قرآن در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

قرآن در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۴۸

۱۱۵٬۳۴۶ بایت اضافه‌شده ، ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۰

←‏کیفیت وحی قرآنی به پیامبر

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۴۷۱

ویرایش

@@ خط ۱۴۰: / خط ۱۴۰: @@
 # [[عبودیت]] [[محمّد]]{{صل}} برای [[خدا]]، سبب کسب [[لیاقت]] جهت [[نزول قرآن]] خالی از هر گونه اعوجاج و کژی {{متن قرآن|الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا}} و با بیانی جداکننده میان [[حق و باطل]] و نذیر برای جهانیان: {{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا}}؛
 #تصریح و تأکید [[خداوند]] بر این که [[قرآن]] از طرف او بر [[بنده]] [[خدا]] [[محمد]]{{صل}} نازل شده است و [[پیامبر]] از خودش چیزی نیاورده است و [[آیات قرآن]] توسط [[پیامبر]] به [[حق]] [[تلاوت]] شده است {{متن قرآن|فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى}}، {{متن قرآن|تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ}}؛
-#همان‌گونه که مخاطب این کتاب مهم است، زمان و مکان [[نزول قرآن]] دارای اهمیت است. [[قرآن]] در [[ماه مبارک رمضان]] نازل شده، ماهی که یک [[شب]] آن برابر با هزار ماه است {{متن قرآن|شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۳۹۳-۴۳۰.</ref>.
+#همان‌گونه که مخاطب این کتاب مهم است، زمان و مکان [[نزول قرآن]] دارای اهمیت است. [[قرآن]] در [[ماه مبارک رمضان]] نازل شده، ماهی که یک [[شب]] آن برابر با هزار ماه است {{متن قرآن|شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ}}
+==[[ویژگی‌های قرآن]]==
+منظور آن دسته از اوصافی است که از [[وحی نبوی]] در قالب [[قرآن]] شده و در این زمینه نقش [[پیامبر]] را برجسته و متمایز از [[انبیای پیشین]] می‌کند، هر چند که در راستای [[انبیای پیشین]] بوده است.
+#{{متن قرآن|مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى}}<ref>«ما قرآن را بر تو فرو نفرستاده‌ایم که به رنج افتی» سوره طه، آیه ۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ *... صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُون}}<ref>«بگویید: ما به خداوند و به آنچه به سوی ما و به سوی ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و نبیرگان فرو فرستاده شده و به آنچه به موسی و عیسی و آنچه به (دیگر) پیامبران از سوی پروردگارشان داده شده است ایمان آورده‌ایم؛ میان هیچ‌یک از آنان فرق نمی‌نهیم و ما فرمانبردار اوییم *... رنگ (و نگار) خداوند را (بگزینید) و خوش‌رنگ (و نگار)‌تر از خداوند کیست؟ و ما پرستندگان اوییم» سوره بقره، آیه ۱۳۶ و ۱۳۸.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَقُرْآنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلَى مُكْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنْزِيلًا}}<ref>«و آن را قرآنی بخش‌بخش کرده‌ایم تا بر مردم با درنگ بخوانی و آن را خرده‌خرده فرو فرستاده‌ایم» سوره اسراء، آیه ۱۰۶.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و چون مؤمنان به آیات ما، نزد تو آیند بگو: درود بر شما! پروردگارتان بخشایش را بر خویش مقرّر داشته است: چنانچه هر یک از شما از سر نادانی کار بدی انجام دهد، آنگاه از پس آن توبه کند و به راه آید، چنین است که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره انعام، آیه ۵۴.</ref>.
+#{{متن قرآن|أَفَمَنْ كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«پس آیا کسی که از سوی پروردگارش برهانی دارد و گواهی از (خویشان) وی پیرو اوست؛ و کتاب موسی به پیشوایی و بخشایش پیش از او بوده است، (مانند کسی است که چنین نیست)؟ آنان (که اهل بینش‌اند) به آن ایمان دارند و از دسته‌ها (ی مشرکان) هر کس بدان کفر ورزد آتش (دوزخ) وعده‌گاه اوست پس نسبت به آن در تردید مباش که آن (کتاب) از سوی پروردگار تو راستین است اما بیشتر (این) مردم ایمان نمی‌آورند» سوره هود، آیه ۱۷.</ref>.
