عصر امام باقر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
'''عصر زندگانی [[امام باقر]]{{ع}}''' دوران مهمی از تاریخ و دورانهای [[اسلامی]] است که در آن به مرور [[خلفای اموی]] و [[مروانی]] رو به [[ضعف]] رفته و لذا [[امام]] از این فرصت برای راه انداختن نهضتی [[علمی]] و [[فکری]] استفاده کامل را کردهاند. حضرت شاگردان برجستهای [[تربیت]] کرد و فرهنگ شیعی و آموزههای راستین [[اسلام]] را گسترانید. عصر امام باقر{{ع}} همزمان با استمرار [[حکومت اموی]] در شاخه مروانی و فتوحات گسترده آنان بود. امام با توجه به فضای [[سیاسی]]، به اقتضای شرائط با [[حاکمان جور]] مقابله میکرد و نه تنها حکومت اموی را به رسمیت نشناخت که دیگران را حتی از کمک به [[دستگاه خلافت]] [[نهی]] کرد. امام باقر{{ع}} با چند نفر از خلفای اموی هم عصر بودند که برخوردهایی با برخی از آنها گزارش شده است. در عصر امام باقر{{ع}} [[جامعه]] دچار انحرافهایی همچون: [[انحراف]] [[فکر]] و عقیده؛ انحراف سیاسی؛ انحراف اخلاقی و انحراف در عرصه [[اقتصاد]] شده بود. | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
برای آشنایی با ویژگیهای عصر [[امام باقر]]{{ع}} که مرحله [[رهبری]] [[امّت اسلامی]] پس از [[شهادت]] پدر بزرگوارشان [[امام زین العابدین]]{{ع}} میباشد، لازم است نخست حوادث مهمّی که در این مرحله از زندگی [[شریف]] امام باقر{{ع}} در [[جامعه اسلامی]] به وقوع پیوسته بررسی نماییم و [[میزان]] ارتباط این حوادث را با امام باقر{{ع}} بهعنوان کسی که در [[زمان]] زندگی پدر بزرگوارش نامزد رهبری [[امّت]] بوده و پس از پدر بزرگوارش عملا رهبری را نیز در دست گرفته است مورد تحقیق قرار دهیم. | برای آشنایی با ویژگیهای عصر [[امام باقر]]{{ع}} که مرحله [[رهبری]] [[امّت اسلامی]] پس از [[شهادت]] پدر بزرگوارشان [[امام زین العابدین]]{{ع}} میباشد، لازم است نخست حوادث مهمّی که در این مرحله از زندگی [[شریف]] امام باقر{{ع}} در [[جامعه اسلامی]] به وقوع پیوسته بررسی نماییم و [[میزان]] ارتباط این حوادث را با امام باقر{{ع}} بهعنوان کسی که در [[زمان]] زندگی پدر بزرگوارش نامزد رهبری [[امّت]] بوده و پس از پدر بزرگوارش عملا رهبری را نیز در دست گرفته است مورد تحقیق قرار دهیم<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۱۰۹.</ref>. | ||
== مهمترین ویژگیهای عصر امام باقر{{ع}} == | |||
# در فاصله زمانی بین سالهای ۹۵ تا ۹۷ هجری که ابتدای [[امامت]] امام [[محمّد]] [[باقر]]{{ع}} است، [[حاکم اموی]] وقت، [[ولید بن عبدالملک]] بود. وی شیوههایی را در پیش گرفت تا بتواند نارضایتی مردمی را که در اثر [[سیاست]] مخوف حجّاج بن یوسف ثقفی و بعضی از دیگر والیان [[حکومت اموی]] بهوجود آمده بود را کنترل کند<ref>المنتظم فى تاریخ الامم و الملوک، ج۷، ص۳.</ref>. | |||
# در این دوران جبهه داخلی [[خاندان اموی]] [[مروانی]] شکاف برداشت و میان ولید بن عبدالملک و برادرش سلیمان بن عبدالملک که پدرشان [[عبدالملک بن مروان]] وی را برای [[جانشینی]] ولید [[انتخاب]] کرده بود [[اختلاف]] ایجاد شد؛ چراکه ولید بن عبدالملک قصد داشت سلیمان را از [[جانشینی]] خلع کرده و پسر خود عبدالعزیز را برای [[خلافت]] پس از خود [[انتخاب]] نماید. وی قصد داشت برای پسر خود از [[مردم]] [[بیعت]] بگیرد. امّا برادرش سلیمان با او [[مخالفت]] کرد و همه والیان [[کشور اسلامی]] به او جواب مثبت ندادند. تنها [[حجاج بن یوسف ثقفی]] و قتیبة بن مسلم و بعضی از خاصّان دربار او با پسر ولید، عبدالعزیز بیعت کردند. ولید میخواست به سمت برادرش سلیمان برود و او را با [[توسّل]] به [[زور]] از [[مقام]] [[ولایتعهدی]] خلع نماید. امّا قبل از اینکه به این کار موفّق شود از [[دنیا]] رفت<ref>المنتظم فى تاریخ الامم و الملوک، ج۷، ص۱۲.