بنی عدی بن عمرو: تفاوت میان نسخه‌ها

در [[جنگ صفین]] نیز که به [[سال ۳۷ هجری]] به وقوع پیوست، شمار زیادی از [[خزاعیان]] همراه با رهبرانشان -که بسیاری از آنان از [[صحابه]] [[رسول]] خدا‌{{صل}} بودند،- حضور یافتند. در این جنگ، [[بنی عدی بن عمرو]] همگام با دیگر خزاعیان، با چهره‌های سرشناس خود به میدان آمدند که از جمله آنان می‌توان از عبداللّه بن بُدَیل نام برد. وی به هنگام [[حرکت]] [[سپاه امام]]{{ع}} به [[صفین]]، در پاسخ به مانع‌تراشی‌های برخی [[عراقی‌ها]] که جنگ را به صلاح نمی‌دانستند همراه با تنی چند از سران [[لشکر]] [[امام]]{{ع}} به ایراد سخن پرداخت و گفت: «ای [[امیرالمؤمنین]]، همانا آن [[قوم]] ([[شامیان]]) اگر خدا را می‌خواستند و برای او عمل می‌کردند هرگز با ما [[مخالفت]] نمی‌نمودند، ولی آنها برای [[فرار]] از [[عدالت]]، و علاقه به [[انحصارطلبی]]، و [[حرص]] به [[قدرت]]، و بی‌علاقگی به این که مبادا دنیایشان از دست برود با ما می‌جنگند، و کینه‌هایی که در [[جان]] و [[خصومت]] و [[دشمنی]] که در سینه [[نهان]] دارند به سبب [[جنگ‌های صدر اسلام]] بوده که بر ضد آنان برپا کرده‌ای و در آن، [[پدران]] و [[خویشان]] و برادرانشان را به [[هلاکت]] رسانده‌ای، اینک برای [[انتقام]] از کشته‌های اجداد [[کفار]] خود با تو سر جنگ دارند». سپس رو به [[مردم]] کرد و گفت: «چه طور ممکن است معاویه با امیرالمؤمنین{{ع}} [[بیعت]] کند؟ در حالی که علی{{ع}} در یک [[جنگ]] (در [[جنگ بدر]]) برادرش حنظله، و دایی‌اش ولید، و جد مادری‌اش [[عتبه]] را به [[هلاکت]] رسانده است؟ به [[خدا]] [[سوگند]]، [[گمان]] نمی‌برم که او [[بیعت]] کند و آنان هرگز [[مطیع]] شما نخواهند شد و [[راه راست]] را [[انتخاب]] نخواهند کرد مگر آن‌که نیزه‌های [[استوار]] ما، میان آنان به کار افتد، و شمشیرها سرهایشان را از تن جدا سازد و پیشانی‌هایشان به گرزهای آهنین شکافته شود و کارهایی سخت میان دو گروه صورت گیرد»<ref>ر.ک: ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۷۵-۱۸۰.</ref> به [[روز]] [[صفین]]، [[عبدالله بن بدیل بن ورقاء خزاعی]] [[فرمانده]] پیاده [[نظام]] [[سپاه کوفه]] بود<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۰۵ و ۲۰۸.</ref>. وی با آغاز جنگ، رشادت‌ها از خود نشان داد و در حالی که دو [[زره]] پوشیده و دو [[شمشیر]] آویخته بود، دلیرانه به [[دشمن]] [[حمله]] می‌برد و در حالی که [[رجز]] می‌خواند آنان را با تیغ می‌زد<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۴۵.</ref>. از حضور پر رنگ و فعالانه او در صفین و نیز سخنان او در این جنگ در منابع سخن‌ها گفته شده است<ref>ر.ک: نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ج۴، ص۲۴۵-۲۴۶؛ دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۵-۱۷۶.</ref>. در یکی از [[مواقف]] این جنگ، هنگامی که [[جناح چپ]] [[لشکر شام]] به جناح راست [[سپاه عراق]] [[یورش]] آورد، عبدالله و دیگر [[یاران]] عراقی‌اش به مقابله برخاستند. وی دلیرانه شمشیر می‌زد و پیش می‌رفت تا خود را به معاویه رساند و او را از جایگاهش به عقب راند. معاویه که از [[ترس]] جانش از مقر فرماندهی‌اش دور شده بود، کمی جلو آمد و مکرر به [[حبیب بن مسلمه فهری]] [[پیام]] می‌فرستاد و از او [[یاری]] و مدد می‌خواست. [[حبیب بن مسلمه]] با همه افراد تحت امرش در جناح چپ [[سپاه معاویه]]، به جناح راست سپاه عراق حمله کرد و [[مقاومت]] کرد تا این که جناح راست [[سپاه امام]]{{ع}} از هم گسیخت؛ تا جایی که فاصله‌اش تا عبدالله، تنها صد [[مرد]] [[جنگی]] از [[قاریان قرآن]] بود. [[عبدالله بن بدیل]] و یارانش، پشت به پشت هم داده بودند و از خود [[دفاع]] می‌کردند. آنان حاضر به [[عقب‌نشینی]] نبودند و همچنان به سوی [[خیمه]] معاویه به پیش می‌رفتند. عبدالله، مصمم به کشتن