+#{{متن قرآن|الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (تکلیف)‌های گران و بندهایی را که بر آنها (بسته) بود از آنان برمی‌دارد، پس کسانی که به او ایمان آورده و او را بزرگ داشته و بدو یاری رسانده‌اند و از نوری که همراه وی فرو فرستاده شده است پیروی کرده‌اند رستگارند» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>.
+#{{متن قرآن|نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ}}<ref>«که روح الامین آن را فرود آورده است * بر دلت، تا از بیم‌دهندگان باشی» سوره شعراء، آیه ۱۹۳-۱۹۴.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ * وَإِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ * أَوَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ}}<ref>«و این (قرآن) فرو فرستاده پروردگار جهانیان است * و بی‌گمان (خبر) آن در کتاب‌های (آسمانی) پیشینیان (آمده) است * آیا برای آنان این نشانه‌ای نیست که دانشوران بنی اسرائیل آن را می‌شناسند؟» سوره شعراء، آیه ۱۹۲و ۱۹۶-۱۹۷.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ}}<ref>«و ما این کتاب را به سوی تو به درستی فرو فرستاده‌ایم که کتاب پیش از خود را راست می‌شمارد و نگاهبان بر آن است؛ پس میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن و به جای آنچه از حق به تو رسیده است از خواسته‌های آنان پیروی مکن، ما به هر یک از شما شریعت و راهی داده‌ایم و اگر خداوند می‌خواست شما را امّتی یگانه می‌گردانید لیک (نگردانید) تا شما را در آنچه‌تان داده است بیازماید؛ پس در کارهای خیر بر یکدیگر پیشی گیرید، بازگشت همه شما به سوی خداوند است بنابراین شما را از آنچه در آن اختلاف می‌ورزیدید آگاه می‌گرداند» سوره مائده، آیه ۴۸.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«و چون برای آنان آیه‌ای (دلخواه آنان) نیاورده‌ای می‌گویند: چرا خود آیه‌ای برنگزیدی؟ بگو من تنها از آنچه از سوی پروردگارم به من وحی می‌شود پیروی می‌کنم؛ این (ها) بینش‌هایی است از سوی پروردگارتان و رهنمود و بخشایشی است برای مردمی که ایمان دارند» سوره اعراف، آیه ۲۰۳.</ref>
+#{{متن قرآن|لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«(کافران به درستی کتاب تو گواهی نمی‌دهند) لیکن، خداوند به (درستی) آنچه بر تو فرو فرستاده است، گواهی می‌دهد؛ با دانش خود فرو فرستاده است؛ و فرشتگان گواهی می‌دهند و خداوند، گواه، بس» سوره نساء، آیه ۱۶۶.</ref>.
+#{{متن قرآن|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند (و می‌گویند) میان هیچ یک از پیامبران وی، فرق نمی‌نهیم و می‌گویند: شنیدیم و فرمان بردیم؛ پروردگارا! آمرزش تو را (می‌جوییم) و بازگشت (هر چیز) به سوی توست» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَى هَؤُلَاءِ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و (یاد کن) روزی را که در هر امّتی گواهی از خودشان بر آنان برانگیزیم و تو را بر اینان گواه آوریم و بر تو این کتاب را فرو فرستادیم که بیانگر هر چیز و رهنمود و بخشایش و نویدبخشی برای مسلمانان است» سوره نحل، آیه ۸۹.</ref>.
