مسجد کوفه: تفاوت میان نسخهها
←مسجد کوفه در موعودنامه
(←مقدمه) |
|||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
==مسجد کوفه در موعودنامه== | ==مسجد کوفه در موعودنامه== | ||
*از مساجد معروف و مهمی که همواره مورد توجه مسلمانان بوده، مسجد شریف کوفه است. آنچه که سبب توجه بیشتر شیعیان به این مکان مقدس شده است؛ عنایت خاصی است که [[حضرت مهدی]] {{ع}} به این مسجد دارند. بسیاری از سعادتمندان در این مکان پربرکت، توفیق | *از مساجد معروف و مهمی که همواره مورد توجه [[مسلمانان]] بوده، [[مسجد]] شریف [[کوفه]] است. آنچه که سبب توجه بیشتر [[شیعیان]] به این مکان [[مقدس]] شده است؛ عنایت خاصی است که [[حضرت مهدی]] {{ع}} به این [[مسجد]] دارند. بسیاری از سعادتمندان در این مکان پربرکت، [[توفیق]] [[زیارت]] [[امام]] {{ع}} را پیدا کردهاند. افزون بر این براساس [[روایات]] زیادی از جمله [[روایات]] معروف "[[مفضل]]" بعد از [[ظهور]] آن حضرت، [[کوفه]] مرکز [[حکومت]] و [[مسجد]] جامع آن، مرکز [[قضاوت]] و [[اجرای عدالت]] خواهد شد. در روایتی که [[مفضل]] از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] میکند، درباره [[جایگاه]] [[مسجد کوفه]] در [[عصر ظهور]] چنین آمده است: به [[امام صادق]] {{ع}} عرض کردم: سرور من! محل استقرار [[حضرت مهدی]] {{ع}} و مکان تجمع [[مؤمنان]] [[پس از ظهور]] کجا خواهد بود؟ حضرت در جواب فرمودند: پایتخت آن حضرت [[کوفه]] و مرکز قضاوتش [[مسجد]] جامع خواهد بود...<ref>بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۱.</ref>. | ||
*برطبق روایتی دیگر از علی {{ع}}، [[امام زمان]] {{ع}} در مسجد کوفه نماز را اقامه میکنند. ابن نباته میگوید: روزی در مسجد کوفه گرد حضرت امیر المؤمنین {{ع}} جمع شده بودیم که آن حضرت فرمودند: ای اهل کوفه! این مسجد شما یکی از آن چهار مسجدی است که خداوند تبارک و تعالی آن را برای اهلش اختیار نموده است... زمانی پیش میآید که این مسجد محل اقامه نماز فرزندم مهدی {{ع}} و همه مؤمنان خواهد شد<ref>بحار الانوار، ج ۹۷، صص ۳۸۹-۳۹۰.</ref>. | *برطبق روایتی دیگر از [[علی]] {{ع}}، [[امام زمان]] {{ع}} در [[مسجد کوفه]] [[نماز]] را اقامه میکنند. ابن نباته میگوید: روزی در [[مسجد کوفه]] گرد حضرت [[امیر المؤمنین]] {{ع}} جمع شده بودیم که آن حضرت فرمودند: ای [[اهل کوفه]]! این [[مسجد]] شما یکی از آن چهار مسجدی است که [[خداوند]] تبارک و تعالی آن را برای اهلش [[اختیار]] نموده است... زمانی پیش میآید که این [[مسجد]] محل [[اقامه نماز]] فرزندم [[مهدی]] {{ع}} و همه [[مؤمنان]] خواهد شد<ref>بحار الانوار، ج ۹۷، صص ۳۸۹-۳۹۰.</ref>. | ||
*این روایت را روایت دیگری از [[امام باقر]] {{ع}} تکمیل میکند. براساس روایت نقل شده از آن حضرت وقتی [[امام مهدی]] {{ع}} وارد کوفه میشوند با استقبال گرم مردم روبرو میگردند؛ همه به حکم حضرت گردن مینهند و آنگاه وارد مسجد شده برای مردم خطبه میخوانند و نقل است که تجمع مردم به قدری زیاد خواهد بود که وقتی از شوق دیدار امامشان بیاختیار گریه میکنند، سخنان حضرت به گوش کسانی که دورتر از منبر هستند نخواهد رسید، لذا در هفته دوم بعد از ورود امام {{ع}} به | *این [[روایت]] را [[روایت]] دیگری از [[امام باقر]] {{ع}} تکمیل میکند. براساس [[روایت]] [[نقل]] شده از آن حضرت وقتی [[امام مهدی]] {{ع}} وارد [[کوفه]] میشوند با استقبال