِ تَظَاهَرَا وَقَالُوا إِنَّا بِكُلٍّ كَافِرُونَ}}<ref>«و چون حقّ از سوی ما به آنان رسید گفتند: چرا به او مانند آنچه به موسی داده شد ندادهاند؟ مگر اینان پیشتر آنچه را که به موسی داده شد انکار نکردند؟ گفتند: (تورات و قرآن) دو جادویند که از هم پشتیبانی میکنند و گفتند ما هر دو را انکار میکنیم» سوره قصص، آیه ۴۸.</ref> نیز [[مشرکان]] با توجه به نزول دفعی تورات بر [[نزول تدریجی قرآن]] خرده گرفتهاند.<ref>تفسیر مقاتل، ج ۳، ص۳۴۸؛ تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص۵۳۰؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۴، ص۲۶۰ - ۲۶۱.</ref> در مقابل، برخی دیگر از مفسران مستندات نزول دفعی تورات را به چالش کشیدهاند. در این دیدگاه به مواردی از کاربرد [[قرآنی]] انزال و تنزیل در عکس معنای ادعا شده برای آن دو {{متن قرآن|إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«هنگامی که حواریان گفتند: ای عیسی پسر مریم! آیا پروردگار تو یارایی دارد که برای ما از آسمان خوانی فرو فرستد؟ (عیسی) گفت: اگر مؤمنید از خداوند پروا کنید» سوره مائده، آیه ۱۱۲.</ref>، {{متن قرآن|وَعَلَامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ}}<ref>«و نشانههایی را (برای مردم نهاد) و آنان با ستاره راهیابی میکنند» سوره نحل، آیه ۱۶.</ref>، {{متن قرآن|وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَاءُ بِالْغَمَامِ وَنُزِّلَ الْمَلَائِكَةُ تَنْزِيلًا}}<ref>«و (از) روزی (یاد کن) که آسمان با ابر بشکافد و فرشتگان با فرو فرستادنی ویژه، فرو فرستاده شوند» سوره فرقان، آیه ۲۵.</ref> و نیز [[ناسازگاری]] آن با لغت [[عرب]] استناد شده است.<ref>تفسیر سید مصطفی خمینی، ج ۴، ص۴۳۲.</ref> [[آلوسی]] در [[تفسیری]] تفاهم جویانه [[معتقد]] است که قطع نظر از دفعی و تدریجی بودن، کاربرد انزال و نه [[تنزیل]] درباره [[تورات]] و [[انجیل]] دلالت میکند که آن دو برخلاف [[قرآن]] فقط یک [[نزول]] داشتهاند؛<ref>روح المعانی، ج ۳، ص۱۲۳ - ۱۲۴.</ref> همچنین [[علامه طباطبایی]] در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا}}<ref>«و کافران گفتند: چرا قرآن بر او یکجا فرو فرستاده نشده است؟ این چنین (فرو فرستادهایم) تا دلت را بدان استوار داریم و آن را (بر تو) بسیار آرام خواندیم» سوره فرقان، آیه ۳۲.</ref> با ارائه تفسیری متفاوت از {{متن قرآن|جُمْلَةً وَاحِدَةً}} و با اشاره به عدم [[اعتقاد]] [[مشرکان]] به تورات، دلالت آیه مزبور بر اعتقاد آنان به [[نزول دفعی]] آن را برنمی تابد، هرچند ذیل آیه {{متن قرآن|فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا لَوْلَا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ مُوسَى أَوَلَمْ يَكْفُرُوا بِمَا أُوتِيَ مُوسَى مِنْ قَبْلُ قَالُوا سِحْرَانِ تَظَاهَرَا وَقَالُوا إِنَّا بِكُلٍّ كَافِرُونَ}}<ref>«و چون حقّ از سوی ما به آنان رسید گفتند: چرا به او مانند آنچه به موسی داده شد ندادهاند؟ مگر اینان پیشتر آنچه را که به موسی داده شد انکار نکردند؟ گفتند: (تورات و قرآن) دو جادویند که از هم پشتیبانی میکنند و گفتند ما هر دو را انکار میکنیم» سوره قصص، آیه ۴۸.</ref> وجود چنین باوری در میان آنان را میپذیرد.<ref>المیزان، ج ۳، ص۷؛ ج ۱۵، ص۲۰۸ - ۲۰۹.