+نکات:
+#سفارش [[خداوند]] به آسان گرفتن [[پیامبر]] بر خود، در [[ابلاغ]] [[قرآن]] و این نقش برجسته [[پیامبر]] را نشان میدهد {{متن قرآن|طه * مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى}}؛
+# [[خداوند]] به [[مسلمانان]] [[دستور]] می‌دهد که به [[مخالفان]] خود بگویید: ما به [[خدا]] [[ایمان]] آورده‌ایم، و به آن‌چه از [[ناحیه]] او بر ما نازل شده {{متن قرآن|قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا}} و به آن‌چه بر [[ابراهیم]] و [[اسماعیل]] و [[اسحاق]] و [[یعقوب]] و [[پیامبران]] [[اسباط]] [[بنی‌اسرائیل]] نازل گردید و همچنین به آنچه به [[موسی]] و [[عیسی]] {{متن قرآن|وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى}} و [[پیامبران]] دیگر از ناحیه پروردگارشان داده شده [[ایمان]] داریم {{متن قرآن|وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ}} ما هیچ فرقی میان آنها نمی‌گذاریم {{متن قرآن|لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ}} و در برابر [[فرمان]] [[حق]] [[تسلیم]] هستیم {{متن قرآن|وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ}} [[هدف]] همه آنها یک چیز بیشتر نبود و آن [[هدایت]] [[بشر]] در پرتو [[توحید]] [[خالص]] و [[حق]] و [[عدالت]]، هر چند هر یک از آنها در مقطع‌های خاص زمانی خود [[وظایف]] و ویژگی‌هایی داشتند. {{متن قرآن|صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً}} کلمه (صبغة) از ماده (ص - ب - غ) است، و نوعیت را افاده می‌کند، یعنی می‌فهماند این [[ایمان]] که گفتگویش می‌کردیم، یک نوع رنگ خدایی است، که ما به خود گرفته‌ایم، و این [[بهترین]] رنگ است، نه رنگ [[یهودیت]] و [[نصرانیت]]، که در [[دین خدا]] [[تفرقه]] انداخته، آن را آن طور که [[خدا]] [[دستور]] داده به پا نداشته است {{متن قرآن|وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ}} این جمله کار حال را می‌کند، در عین حال به منزله بیانی است برای {{متن قرآن|صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ}} و معنایش این است که (در حالی که ما تنها او را [[عبادت]] می‌کنیم، و چه رنگی بهتر از این که رنگش بهتر از رنگ ما باشد؟<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۱، ص۴۷۱.</ref> و این نقش برجسته [[پیامبر]] و [[آیات قرآن]] نازل شده بر او را در میان [[ادیان]] دیگر مخصوصاً [[اهل کتاب]] مدعی [[یهود]] و [[نصاری]] را نشان میدهد؛
+# [[نزول]] تدریجی [[قرآن]] به صورت [[سوره‌ها]] و [[آیات]] جهت قرائت تدریجی آن، از سوی [[پیامبر]] برای [[مردم]]: {{متن قرآن|وَقُرْآنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلَى مُكْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنْزِيلًا}}؛
+# [[ایمان به قرآن]] و [[آیات]] آن، زمینه‌ای برای برخورداری از [[سلام]] [[پیامبر]] و [[آرامش]] و [[صلح]] در [[روابط اجتماعی]]: {{متن قرآن|وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ...}}؛
+# [[گواهی]] [[علی]]{{ع}} به [[حقانیت قرآن]]، زمینه [[ایمان]] به آن: {{متن قرآن|أَفَمَنْ كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ}} در روایتی که از [[امام باقر]] و [[حضرت رضا]]{{ع}} [[نقل]] شده فرموده‌اند: “شاهد” [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است که بر [[صدق گفتار پیغمبر]]{{صل}} [[گواهی]] دهد، و همین معنا را [[طبری]] نیز به [[سند]] خود از [[جابر بن عبدالله]] از [[علی]]{{ع}} [[روایت]] کرده است<ref>ترجمه مجع البیان، ج۱۲، ص۳۹.</ref>. و خلاصه معنایی که از [[آیه]] استفاده می‌شود این است: آن چیزی که [[خدای تعالی]] [[رسالت]] مرا به آن [[تأیید]] نموده، همانا [[قرآن]] است که [[بینه]] [[رسالت]] من است، و شما آن را [[تکذیب]] می‌کنید و [[معجزه]] و [[بینه]] دیگری طلب می‌نمایید که نه من به خودی خود [[اختیار]] آن را دارم، و نه پروردگارم امر آن را به من واگذار نموده، بنابراین، بین من و شما چیزی که بر سر آن توافق کنیم وجود ندارد؛ زیرا آن معجزه‌ای که به من واگذار شده شما قبولش ندارید، و آن چیزی که مورد قبول شما است به من واگذار نشده است<ref>ترجمه المیزان ج۷، ص۱۶۳.</ref>؛