گرم [[مردم]] روبرو میگردند؛ همه به [[حکم]] حضرت گردن مینهند و آنگاه وارد [[مسجد]] شده برای [[مردم]] [[خطبه]] میخوانند و [[نقل]] است که تجمع [[مردم]] به قدری زیاد خواهد بود که وقتی از [[شوق دیدار]] امامشان بیاختیار گریه میکنند، سخنان حضرت به گوش کسانی که دورتر از [[منبر]] هستند نخواهد رسید، لذا در هفته دوم بعد از ورود [[امام]] {{ع}} به [[کوفه]]، [[مردم]] خطاب به [[حضرت مهدی]] {{ع}} میگویند: ای پسر [[رسول خدا]]! [[نماز]] در پشت سر شما خواندن همانند [[نماز خواندن]] در پشت [[رسول خدا]] {{صل}} است، در حالی که این [[مسجد]] گنجایش اینهمه جمعیت ندارد. منظور [[مردم]] آن است که حضرت تدبیری بیندیشند تا همه [[مردم]] [[توفیق]] حضور در [[نماز جماعت]] و [[جمعه]] را داشته باشند. [[امام]] {{ع}} در پاسخ میفرمایند: مسجدی برای شما خواهم ساخت که گنجایش همه [[مردم]] را داشته باشد، در ادامه [[روایت]] آمده است: طرح [[مسجد]] بزرگی را که دارای هزار در است و همه [[مردم]] را در خود جای میدهد ارائه میدهند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۰.</ref>. نکته دیگری که در مورد [[مسجد کوفه]] در [[روایات]] به چشم میخورد این است که آن حضرت [[مسجد کوفه]] را برای [[اصلاح]] [[قبله]] آن بازسازی خواهند کرد. [[علی]] {{ع}} در این زمینه میفرمایند: گویی هماکنون به [[شیعیان]] در [[مسجد کوفه]] مینگرم که خیمهها برپا کردهاند و [[قرآن]] را آنگونه که نازل شده است برای [[مردم]] [[آموزش]] میدهند. [[قائم]] ما چون [[قیام]] کند آن [[مسجد]] را خراب و [[قبله]] آن را [[اصلاح]] خواهند نمود<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۶۴.</ref>. | ||
*و اما تاریخچه و مشخصات مسجد | *و اما تاریخچه و مشخصات [[مسجد کوفه]]؛ به نوشته کتابهای [[تاریخ]]، وقتی شهر [[کوفه]] اولین بار در سال ۱۷ ق. به [[دستور]] [[عمر بن خطاب]] و توسط [[سعد بن وقاص]]، [[فرمانده لشکر]] [[اسلام]]، بهعنوان اردوگاه سربازان [[اسلام]] بنا گشت؛ سعد وقاص در مرکز این پایگاه نظامی در فضایی کوچک به شکل چهارگوش مسجدی بدون سقف را از چوب و نی تأسیس کرد که البته بعدها برای در [[امان]] ماندن آن از خطر آتشسوزی، اطراف آن را با دیوارهای گلی محصور کردند و سالها بعد همین [[مسجد]] را [[زیاد بن ابی سفیان]] [[حاکم]] [[معاویه]] به سبک ساختمانسازی مرسوم در بین ساسانیان تجدیدبنا کرد...<ref>جهت اطلاع بیشتر به تاریخ طبری ج ۱، ص ۲۴۸ و معجم البلدان ج ۴، ص ۳۲۳ به بعد مراجعه شود.</ref> ولی از مضمون [[روایات]] چنین برمیآید که سابقه این [[مسجد]] بسیار قدیمیتر از آن است که در اسناد تاریخی ذکر شده است. بهعنوان مثال از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[نقل]] شده است که آن حضرت فرمودند: شبی که مرا سیر دادند تا [[مسجد]] اقصی (در جریان [[معراج]]) از [[مسجد کوفه]] گذشتیم؛ سوار [[براق]] بودم. به محلی رسیدیم که [[جبرئیل]] گفت: یا [[محمد]] در اینجا پیاده شو و [[نماز]] بخوان! وقتی در آنجا [[نماز]] به جای آوردم از [[جبرئیل]] پرسیدم: اینجا کجاست؟ [[جبرئیل]] گفت: اینجا [[کوفان]] ([[کوفه]])است و این محل هم [[مسجد]] آنجاست. من تاکنون بیست مرتبه دیدهام که اینجا خراب شده و دوباره تجدیدبنا گشته است و فاصله بین هرخرابی و آبادی آن پانصد سال بوده است<ref>من لا یحضره الفقیه ج ۱، ص ۱۵۰.</ref>. | ||
