جهاد در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

با این اوصاف [[عبادی]] بودن [[جهاد ابتدایی]] روشن‌تر است؛ زیرا در [[جهاد دفاعی]] بدون قصد [[عبادت]] و قربت، باز هم دستیابی به آثار دیگر مانند [[حفظ حقوق]] مادی ممکن است؛ ولی در جهاد ابتدایی اگر جنبه عبادی آن منتفی شود، دیگر نتیجه‌ای برای فرد و جامعه به بار نخواهد آورد؛ مگر آنکه آثار ناشی از جهاد را لحاظ کنیم.

== انواع جهاد ==

[[رسول اکرم]]{{صل}} وقتی بر [[قریش]] [[پیروز]] شد و با [[فتح مکه]] [[جزیرة العرب]] را مسخر [[قدرت الهی]] خود کرد، [[خطاب]] به شکست‌خوردگان فرمود: «بروید؛ همه شما آزادید»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۵۱۳، ح۲.</ref>. در جریان [[جنگ احد]] نیز گرچه زحمات و آسیب‌های فراوانی را متحمل شد و برخی از بهترین [[یاران]] خود را از دست داد وقتی به او پیشنهاد کردند که [[دشمنان]] را [[نفرین]] کند، درحالی‌که [[خون]] از چهره مبارکش [[پاک]] می‌کرد، دست به [[دعا]] برداشت و فرمود: «خدایا؛ [[قوم]] مرا [[هدایت]] کن»<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۱، ص۱۹۲؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۰، ص۹۶.</ref>؛ چراکه می‌دانست بیشتر آنها [[جاهل]] و نادان‌اند و [[هدف]] آن حضرت هدایت آنها به راه [[حق]] بود نه [[پیروزی]] ظاهری بر آنان. [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} نقل می‌کند که [[رسول اکرم]]{{صل}} در مقابل فشارها و [[اذیت‌ها]] می‌فرمود: «من برای [[رحمت]] برانگیخته شده‌ام. پروردگارا؛ [[امت]] مرا هدایت کن. آنها جاهل و نادان‌اند»<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۱، ص۲۱۵؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۱۰، ص۳۰.</ref>.

=== اخلاص در عمل ===

[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} نیز جهاد را با قید «[[فی سبیل الله]]» همراه می‌کند و از این طریق، روش و مقصد [[رزمنده]] [[دینی]] را از رزمنده غیردینی متمایز می‌کند و در وصیت‌نامه خود می‌فرماید: {{متن حدیث|اللَّهَ اللَّهَ فِي الْجِهَادِ بِأَمْوَالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ أَلْسِنَتِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ}}<ref>شریف رضی، نهج‌البلاغه، نامه ۴۷، حکمت ۳۶۶.</ref>.

=== دوری از تعصبات قومی و ملی ===

با توجه به آنچه ذکر شد باید دانست مبارزه و [[جهاد]] در راه [[حق]] همواره حوادث تلخ و شیرینی به همراه دارد. نمودار پیروزی‌ها گاه به نفع جبهه حق و گاه به سود جبهه باطل، نوسان پیدا می‌کند. مهم این است که [[انسان]] [[مؤمن]] در لغزشگاه‌هایی چون [[تعصبات قومی]] و [[خویشاوندی]] محکم بایستد و جز به تکلیف الهی خود نیندیشد. در سخنی دیگر [[حضرت علی]] [[لشکریان]] خود را [[موعظه]] می‌کند که مبادا با شنیدن دشنام‌های [[زنان]] دشمنان، که متوجه [[آبرو]] و [[شرافت]] یا فرماندهانشان می‌شود، به [[آزار]] آنان بپردازند: «زنان را با آزار رساندن تحریک نکنید؛ هرچند به شرافت و [[بزرگواری]] شما [[دشنام]] دهند و به [[سرداران]] و بزرگانتان [[ناسزا]] گویند؛ زیرا نیرو و [[جان]] و خردشان [[ضعیف]] و [[سست]] است»<ref>شریف رضی، نهج‌البلاغه، نامه ۱۴.</ref>.

=== ممنوعیت آغاز به جنگ ===

در جای دیگر نیز امام{{ع}} این جمله را [[تکرار]] کرد؛ هنگامی که [[شمر]] خندق‌های پر از [[آتش]] را در اطراف خیمه‌های امام دید با صدای بلند گفت: «ای حسین؛ پیش از [[روز قیامت]] به آتش [[شتاب]] کردی». امام حسین{{ع}} فرمود: «این کیست؟ گویا [[شمر بن ذی الجوشن]] است». گفتند: بلی اوست. فرمود: «... تو به آتش سزاوارتری». در این هنگام [[مسلم بن عوسجه]] تصمیم گرفت که با تیر او را بزند. [[امام]]{{ع}} وی را از این کار منع کرد. او گفت: «اجازه بده تا تیری به او بزنم. وی [[فاسق]] است و از [[دشمنان خدا]] و از بزرگان [[ستمگران]] است». امام حسین{{ع}} فرمود: «[[تیراندازی]] نکن؛ من [[دوست]] ندارم آغازگر [[جنگ]] باشم»<ref>شیخ مفید، الارشاد، ج۲، ص۹۶؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۵.</ref>.

== شرایط [[جهاد ابتدایی]] و غیر آن ==