+# [[خداوند]] پس از مطرح کردن ویژگی‌های [[پیامبر]] و تأکید بر این که [[بشارت]] به آمدن [[پیامبر]] در [[تورات]] و [[انجیل]] مکتوب است {{متن قرآن|الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ}} [[پیروی از پیامبر]] و [[قرآن]] را سبب [[رستگاری]] و [[فلاح]] [[انسان‌ها]] میداند {{متن قرآن|أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}} و جالب این که از [[قرآن]] به نوری که با [[پیامبر]] نازل شده تعبیر شده است {{متن قرآن|وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ}} و غرض از این تعبیر این است که بفهماند [[قرآن کریم]] نوری است که راه [[زندگی]] و آن طریقی را که [[انسان]] باید برای رسیدن به [[سعادت]] و کمال خود بپیماید روشن می‌سازد؛
+# [[قلب]] [[پیامبر]] محل [[نزول قرآن]]: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ}} {{متن قرآن|نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ...}}؛
+# [[آگاهی]] و اطلاع علمای [[بنی‌اسرائیل]]، از مطرح شدن [[قرآن]] در [[کتب آسمانی]]، دلیلی بر [[حقانیت قرآن]] و [[صدق]] [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ * وَإِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ * أَوَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ}}؛
+# [[پیامبر]] [[مأمور]] [[داوری]] و [[قضاوت]] میان [[اهل کتاب]] بر اساس [[احکام]] [[قرآن]]: {{متن قرآن|وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ}}؛
+# [[پیامبر]] [[مأمور]] [[اعلان]] نقش نداشتن خود، در [[نزول]] تدریجی [[آیات قرآن]] وتأکید بر این که فقط از [[وحی]] [[پیروی]] می‌کند {{متن قرآن|وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي}} و همان‌گونه که نازل می‌شود برای [[آگاهی]] و [[هدایت مردم]] [[ابلاغ]] می‌کند {{متن قرآن|هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}؛
+# [[کفایت]] [[گواهی]] [[خداوند]] بر حقّانیت [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]]{{صل}}: {{متن قرآن|لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}؛
+# [[محمّد]]{{صل}} از [[ایمان]] آورندگان به [[قرآن]] نازل شده و [[گواهی]] [[خداوند]] بر [[ایمان]] [[پیامبر]] به [[قرآن]]: {{متن قرآن|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ}}؛
+# [[خداوند]] می‌گوید: و به خاطر بیاورید آن روز را که ما از میان هر امتی [[گواهی]] از خود آنها بر آنها [[مبعوث]] می‌کنیم {{متن قرآن|وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ}} و ما تو را [[شاهد]] و [[گواه]] بر این گروه [[مسلمانان]] قرار می‌دهیم {{متن قرآن|وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَى هَؤُلَاءِ}} و از آنجا که قرار دادن [[شهید]] و [[گواه]] فرع بر این است که قبلاً برنامه کامل و جامعی در [[اختیار]] افراد قرار داده شده باشد، به طوری که [[حجت]] بر همگی تمام شود، تا به دنبال آن، مسأله [[نظارت]] و [[مراقبت]] مفهوم صحیحی پیدا کند، لذا بلافاصله می‌گوید: و ما این [[کتاب ]]- [[قرآن]] - را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز است {{متن قرآن|وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ}} و هم [[هدایت]] است و هم [[رحمت]]، و هم مایه [[بشارت]] برای همه [[مسلمانان]] [[جهان]] {{متن قرآن|وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ}} [[علامه طباطبایی]] درباره معنای اینکه [[قرآن]] بیان کننده همه چیز است {{متن قرآن|تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ}} مینویسد: تبیان برای هر چیزی است و تبیان - به‌طوری که گفته شده - به معنای بیان است، و چون [[قرآن کریم]] [[کتاب هدایت]] برای عموم [[مردم]] است و جز این کار و شانی ندارد لذا ظاهراً مراد از {{متن قرآن|لِكُلِّ شَيْءٍ}} همه آن چیزهایی است که برگشتش به [[هدایت]] باشد از قبیل [[معارف]] [[حقیقی]] مربوط به [[مبدأ و معاد]] و [[اخلاق فاضله]] و [[شرایع الهی]] و قصص و مواعظی که [[مردم]] در اهتداء و راه یافتنشان به آن محتاجند، و [[قرآن]] تبیان همه اینها است - نه اینکه تبیان برای همه [[علوم]] هم باشد - و صفت خصوصی آن‌که مربوط به خصوص [[مسلمین]] است که حاضر شده‌اند در برابر [[حق]] [[تسلیم]] شوند این است که هدایتی است که [[مسلمین]] به [[وسیله]] آن به سوی [[صراط مستقیم]] راه یافته و رحمتی است از [[ناحیه]] [[خدای سبحان]] به سوی ایشان که به [[وسیله]] عمل به آن، به خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] رسیده به [[ثواب]] [[خدا]] و [[رضوان]] او نائل می‌گردند، و بشارتی است برای ایشان که به ایشان [[مغفرت]] و [[رضوان]] و بهشت‌های [[خدا]] را که در آن نعیم مقیم است نوید می‌دهد<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۴۶۹.</ref>.
+==اهداف تنزیلی و [[تعلیمی]] [[قرآن]]==
+#{{متن قرآن|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>.
+#{{متن قرآن|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ}}<ref>«بی‌گمان خداوند بر مؤمنان منّت نهاد که از خودشان فرستاده‌ای در میان آنان برانگیخت که آیات وی را بر آنان می‌خواند و آنها را پاکیزه می‌گرداند و به آنها کتاب و فرزانگی می‌آموزد و به راستی پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۴.</ref>.
+#{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ}}<ref>«اوست که در میان نانویسندگان (عرب)، پیامبری از خود آنان برانگیخت که بر ایشان آیاتش را می‌خواند و آنها را پاکیزه می‌گرداند و به آنان کتاب (قرآن) و فرزانگی می‌آموزد و به راستی پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند» سوره جمعه، آیه ۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ مُبَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقًا}}<ref>«پیامبری که بر شما آیات روشنگر خداوند را می‌خواند تا کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به سوی روشنایی، از تیرگی‌ها بیرون آورد و هر کس به خداوند ایمان ورزد و کاری شایسته کند، او را به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویباران روان است، هماره در آن جاودانند، خداوند برای او روزی نیکویی فراهم کرده است» سوره طلاق، آیه ۱۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>«اینها آیات خداوند است که آن را به درستی بر تو می‌خوانیم و همانا تو بی‌گمان از فرستادگانی» سوره بقره، آیه ۲۵۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بگو: هر که دشمن جبرئیل است (آگاه باشد که) بی‌گمان او، آن (قرآن) را بر دلت با اذن خداوند فرو فرستاده است در حالی که آنچه را پیش از آن بوده است راست می‌شمارد و رهنمود و نویدی برای مؤمنان است» سوره بقره، آیه ۹۷.</ref>.