*بنابر مضمون روایتی دیگر، روزی [[امام صادق]] {{ع}} به نزدیکیهای مسجد کوفه رسیدند و از مرکب خود پیاده شدند؛ وقتی علت پیاده شدنشان را سؤال کردند آن حضرت فرمودند: محدوده مسجد کوفه آخر سراجین (نام محلی در نزدیکی مسجد) است که این حد را حضرت آدم {{ع}} برای مسجد مشخص کرده است و من نمیپسندم که سواره وارد این محدود بشوم<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۱۴۹؛ بحار الانوار، ج ۹۸، ص ۶ و ۳۸۶.</ref>. در ادامه روایت آمده است که راوی میپرسد: اگر محدوده مسجد کوفه آن است که میفرمایید، پس چه چیز باعث تغییر آن شده است؟ حضرت در پاسخ میفرمایند: اول امری که سبب تغییر آن شد توفان نوح بود. بعدها هم اصحاب کسری و سپس نعمان بن منذر و بعد هم زیاد بن ابی سفیان تغییراتی در آن ایجاد کردند. | *بنابر مضمون روایتی دیگر، روزی [[امام صادق]] {{ع}} به نزدیکیهای [[مسجد کوفه]] رسیدند و از مرکب خود پیاده شدند؛ وقتی علت پیاده شدنشان را سؤال کردند آن حضرت فرمودند: محدوده [[مسجد کوفه]] آخر سراجین (نام محلی در نزدیکی [[مسجد]]) است که این حد را [[حضرت آدم]] {{ع}} برای [[مسجد]] مشخص کرده است و من نمیپسندم که سواره وارد این محدود بشوم<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۱۴۹؛ بحار الانوار، ج ۹۸، ص ۶ و ۳۸۶.</ref>. در ادامه [[روایت]] آمده است که [[راوی]] میپرسد: اگر محدوده [[مسجد کوفه]] آن است که میفرمایید، پس چه چیز باعث تغییر آن شده است؟ حضرت در پاسخ میفرمایند: اول امری که سبب تغییر آن شد توفان [[نوح]] بود. بعدها هم [[اصحاب]] کسری و سپس نعمان بن منذر و بعد هم زیاد بن ابی سفیان تغییراتی در آن ایجاد کردند. | ||
*بر این اساس معلوم میشود که این مسجد شریف از زمان آدم ابو البشر بهعنوان محلی برای عبادت خداوند تبارک و تعالی مطرح بوده است؛ منتهی در طول تاریخ دستخوش تغییر و تحولاتی شده و در زمانهای مختلف در تجدیدبناها حدود محوطه مسجد تغییر پیدا کرده است. در جنوب غربی مسجد به فاصله ۸۵ متر، خانه کوچک و محقری وجود دارد و مشهور است که آنجا خانه علی {{ع}} بوده است که قبر [[میثم تمار]] در نزدیک آن خانه قرار دارد. در بین این خانه و | *بر این اساس معلوم میشود که این [[مسجد]] شریف از زمان [[آدم]] ابو البشر بهعنوان محلی برای [[عبادت]] [[خداوند]] تبارک و تعالی مطرح بوده است؛ منتهی در طول [[تاریخ]] دستخوش تغییر و تحولاتی شده و در زمانهای مختلف در تجدیدبناها [[حدود]] محوطه [[مسجد]] تغییر پیدا کرده است. در جنوب غربی [[مسجد]] به فاصله ۸۵ متر، خانه کوچک و محقری وجود دارد و مشهور است که آنجا [[خانه علی]] {{ع}} بوده است که [[قبر]] [[میثم تمار]] در نزدیک آن خانه قرار دارد. در بین این خانه و [[مسجد]]، قصر دار الخلافه واقع شده است که در ضلع جنوب غربی [[مسجد]] میتوان به دار الخلافه وارد شد. | ||
*ضمناً قبر مسلم بن عقیل و هانی بن عروه در دو مکان نزدیک به هم، چسبیده به دیوار ضلع شرقی مسجد است که از طریق یک در بزرگ که در دیوار گذاشته شده است میتوان به حرم آن دو بزرگوار داخل شد. البته در شمالی هم به این در آرامگاه راه دارد و قبر مختار ثقفی به آرامگاه مسلم بن عقیل نزدیکتر است. در دور تا دور محوطه این | *ضمناً [[قبر]] مسلم بن عقیل و هانی بن عروه در دو مکان نزدیک به هم، چسبیده به دیوار ضلع شرقی [[مسجد]] است که از طریق یک در بزرگ که در دیوار گذاشته شده است میتوان به [[حرم]] آن دو بزرگوار داخل شد. البته در شمالی هم به این در آرامگاه راه دارد و [[قبر]] مختار ثقفی به آرامگاه مسلم بن عقیل نزدیکتر است. در دور تا دور محوطه این [[مسجد]]، هفتاد و شش حجره (غرفه) وجود دارد. در مجموع درهای ورود و [[خروج]] به [[مسجد]] چهارتاست: | ||