</ref> سرانجام [[ابن عاشور]] با آشنایی نسبتا خوبی که درباره [[کتاب مقدس]] و [[تاریخ]] آن دارد، نزول هیچ [[کتاب آسمانی]] را به صورت یکجا و دفعی نمیپذیرد.<ref>التحریر و التنویر، ج ۱۹، ص۴۴.</ref> پیش از وی برخی مانند ابن الکمال نیز با تکیه بر گزارشهای خود تورات این دیدگاه را داشتهاند. به اعتقاد وی دلیل قاطعی برخلاف این دیدگاه وجود ندارد.<ref>ر.ک: روح المعانی، ج ۱۹، ص۲۲.</ref> از آنجا که بر اساس [[آیات قرآن]] و نیز متن خود تورات (اسفار پنج گانه) [[وحی الهی]] از آغاز [[رسالت]] [[حضرت موسی]]{{ع}} تا [[زمان]] خروج از [[مصر]] و نیز پس از آن و در دوران [[سرگردانی]] ۴۰ ساله [[بنی اسرائیل]] در بیابانهای اطراف [[سرزمین مقدس]] بر آن حضرت نازل میشد، دیدگاه مبتنی بر [[نزول تدریجی]] [[تورات]] [[تأیید]] میشود. بسیاری از این [[تعالیم وحیانی]] در تورات کنونی و [[قرآن کریم]] آمدهاند. | ||
=== [[زمان]] [[نزول]]=== | === [[زمان]] [[نزول]]=== | ||
[[قرآن کریم]] درباه زمان نزول [[تورات]] [[سخن]] صریحی ندارد؛ اما دیدگاه غالب در میان [[مسلمانان]] نزول آن را در زمان [[میقات]] میداند؛<ref>الکشاف، ج ۲، ص۱۵۱ ـ ۱۵۲؛ التبیان، ج ۱، ص۲۳۳؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۳۲؛ ج ۴، ص۷۳۰.</ref> توضیح بیشتر اینکه بر اساس دیدگاه مبتنی بر این همانی تورات و [[الواح موسی]]{{ع}}، نزول تورات بعد از خروج [[بنی اسرائیل]] از [[مصر]] و پس از ۴۰ شب [[عبادت]] [[حضرت موسی]]{{ع}} در میقات و بالای [[کوه طور]] بوده است: «ووعَدنا [[موسی]] ثَلـثینَ لَیلَةً واَتمَمنـها بِعَشرٍ فَتَمَّ میقـتُ رَبِّهِ اَربَعینَ لَیلِةً... * ولَمّا جاءَ موسی لِمیقـتِنا... * قالَ یـموسی اِنّی اصطَفَیتُکَ عَلَی النّاسِ بِرِســلـتی وبِکَلـمی فَخُذ ما ءاتَیتُکَ... * وکَتَبنا لَهُ فِی الاَلواحِ مِن کُلِّ شَی ءٍ مَوعِظَةً.».. ([[اعراف]] / ۷، ۱۴۲ ـ ۱۴۵)<ref>الکشاف، ج ۲، ص۱۵۱ ـ ۱۵۲؛ التبیان، ج ۱، ص۲۳۳؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۳۲؛ ج ۴، ص۷۳۰.</ref>؛ اما براساس قراینی که قبلاً برای [[نزول تدریجی]] [[تورات]] یاد شد، [[آیات]] آن از آغاز تا پایان دوره [[رسالت]] حضرت موسی{{ع}} نازل شدهاند. | [[قرآن کریم]] درباه زمان نزول [[تورات]] [[سخن]] صریحی ندارد؛ اما دیدگاه غالب در میان [[مسلمانان]] نزول آن را در زمان [[میقات]] میداند؛<ref>الکشاف، ج ۲، ص۱۵۱ ـ ۱۵۲؛ التبیان، ج ۱، ص۲۳۳؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۳۲؛ ج ۴، ص۷۳۰.</ref> توضیح بیشتر اینکه بر اساس دیدگاه مبتنی بر این همانی تورات و [[الواح موسی]]{{ع}}، نزول تورات بعد از خروج [[بنی اسرائیل]] از [[مصر]] و پس از ۴۰ شب [[عبادت]] [[حضرت موسی]]{{ع}} در میقات و بالای [[کوه طور]] بوده است: «ووعَدنا [[موسی]] ثَلـثینَ لَیلَةً واَتمَمنـها بِعَشرٍ فَتَمَّ میقـتُ رَبِّهِ اَربَعینَ لَیلِةً... * ولَمّا جاءَ موسی لِمیقـتِنا... * قالَ یـموسی اِنّی اصطَفَیتُکَ عَلَی النّاسِ بِرِســلـتی وبِکَلـمی فَخُذ ما ءاتَیتُکَ... * وکَتَبنا لَهُ فِی الاَلواحِ مِن کُلِّ شَی ءٍ مَوعِظَةً.».. ([[اعراف]] / ۷، ۱۴۲ ـ ۱۴۵)<ref>الکشاف، ج ۲، ص۱۵۱ ـ ۱۵۲؛ التبیان، ج ۱، ص۲۳۳؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۳۲؛ ج ۴، ص۷۳۰.</ref>؛ اما براساس قراینی که قبلاً برای [[نزول تدریجی]] [[تورات]] یاد شد، [[آیات]] آن از آغاز تا پایان دوره [[رسالت]] حضرت موسی{{ع}} نازل شدهاند. | ||