</ref>. | |||
# هنگامی که سلیمان بن عبدالملک به خلافت رسید، در اوایل خلافت خود تصمیم گرفت قدری به خود وجهه مردمی داده و خود را به مردم نزدیک نماید؛ لذا بعضی از والیانی که برادرش ولید بر سر کار گذاشته بود را از پستهایشان عزل نمود<ref>الکامل فى التّاریخ، ج۵، ص۱۱.</ref> و کوشش کرد تا قدری از اوضاع نابسامان [[جامعه]] را [[اصلاح]] نماید. وی [[زندانیان]] را [[آزاد]] و [[اسیران]] را به خاندانهای خود بازگرداند<ref>المنتظم، ج۷، ص۱۳.</ref>. | |||
# در این برهه از [[زمان]]، [[حکومت]] با خطراتی از داخل و خارج احاطه شده بود<ref>الکامل فى التاریخ، ج۵، ص۱۳ به بعد.</ref>. در این دوران [[حاکمان]] و والیان از [[ترس]] [[پایگاه مردمی]] وسیع و رو به [[رشد]] [[امام باقر]]{{ع}} از یکسو و مشغول بودن به دیگر مخاطرات داخلی و خارجی از سوی دیگر به تعقیب یا محاصره آن حضرت نمیپرداختند. به همین سبب بود که امام باقر{{ع}} با فراغتی نسبی به تصدّی امر [[امامت]] پرداخت و به دور از روبرو شدن آشکار [[سیاسی]] با [[نظام حاکم]] به ایفاء نقش [[اصلاحی]] و تغییری خود در میان اقشار [[امّت اسلام]] پرداخت<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۷ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۷]]، ص ۱۳۷.</ref>. | |||
== نهضت علمی == | == نهضت علمی == | ||
| خط ۱۶: | خط ۲۴: | ||
[[امام باقر]] {{ع}} برای بهره بردن از فرصت پیش آمده، دو شیوه برگزید: | [[امام باقر]] {{ع}} برای بهره بردن از فرصت پیش آمده، دو شیوه برگزید: | ||
# [[آموزش و پرورش]] شاگردان مستعد و تشکیل حوزه [[علمی]]؛ از معروفترین شاگردان برجسته او میتوان از [[ابان بن تَغلب]]، [[زُراره]]، [[کمیت اسدی]] و [[محمد بن مسلم]] نام برد. | # [[آموزش و پرورش]] شاگردان مستعد و تشکیل حوزه [[علمی]]؛ از معروفترین شاگردان برجسته او میتوان از [[ابان بن تَغلب]]، [[زُراره]]، [[کمیت اسدی]] و [[محمد بن مسلم]] نام برد. | ||
# آشنا ساختن عموم [[مردم]] با تعالیم راستین [[دینی]] از گذر سخنرانی، جلسههای [[علمی]] ـ [[دینی]]، مباحثه با اهل فِرَق و اعزام مبلغ به میان [[مردم]]<ref>پیشوایان ما، ۱۷۳ و ۱۷۴.</ref>.<ref> [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۰۲؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص | # آشنا ساختن عموم [[مردم]] با تعالیم راستین [[دینی]] از گذر سخنرانی، جلسههای [[علمی]] ـ [[دینی]]، مباحثه با اهل فِرَق و اعزام مبلغ به میان [[مردم]]<ref>پیشوایان ما، ۱۷۳ و ۱۷۴.</ref>.<ref> [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۰۲؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۰۹؛ [[سید عباس رضوی|رضوی، سید عباس]]، [[محمد بن علی ۱ (مقاله)| مقاله «محمد بن علی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۹ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۹]]، ص ۱۳۸؛ [[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امامشناسی ۵ (کتاب)|امامشناسی ۵]]، ص۱۳۹-۱۴۰.</ref> | ||
== اوضاع [[سیاسی]] عصر امام باقر{{ع}} == | == اوضاع [[سیاسی]] عصر امام باقر{{ع}} == | ||