امر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

| مداخل مرتبط = [[امر در لغت]] - [[امر در قرآن]] - [[امر در علوم قرآنی]] - [[امر در فقه سیاسی]]

== آیات امر و دلالت بر حصر حاکمیت==

بنابراین، [[حصر]] [[حق]] "امر" در [[خدای متعال]] به معنای حصر حق حاکمیت در ذات اقدس اوست که در [[آیات]] متعدد [[قرآن کریم]] مورد بیان صریح قرار گرفته است. در ذیل به تعدادی از این [[آیات]] اشاره می‌کنیم:

۱. {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«همانا پروردگار شما خداوند است که آسمان‌ها و زمین را در شش روز آفرید سپس بر تخت فرمانروایی و تدبیر استوار گردید روز را با شب می‌پوشاند و روز در پی شب به شتاب روانه است، و خورشید و ماه و ستارگان با دستور او به تسخیر درآمده‌اند، همانا آفرینش و فرمان مخصوص اوست بزرگ است پروردگار جهانیان» سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref>. در این [[آیه]]، پس از بیان [[آفرینش]] [[آسمانها]] و [[زمین]] و سپس [[تدبیر]] آنها با دست توانای [[خداوند]] (جل ذکره) بر انحصار "[[خلق]]" و "امر" در [[ذات اقدس حق تعالی]] تصریح و تأکید شده است: {{متن قرآن|أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ}}. [[خلق]] به معنای [[آفرینش]] است و امر به معنای "[[فرمان]]" که کار [[فرمانروایان]] است. [[خدای متعال]] با جمله {{متن قرآن|لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ}} [[حصر]] [[خالقیت]] و نیز [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] را در ذات اقدس خویش اعلام کرده است. دلالت "امر" بر [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] معلوم است، دلالت [[آیه]] بر "[[حصر]]" این "امر" که به معنای [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] است، در [[ذات اقدس حق تعالی]] نیز با تقدیم جار و مجرور روشن است؛ زیرا تقدیم جار و مجرور بر متعلق، مفید حصر است.

۲. {{متن قرآن|وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ * أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ}}<ref>«سوگند به کتاب روشنگر * همانا ما آن را در شب مبارکی فروفرستادیم، ما هشدار دهنده بودیم * در آن شب هر فرمان حکیمانه جدا کننده حق از باطل صادر می‌شود * فرمانی از ما که فرستنده رسولانیم» سوره دخان، آیه ۲-۵.</ref>.

امر در این [[آیات]] شامل [[فرمان]]، [[خواسته‌ها]] و [[وحی]] می‌شود و دلالت بر [[عصمت انبیاء]] می‌کند، زیرا "امر" بُعد [[تربیتی]] و هدایتی دارد، که ساختمان وجودی [[پیامبران]] و مسیر حرکتی آنها و [[ابتلائات]] و امتحان‌های آنان، هماهنگ می‌شود به گونه‌ای است؛ که [[پیامبر]] را آماده کرده که از [[عبودیت]] [[حق]] خارج نشود و مبدء و [[هدف]] و غایت را فراموش نکند و معنای أُمرتُ انتزاعی نیست، بلکه اهلیت و صلاحیت [[امر تکوینی]] را پیدا کردن است، که پیش از همه [[امت]]، اول المسلمین باشد: {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و فرمان یافته‌ام که نخستین فرمانبردار باشم» سوره زمر، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ}}<ref>«بگو آیا جز خداوند آفریننده آسمان‌ها و زمین را سرور گزینم و اوست که (روزی) می‌خوراند و به او نمی‌خورانند؟ بگو فرمان یافته‌ام که نخستین کس باشم که تسلیم (خداوند) می‌شود و (به من گفته‌اند) هرگز از مشرکان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۴.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۱۷۵.</ref>