#"باب السده" که معروف به باب امیر المؤمنین {{ع}} است؛ | #"باب السده" که معروف به باب [[امیر المؤمنین]] {{ع}} است؛ | ||
#"باب الکنده" که در طرف غربی مسجد است؛ | #"باب الکنده" که در طرف غربی [[مسجد]] است؛ | ||
#"باب الانماط" که محاذی قبله است؛ | #"باب الانماط" که محاذی [[قبله]] است؛ | ||
#"باب الفیل" یا الثعبان. | #"باب الفیل" یا الثعبان. | ||
*در این مسجد مکانهای مقدس و محرابهای زیادی وجود دارد که هریک از آنها را مقام مینامند. از جمله آنهاست: مقام [[حضرت ابراهیم]] خلیل {{ع}}، مقام [[حضرت خضر]] {{ع}}، مقام [[حضرت زین العابدین]] {{ع}}، مقام نوح {{ع}} یا باب الفرج، مقام [[امیر المؤمنین]] {{ع}}، مقام [[جبرئیل]]، دکه قضاء (محل قضاوت [[امیر المؤمنین]] {{ع}})، دکه [[حضرت صادق]] {{ع}}، محراب امیر المؤمنین {{ع}} که محراب حضرت زکریا هم گفته میشود، بیت الطشت، مقام بیعت النبی {{صل}}، دکة المعراج (محلی که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در شب معراج در آن مقام نماز به جای آوردند)؛ و... . | *در این [[مسجد]] مکانهای [[مقدس]] و محرابهای زیادی وجود دارد که هریک از آنها را [[مقام]] مینامند. از جمله آنهاست: [[مقام]] [[حضرت ابراهیم]] [[خلیل]] {{ع}}، [[مقام]] [[حضرت خضر]] {{ع}}، [[مقام]] [[حضرت زین العابدین]] {{ع}}، [[مقام]] [[نوح]] {{ع}} یا باب الفرج، [[مقام]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}}، [[مقام]] [[جبرئیل]]، دکه قضاء (محل [[قضاوت]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}})، دکه [[حضرت صادق]] {{ع}}، محراب [[امیر المؤمنین]] {{ع}} که محراب حضرت [[زکریا]] هم گفته میشود، بیت الطشت، [[مقام]] [[بیعت]] النبی {{صل}}، دکة المعراج (محلی که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در [[شب معراج]] در آن [[مقام]] [[نماز]] به جای آوردند)؛ و... . | ||
*برای مسجد کوفه در [[روایات]] حضرات [[معصومین]] {{عم}} فضایل زیادی بیان شده است: [[امام باقر]] {{ع}} میفرمایند: اگر مردم به فضیلتی که مسجد کوفه دارد واقف بودند؛ از راههای بسیار دور به آنجا سفر میکردند. یک نماز واجب خواندن در آنجا مساوی با به جای آوردن یک | *برای [[مسجد کوفه]] در [[روایات]] حضرات [[معصومین]] {{عم}} [[فضایل]] زیادی بیان شده است: [[امام باقر]] {{ع}} میفرمایند: اگر [[مردم]] به فضیلتی که [[مسجد کوفه]] دارد واقف بودند؛ از راههای بسیار دور به آنجا سفر میکردند. یک [[نماز]] [[واجب]] خواندن در آنجا مساوی با به جای آوردن یک [[حج]]، و یک [[نماز]] مستحبی خواندن در آنجا معادل با انجام دادن عمره است<ref>المزار الکبیر، ص ۱۲۲.</ref>. | ||
علی {{ع}} نیز در اینباره میفرمایند: خواندن نماز نافله در این مسجد معادل انجام عمره در کنار [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و خواندن نماز واجب در آنجا مساوی انجام دادن حج با [[رسول اکرم]] {{صل}} است. در این مسجد هزار پیغمبر و هزار وصی پیغمبر نماز خواندهاند<ref>بحار الانوار، ج ۹۷، ص ۴۰۰.</ref>. | [[علی]] {{ع}} نیز در اینباره میفرمایند: خواندن [[نماز]] نافله در این [[مسجد]] معادل انجام عمره در کنار [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و خواندن [[نماز]] [[واجب]] در آنجا مساوی انجام دادن [[حج]] با [[رسول اکرم]] {{صل}} است. در این [[مسجد]] هزار [[پیغمبر]] و هزار [[وصی]] [[پیغمبر]] [[نماز]] خواندهاند<ref>بحار الانوار، ج ۹۷، ص ۴۰۰.</ref>. | ||
