داوری‌های امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

*'''مردی که شراب خورده بود و از [[حرمت]] آن، [[آگاه]] نبود''': [[امام صادق]]{{ع}}: [[امیر مؤمنان]]، درباره واقعه‌ای [[داوری]] کرد که پیش از او، کسی درباره‌چنین واقعه‌ای [[داوری]] نکرده بود و این، اولین داوری‌ای بود که پس ازدرگذشت [[پیامبر]]{{صل}} انجام داد. ماجرا از این قرار است که وقتی [[پیامبر]]{{صل}} درگذشت و [[حکومت]] به [[ابو بکر]] رسید، مردی را پیش وی آوردند که شراب خورده بود. [[ابو بکر]] به وی گفت: آیاشراب خورده‌ای؟ مرد گفت: آری. [[ابو بکر]] گفت: چرا شراب خوردی، در حالی که [[حرام]] است؟ مرد گفت: زمانی که من [[مسلمان]] شدم، خانه‌ام در کنار خانه‌های مردمی بود که‌شراب می‌خوردند و آن را [[حلال]] می‌شمردند. اگر می‌دانستم خوردن شراب حرام‌است، از آن، دوری می‌جستم. [[ابو بکر]]، رو به [[عمر]] کرد و گفت: ای [[ابو حفص]]! درباره این مرد، نظرت چیست؟ [[عمر]] گفت: مشکلی است که [[ابو الحسن]] را لازم دارد. [[ابو بکر]] گفت: ای پسر! [[علی]] را صدا کن‌که پیش ما بیاید. [[عمر]] گفت: برای [[داوری]] باید به [[خانه]] داور رفت. آنان به [[خانه علی]]{{ع}} آمدند و [[سلمان]] هم پیش وی بود. [[ابوبکر]]، ماجرای آن مرد را به [[علی]]{{ع}} خبر داد سپس او خود، ماجرایش را شرح داد. [[علی]]{{ع}} به [[ابو بکر]] فرمود: "کسی را همراه او بفرست که وی را در محله‌های‌ [[مهاجران]] و [[انصار]] بگرداند تا چنانچه کسی قبلًا [[آیه]] [[تحریم]] شراب را برای اوخوانده بود، علیه او [[گواهی]] دهد؛ ولی اگر کسی این [[آیه]] را برای او نخوانده بود، حدی بر او نیست". [[ابو بکر]]، آنچه [[علی]]{{ع}} گفته بود، در مورد آن مرد انجام داد [؛ ولی‌] کسی علیه آن مرد، [[گواهی]] نداد. [[ابو بکر]] هم او را رها کرد<ref>{{متن حدیث|الإمام الصادق{{ع}}: لَقَد قَضی‌ أمیرُ المُؤمِنینَ- صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِ- بِقَضِیةٍ ما قَضی‌ بِها أحَدٌ کانَ قَبلَهُ! وکانَت أولَ قَضِیةٍ قَضی‌ بِها بَعدَ رَسولِ اللهِ{{صل}}. وذلِک أ نهُ لَما قُبِضَ رَسولُ اللهِ{{صل}} وافضِی الأمرُ إلی‌ أبی بَکرٍ اتِی بِرَجُلٍ قَد شَرِبَ الخَمَر، فَقالَ لَهُ أبو بَکرٍ: أشَرِبتَ الخَمرَ؟ فَقالَ الرجُلُ: نَعَم، فَقالَ: ولِمَ شَرِبتَها وهِی مُحَرمَةٌ؟ فَقالَ: إننی لَما أسلَمتُ ومَنزِلی بَینَ ظَهرانَی قَومٍ یشربَون الخَمرَ ویستَحِلونَها، ولَم أعلَم أ نها حَرامٌ فَأَجتَنِبُها. قالَ: فَالتَفَتَ أبو بَکرٍ إلی‌ عُمَرَ فَقالَ: ما تَقولُ یا أبا حَفصٍ فی أمرِ هذَا الرجُلِ؟ فَقالَ: مُعضِلَةٌ وأبُو الحَسَنِ لَها. فَقالَ أبو بَکرٍ: یا غُلامُ ادعُ لَنا عَلِیاً، قالَ عُمَرُ: بَل یؤتی الحَکمُ فی مَنزِلِهِ، فَأَتَوهُ ومَعَهُ سَلمانُ الفارِسِی، فَأَخبَرَهُ بِقِصةِ الرجُلِ فَاقتَص عَلَیهِ قِصتَهُ. فَقالَ عَلِی{{ع}} لِأَبی بَکرٍ: ابعَث مَعَهُ مَن یدورُ بِهِ عَلی‌ مَجالِسِ المُهاجِرینَ وَالأَنصارِ؛ فَمَن کانَ تَلا عَلَیهِ آیةَ التحریمِ فَلیشَهَد عَلَیهِ؛ فَإِن لَم یکن تَلا عَلَیهِ آیةَ التحریمِ فَلا شَی‌ءَ عَلَیهِ. فَفَعَلَ أبو بَکرٍ بِالرجُلِ ما قالَ عَلِی{{ع}}، فَلَم یشهَد عَلَیهِ أحَدٌ، فَخَلی‌ سَبیلَهُ}} (الکافی، ج ۷، ص ۲۴۹، ح ۴).</ref>.

