وحی در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

نکته آخر اینکه همه یا اکثریت [[پیامبران]] فاقد صفات و ویژگی‌های انسان‌های نابغه‌ای بودند که نشانگر طرح و [[برنامه‌ریزی]] آنان در مسایل جامعه و تدوین آیین [[اجتماعی]] باشد. پیامبران در یک دوره [[زندگی]] خود و بدون برنامه‌ریزی ادعای نبوت و وحی کرده‌اند و بعضی‌شان نیز هنگام تولد مانند [[حضرت عیسی]] که ادعای جامعه‌شناسان را مردود می‌کند<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آیین خاتم (کتاب)|آیین خاتم]]، ص۱۰۱.</ref>.

[[تجربه]] نوعی [[حس]] و احساسی است که [[انسان]] با تجربه خود، متعلق آن را لمس و می‌یابد که از آن می‌توان به «[[آگاهی]] [[حسی]]» تعبیر کرد. مثال بارز آن [[تجربه]] وجود خود و شؤون مربوط بدان از قبیل [[احساس]] شعف و [[شادی]]، [[تشنگی]] و [[گرسنگی]] است. این قبیل تجربیات، تجربیات صرف یا مادی است.

ما در اینجا به دو رویکرد مهم در [[تفسیر]] ماهیت تجربه دینی می‌پردازیم که پاسخ این سؤال است که: آیا تجربه‌های [[دینی]] هسته مشترکی دارند؟<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آیین خاتم (کتاب)|آیین خاتم]]، ص۱۰۳.</ref>.

این دیدگاه همه [[تجارب دینی]] [[عارفان]]، [[پیامبران]] و دیگر تجربه‌گرایان را ذاتاً یکی می‌شمارد و چنان که از اسمش پیداست برای همه آنها یک هسته و گوهر مشترک به نام مواجهه با امر الوهی (مینوی) یا «ذات مطلق» قائل است. طرفداران این دیدگاه معتقدند که تجارب عرفانی، ناب بوده و از زبان، [[فرهنگ]] و پیش‌فرض‌های تجربه‌گر متأثر و منفعل نیست، بلکه مانند دیگر تجارب [[حسی]] معرفت‌زا هستند. آنان مبنای دین و گوهر آن را تجربه دینی هر شخص متأله ذکر می‌کنند و به [[آموزه‌های وحیانی]] موجود در [[ادیان آسمانی]] و همچنین آموزه‌های [[عقلانی]] موجود در الهیات طبیعی و نظریه اخلاقی کانت در [[شناخت خدا]]، وقعی نمی‌دهند. شلایر ماخر<ref>ر.ک: عقل و اعتقاد دینی، ص۴١؛ تجربه دینی، ص۱۷؛ راهنمای الهیات پروتستان، ص۴٠.</ref>، رودلف اتو، ویلیام جیمز<ref>ر.ک: دین و روان، ص۱۱۵؛ تجربه دینی، ص۲۴.</ref> و استیس<ref>ر.ک: عرفان و فلسفه، ص۲۳ و ۳۱ به بعد.</ref> از طراحان و [[مبلغان]] رویکرد فوق هستند.

رودلف اتو نیز می‌نویسد: «[[دین]] نه در [[اسارت]] [[اخلاق]] یا غایت‌انگاری، [[خلق]] یا غایت است و نه خود را از اصول موضوعه می‌گیرد و محتوای غیر [[عقلانی]] به همان اندازه محتوای عقلانی است که ریشه‌های مستقلی در [[اعمال]] نهفته خود [[روح]] دارد»<ref>رودلف اتو، مفهوم امر قدسی، ص۲۵۳.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آیین خاتم (کتاب)|آیین خاتم]]، ص۱۰۵.</ref>.

این دیدگاه عکس دیدگاه پیشین و منکر هسته مشترک [[تجارب دینی]] است و تجربه‌های دینی را از پیش‌فرض‌ها و پیش‌دانسته‌های [[اعتقادی]]، [[فرهنگی]] و [[اجتماعی]] متأثر می‌داند. از طرفداران این دیدگاه می‌توان به ویتگنشتاین، کتز، هیک، نینان اسمارت، فوت، [[وین]] [[رایت]] و استیفن کاتس اشاره کرد<ref>ر.ک: تجربه دینی، ص۱۷۳؛ عقل و اعتقاد دینی، ص٢۴٣؛ وحی و افعال گفتاری، ص۱۱۲.</ref>.