*[[امام صادق]] {{ع}} به یکی از اصحاب که اهل کوفه بود فرمودند: آیا تمام نمازهایت را در مسجد کوفه میخوانی؟ وی عرض کرد: خیر. حضرت فرمودند: من اگر در آنجا حاضر باشم امیدوارم که هیچ نمازی از من در آن مسجد فوت نشود. سپس حضرت اضافه کردند: آیا فضیلت نماز در این مسجد را میدانی؟ راوی میگوید: گفتم: خیر. حضرت فرمودند: هیچ بنده صالح و پیامبری نبوده است، مگر آنکه در مسجد کوفه نماز خوانده است؛ حتی [[رسول خدا]] {{صل}} وقتی به معراج میرفتند جبرئیل {{ع}} به ایشان عرض کرد: آیا میدانی حالا در کجا هستی؟ حضرت رسول {{صل}} فرمودند: خیر. [[جبرئیل]] گفت: حالا در مقابل مسجد کوفه قرار گرفتهاید. [[پیامبر]] {{صل}} به جبرئیل فرمود: از خداوند متعال اجازه بخواه تا پائین رفته در آن نماز بخوانیم. وقتی خداوند متعال اجازه دادند؛ حضرت در آنجا دو رکعت نماز بهجای آوردند. سپس [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: یک نماز واجب در آن برابر با هزار نماز و یک نماز نافله در آن مساوی با پانصد نماز در اماکن دیگر است. قبله این | *[[امام صادق]] {{ع}} به یکی از [[اصحاب]] که [[اهل کوفه]] بود فرمودند: آیا تمام نمازهایت را در [[مسجد کوفه]] میخوانی؟ وی عرض کرد: خیر. حضرت فرمودند: من اگر در آنجا حاضر باشم امیدوارم که هیچ نمازی از من در آن [[مسجد]] فوت نشود. سپس حضرت اضافه کردند: آیا [[فضیلت]] [[نماز]] در این [[مسجد]] را میدانی؟ [[راوی]] میگوید: گفتم: خیر. حضرت فرمودند: هیچ [[بنده]] [[صالح]] و [[پیامبری]] نبوده است، مگر آنکه در [[مسجد کوفه]] [[نماز]] خوانده است؛ حتی [[رسول خدا]] {{صل}} وقتی به [[معراج]] میرفتند [[جبرئیل]] {{ع}} به ایشان عرض کرد: آیا میدانی حالا در کجا هستی؟ [[حضرت رسول]] {{صل}} فرمودند: خیر. [[جبرئیل]] گفت: حالا در مقابل [[مسجد کوفه]] قرار گرفتهاید. [[پیامبر]] {{صل}} به [[جبرئیل]] فرمود: از [[خداوند متعال]] اجازه بخواه تا پائین رفته در آن [[نماز]] بخوانیم. وقتی [[خداوند متعال]] اجازه دادند؛ حضرت در آنجا دو رکعت [[نماز]] بهجای آوردند. سپس [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: یک [[نماز]] [[واجب]] در آن برابر با هزار [[نماز]] و یک [[نماز]] نافله در آن مساوی با پانصد [[نماز]] در اماکن دیگر است. [[قبله]] این [[مسجد]]، [[باغی]] از باغهای [[بهشت]] و دست راست و چپ آن نیز از بستانهای [[بهشت]] است. در آن [[مسجد]] نشستن، [[عبادت]] محسوب میشود. اگر [[مردم]] [[فضیلت]] آن را میدانستند، با چهار دست و پا همچون طفل خود را به آنجا میرساندند تا از [[برکات]] آن بهرهمند شوند<ref>بحار الانوار، ج ۹۷، ص ۳۹۱.</ref>. [[محمد]] بن سنان میگوید: از [[امام رضا]] {{ع}} شنیدم که فرمودند: یک [[نماز]] فرادا در [[مسجد کوفه]] خواندن، بافضیلتتر از هفتاد نمازی است که بهطور [[جماعت]] در جاهای دیگر خوانده شود<ref>بحار الانوار، ج ۹۷، ص ۱۳۹.</ref><ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص:۶۵۳.</ref>. | ||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||