*'''زنی که شش ماه پس از آمدن شوهرش زایید''': [[المناقب (کتاب)|المناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]: هیثم، در [[سپاه]] بود. پس از [[گذشت]] شش ماه از آمدن وی، همسرش [[فرزندی]] آورْد. وی آن را [[انکار]] کرد و داستان را پیش [[عمر]] آورد و برایش [[نقل]] کرد. [[عمر]]، [[فرمان]] به سنگسار کردنِ [[زن]] داد. [[علی]]{{ع}} پیش از سنگسار شدن [[زن]]، به فریاد وی رسید و به [[عمر]] فرمود: "خویشتندار باش. این [[زن]]، راست می‌گوید. [[خداوند متعال]] می‌فرماید: "و به بار داشتن و از شیر گرفتن او، سی ماه است"<ref>احقاف، آیه ۱۵.</ref> و [نیز] می‌فرماید: "و [[مادران]] [باید] [[فرزندان]] خود را دو سال تمام، شیر دهند"<ref>بقره، آیه ۲۳۳.</ref>. بنابر این، بارداری و شیردهی، سی ماه است [که اگر دوسال شیردهی از آن کسر گردد، شش ماه می‌ماند که کم‌ترین مدت حمل است‌]". [[عمر]] گفت: اگر [[علی]] نبود، [[عمر]]، نابود می‌گشت. و [[زن]] را رها کرد و [[فرزند]] را به پدرش ملحق نمود<ref>المناقب، ابن شهر آشوب، ج ۲، ص ۳۶۵.</ref>.

*'''مردی که یک چشمش ضربه دیده بود''': [[الکافی‌ (کتاب)|الکافی‌]]- به [[نقل]] از [[حسن بن کثیر]]، از پدرش-: [[چشم]] مردی ضربه دید؛ ولی ظاهراً سالم‌بود. [[امیر مؤمنان]]، [[دستور]] داد چشم سالم او را بستند. آن گاه، مردی تخم‌مرغ به‌دست را در برابر وی قرار داد که می‌گفت: آیا تخم‌مرغ را می‌بینی؟ و هر گاه [که‌مرد] می‌گفت: "آری"، شخصِ تخم‌مرغ به دست، اندکی عقب می‌رفت، تا آن‌که‌از دیدن آن، [[ناتوان]] گشت. آن مکان را علامت گذاشتند. آن گاه، [[چشم]] ضربه‌خورده‌اش را بستند. فردِ تخم‌مرغ به دست، کم کم از او دورمی‌شد و وی با چشم سالمش به آن نگاه می‌کرد تا آنکه [تخم‌مرغ‌] از دیدش [[پنهان]] شد. بین آن دو مکان را اندازه گرفتند و بر اساس آن (نسبت دیدِ چشم ناقص به‌سالم)، به وی غرامت پرداخته شد<ref>الکافی، ج ۷، ص ۳۲۳، ح ۶.</ref>.

*'''دو مردی که بر سر هشت درهم [[اختلاف]] داشتند''': [[الکافی‌ (کتاب)|الکافی‌]]- به [[نقل]] از [[ابن ابی لیلی]]-: [[امیر مؤمنان]]، میان دو نفر که در سفری همراه هم بودند، [[داوری]] کرد. [داستان، چنین بود:] هنگامی که آن دو خواستند صبحانه بخورند، یکی، پنج قرص نان و دیگری سه قرص نان از توشه‌اش بیرون آورْد. رهگذری بر آنان گذر کرد و آن دو، وی را به [[غذا]] [[دعوت]] کردند. وی [نیز] با آن دو [[غذا]] خورد و چیزی از [[غذا]] نمانْد. هنگامی که از هم جدا می‌شدند، رهگذر، به [[پاداش]] آنچه از غذای آن دو خورده بود، به آن دو، هشت درهم داد. آنکه صاحب سه قرص نان بود، به دارنده پنج قرص نان گفت: [[پول]] را بین خودمان به صورت نصفْ نصف، تقسیم کن. دارنده پنج قرص نان گفت: نه! بلکه هر کدام از ما، به مقداری که نان از توشه‌اش بیرون آورده، برمی‌دارد. آن دو نزد [[امیر مؤمنان]] آمدند. هنگامی که [[علی]]{{ع}}‌ سخن آنان را شنید، به آن دو گفت: با هم [[مصالحه]] کنید. ماجرای شما چیزی جزئی است. گفتند: بین ما به [[حق]]، [[داوری]] کن. [[علی]]{{ع}} به دارنده پنج قرص نان، هفت درهم و به صاحب سه قرص نان، یک درهم داد و فرمود: "مگر یکی از شما پنج قرص‌نان و دیگری سه‌قرص نان، از توشه‌اش درنیاورده است؟". گفتند: چرا. [[علی]]{{ع}}‌ پرسید: "مگر میهمان شما در کنار شما به اندازه شما نخورده است؟". گفتند: چرا. [[علی]]{{ع}}‌ پرسید: مگر هر کدام از شما سه قرص نان، منهای یک سومِ آن، نخورده است؟". گفتند: چرا. [[علی]]{{ع}}‌ پرسید: "مگر تو که سه قرص داشتی، سه قرص نان، منهای یک سومِ آن را نخورده‌ای؟ و مگر تو که پنج قرص داشتی، سه قرص، منهای یک سومِ آن را نخورده‌ای؟ و [نیز] مگر میهمان، سه قرص، منهای یک سومِ آن را نخورده است؟ ای دارنده سه قرص نان! مگر [فقط] یک سوم از نان تو باقی نمانده است؟ و ای دارنده پنج قرص! مگر از نان تو، [فقط] دو قرص و یک سومِ قرص، باقی نمانده است و خودت سه قرص، منهای یک سوم آن را نخورده‌ای؟ برای هر یک سوم نان به آن، دو درهمی داده است. بنا بر این، آن میهمان، به صاحب دو نان و یک سومِ نان، هفت درهم و به صاحب یک سوم قرص نان، یک درهم داده است<ref>الکافی، ج ۷، ص ۴۲۷، ح ۱۰.</ref>.