+#{{متن قرآن|كِتَابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ لِتُنْذِرَ بِهِ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«(این) کتابی است که به سوی تو فرو فرستاده شده است تا بدان بیم‌دهی و یادکردی برای مؤمنان باشد پس نباید از آن تنگدل باشی» سوره اعراف، آیه ۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَلَقَدْ جِئْنَاهُمْ بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَى عِلْمٍ هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«و به راستی برای آنان کتابی آوردیم، آن را با دانشی (گسترده) روشن داشتیم که رهنمود و بخشایشی است برای گروهی که ایمان دارند» سوره اعراف، آیه ۵۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ * بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«و ما پیش از تو جز مردانی را که به آنها وحی می‌کردیم نفرستادیم؛ اگر نمی‌دانید از اهل کتاب (آسمانی) بپرسید * آنان را) با برهان‌ها (ی روشن) و نوشته‌ها (فرستادیم) و بر تو قرآن را فرو فرستادیم تا برای مردم آنچه را که به سوی آنان فرو فرستاده‌اند روشن گردانی و باشد که بیندیشند» سوره نحل، آیه ۴۳-۴۴.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ}} در اینجا به بیان کیفیت [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] که قبلاً اشاره داشت بازگشت نموده است تا برای [[مشرکین]] روشن سازد که [[دعوت دینی]]، دعوتی عادی و معمولی است با این تفاوت که [[خداوند]] به صاحبان این [[دعوت]] [[وحی]] می‌فرستد، و به [[وسیله]] [[وحی]]، آن‌چه که [[صلاح]] [[دنیا]] و [[آخرت]] [[مردم]] است به ایشان می‌رساند. و هیچ یک از فرستادگان [[خدا]] ادعا نکرده و در هیچ یک از کتاب‌های فرستاده شده از [[ناحیه]] [[خدا]] ادعا نشده که [[دعوت دینی]] [[ظهور]] [[قدرت]] غیبیه‌ای است که هر چیزی را مقهور می‌سازد و [[اراده]] تکوینیه‌ای است که می‌تواند [[نظام]] عالم را بر هم زند و [[سنت]] [[اختیار]] را [[باطل]] کند و [[مردم]] را مجبور به قبول نماید تا در پاسخش بگویند: {{متن قرآن|لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ}}<ref>«اگر خداوند می‌خواست نه ما و نه پدرانمان به جای او چیزی را نمی‌پرستیدیم» سوره نحل، آیه ۳۵.</ref> و بنابراین، جمله {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ}} سیاقش [[حصر]] [[رسالت]] است بر [[بشر]] عادی و معمولی منتهی بشری که به او [[وحی]] می‌شود، و این [[حصر]]، در قبال ادعای [[مشرکین]] است که می‌پنداشتند اگر [[خداوند]] بشری را فرستاده خود کند [[نظام طبیعت]] را نقض کرده [[اختیار]] و [[استطاعت]] را از بین برده است<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۳۷۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|الر كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ}}<ref>«الف، لام، را، (این) کتابی است که بر تو فرو فرستاده‌ایم تا مردم را به اذن پروردگارشان به سوی راه آن (خداوند) پیروزمند ستوده، از تیرگی‌ها به سوی روشنایی برون آوری» سوره ابراهیم، آیه ۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ * قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ}}<ref>«ای مردم! برای شما پندی از سوی پروردگارتان و شفایی برای دل‌ها و رهنمود و بخشایشی برای مؤمنان آمده است * بگو: به بخشش خداوند و به بخشایش وی- آری، به آن- باید شاد گردند، این از آنچه فراهم می‌آورند بهتر است» سوره یونس، آیه ۵۷-۵۸.</ref>.
+#{{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«به راستی در داستان آنان برای خردمندان پندی (نهفته) است؛ (قرآن) گفتاری بربافته نیست بلکه کتاب پیش از خویش را راست می‌شمرد و روشنگر همه چیز و رهنمود و بخشایشی برای گروه مؤمنان است» سوره یوسف، آیه ۱۱۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«و ما این کتاب را بر تو فرو فرستادیم تا آنچه را در آن اختلاف ورزیدند برای آنها روشن گردانی و تا رهنمود و بخشایشی باشد برای گروهی که ایمان دارند» سوره نحل، آیه ۶۴.</ref>.