معاویه بود و آهنگ جایگاه او را داشت، در این هنگام، معاویه خطاب به سپاهش بانگ برداشت: ای وای بر شما، حال که از به کار بردن تیر و کمان و [[شمشیر]] عاجزید، با سنگ و پاره سنگ، عبدالله بن بدیل و همراهانش را بزنید. با این [[فرمان]]، نیروهای [[محافظ]] معاویه و [[جنگجویان]] اطرافش، با سنگ و پاره سنگ به [[ابن بدیل]] و یارانش [[حمله]] کردند و آن‌قدر سنگ زدند تا این که عبدالله به [[زمین]] افتاد و به [[شهادت]] رسید<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۴۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۱۹۶؛ ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۱۸.</ref>. شهادت [[عبدالله بن بدیل بن ورقاء]]، معاویه را بسیار شاد کرد. او عبدالله را شیری از شیران [[خزاعه]] می‌خواند و از این که کبش [[قوم]] -یعنی پهلوان [[سپاه امام]]{{ع}}- را کشته است، اظهار [[خوشحالی]] و مسرت می‌کرد<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۴۷.</ref>.

علاوه بر میادین نظامی، افرادی از این [[طایفه]] [[بنی عدی بن عمرو]]، [[یار]] و مددکار علی{{ع}} در امر امارت و کارپردازی‌های آن حضرت در [[امور سیاسی]] و [[اجتماعی]] بودند که از جمله این [[کارگزاران]]، می‌توان به نام [[عبدالرحمن بن بدیل خزاعی]] اشاره کرد. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، عبدالرحمن را در [[سال ۳۶ هجری]] و به هنگام [[حرکت]] از [[مدینه]] به سوی [[عراق]] به امارت [[سرزمین]] ماهان (دینور و [[نهاوند]]) گماشت<ref>ابن‌اعثم، الفتوح، ج۲، ص۴۴۸.</ref>.<ref>اصغر منتظرالقائم و [[زهرا]] حسین هاشمی، نقش قبیله خزاعه در تغییرات اجتماعی سیاسی و فرهنگی جهان اسلام تا سال ۲۶۰ قمری، ص۱۴۳-۱۴۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

از رجال و مشاهیر بسیار بنی عدی در [[جاهلیت]] و [[اسلام]]، علاوه بر چهره‌های ممتاز و بزرگی همچون [[بدیل بن ورقاء]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۲، ص۴۵۴؛ خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۱۸۱؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۲، ص۸۰۳. ابن حزم از او با تعبیر: «کان أدهی العرب؛ او باهوش‌ترین اعراب بود» یاد کرده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۳۹)</ref> و پسرانش نافع<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۲۰؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۳۳۰؛ ابن عبدالبرّ، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۴۸۹.</ref>، ابو عمرو<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۴۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۶۹؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۷، ص۱۷۰.</ref>، محمد<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۴۹؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۲۱۸.</ref> و عبداللّه<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۲، ص۴۵۴؛ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۵، ص۶۷؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۲۸. برخی منابع، عبدالله بن بدیل را یکی از تابعین معرفی کرده‌اند. (ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۱۲؛ شیخ طوسی، إختیار معرفة الرجال معروف بـه رجال الکشی، ج۲، ص۱۵۹)</ref>، و نیز [[ابوشریح خویلد بن عمرو بن صخر خزاعی]]<ref>ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱۰، ص۳۷۱۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۶۲۹؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۷، ص۱۷۳.</ref> و دیگر معاریفی که همگی در زمره [[اصحاب پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} قرار داشته، و در متن به نامشان پرداخته شد، می‌توان به نام [[عمرو بن فغواء خزاعی]]<ref>ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱۰، ص۳۷۷۰-۳۷۷۱؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۳۹۳؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷۵۹. ابونعیم از او با عنوان «عمرو بن ابی فغواء» (ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۳۹۳) و ابن اثیر از وی با نام و نسب «عمرو بن غقواء» نام برده‌اند. (ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷۵۸)</ref>، [[سلمة بن بدیل بن ورقاء]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۴، ص۱۵۷؛ ابن‌عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج۲، ص۶۴۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۷۳.</ref>، [[سلمة بن ایاس]]<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۱۲۳.</ref> و [[حیسمان بن ایاس بن عبدالله]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۹۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۵۴۷؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۳۳.</ref> و به [[نقلی]] [[حیسمان بن حابس]]<ref>واقدی، المغازی، ج‌۱، ص۹۷؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۳.</ref> -از اشراف و بزرگان [[بنی خزاعه]] و [[بنی عدی بن عمرو]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۵۵۶؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۲، ص۱۲۹.</ref> و نیز از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}}- اشاره کرد. حیسمان همراه با [[مشرکین]] در [[جنگ بدر]] حضور یافته بود<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۵۵۶.</ref> و همو نخستین کس بود که خبر [[شکست]] و کشته شدن بزرگان [[بدر]] را برای [[اهل مکه]] برده بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۳-۱۴.</ref>. [[ابوالمعلی زید بن مره عدوی]]<ref>ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۳۲۹.</ref>، [[حسن بن غیلان]]<ref>بیهقی، دلائل النبوه، ج۳، ص۱۱۶؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۲، ص۱۲۹.</ref>، [[ابو هریره احمد بن عبدالله بن حسن عدوی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۴.</ref>، [[زید بن عمرو بن نفیل عدوی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۵.</ref> و پسرش [[سعید بن زید احد العشره]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۵.</ref>، [[خارجة بن حذیفه عدوی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۵.</ref>، [[بشر بن عبدالله بن سلمة بن بدیل]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۳۶۱.</ref>، [[بدیل بن عبدالله بن بشر بن بدیل بن ورقاء خزاعی]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۲۸.</ref>، همگی از [[راویان]] و [[محدثان اهل سنت]]، [[جمال الدین ابوالفتوح حسین بن علی بن محمد خزاعی نیشابوری]] معروف به «[[ابوالفتوح رازی]]» [[مفسر]] و ادیب نامی [[عرب]]<ref>ابن شهر آشوب، معالم العلما، ص۱۵.</ref>، [[محمد بن ضمرة بن عمرو بن نضله]] از اشراف [[عراق]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۲، ص۴۵۴؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۳۳.</ref> و [[ربیع بن عون بن خارجه عدوی]] که همراه با جمعی از [[مردم مصر]]، جهت [[بیعت]] با ولید بن یزید –خلیفه [[اموی]]- خارج شدند، هم، از دیگر معاریف و مشاهیر این قوم‌اند، که ذکری از ایشان در منابع و متون متقدم به میان رفته است<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۵.</ref>. ضمن این که از [[موالیان]] آنها نیز می‌توان از [[ابو انس محمد بن انس عدوی مولی عمر بن خطاب]] و از راویان [[حدیث اهل سنت]] نام برد<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۵.</ref>.