+#{{متن قرآن|فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِي أُوحِيَ إِلَيْكَ إِنَّكَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ * وَإِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَلِقَوْمِكَ وَسَوْفَ تُسْأَلُونَ}}<ref>«پس، بدانچه به تو وحی شده است دست بیاز که بی‌گمان تو بر راهی راست هستی * و همانا آن، یادکردی برای تو و قوم توست و زودا که بازخواست شوید» سوره زخرف، آیه ۴۳.</ref>.
+#{{متن قرآن|هَذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوا بِهِ وَلِيَعْلَمُوا أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَلِيَذَّكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ}}<ref>«این پیام رسانی برای مردم است تا بدان هشدار داده شوند و تا بدانند که او خدایی یگانه است و تا خردمندان در یاد گیرند» سوره ابراهیم، آیه ۵۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا}}<ref>«ما این کتاب (آسمانی) را بر تو، به حق فرو فرستاده‌ایم تا در میان مردم بدانچه خداوند به تو نمایانده است داوری کنی و طرفدار خائنان مباش» سوره نساء، آیه ۱۰۵.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ... فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ}}<ref>«و ما این کتاب را به سوی تو به درستی فرو فرستاده‌ایم... پس میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن» سوره مائده، آیه ۴۸.</ref>.
+#{{متن قرآن|أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}}<ref>«آیا جز خداوند را به داوری بجویم حال آنکه اوست که (این) کتاب را روشن به سوی شما فرو فرستاد و کسانی که به آنان کتاب داده‌ایم می‌دانند که آن (قرآن) فرو فرستاده‌ای راستین از سوی پروردگار توست پس به هیچ روی از تردیدکنندگان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۱۴.</ref>.
+'''نکات''':
+# [[تبلیغ]] [[معارف قرآن]] به [[مردم]] [[آموزش]] و [[تربیت]] -[[تزکیه]] و [[تعلیم]] - و یاددادن حکمة از اهداف تنزیلی [[قرآن]] و [[بعثت پیامبر]]: {{متن قرآن|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ * كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}، {{متن قرآن|لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ...}}، {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ}}؛
+# [[خروج]] از تاریکی‌ها و [[هدایت]] به سوی [[نور]] از [[اهداف]] [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]]: {{متن قرآن|رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ مُبَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ...}}؛ {{متن قرآن|لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ}}؛
+# [[حقانیت]] [[آیات]] [[تلاوت]] شده بر [[پیامبر]] از سوی [[خداوند]]: {{متن قرآن|تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ}}؛
+# [[نزول قرآن]] از سوی [[خداوند]] بر [[پیامبر]] و تأکید بر آن: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ}} و این که [[قرآن]] [[کتب آسمانی پیشین]] را [[تصدیق]] می‌کند و هماهنگ با نشانه‌های آنها است {{متن قرآن|مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ}} و [[قرآنی]] که مایه [[هدایت]] و [[بشارت]] برای [[مؤمنان]] است {{متن قرآن|وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}؛
+#پندگیری و [[عبرت‌آموزی]]، از [[اهداف]] [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]]: {{متن قرآن|لِتُنْذِرَ بِهِ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}. و [[خداوند]] به [[پیامبر]]{{صل}} میگوید این کتابی است که بر تو نازل شده است، {{متن قرآن|كِتَابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ}} و نباید از [[ناحیه]] آن هیچ‌گونه [[نگرانی]] و [[ناراحتی]] به خود راه دهی {{متن قرآن|فَلَا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ}} و در این فراز به [[پیامبر]] [[دلداری]] می‌دهد، که چون این [[آیات]] از [[ناحیه]] خداست، نباید هیچ‌گونه [[نگرانی]] به خود راه دهد، نه [[نگرانی]] از جهت عکس العملی که [[دشمنان]] لجوج و سرسخت در برابر آن نشان خواهند داد، و نه [[نگرانی]] از [[ناحیه]] نتیجه و برداشتی که از [[تبلیغ]] این [[رسالت]] [[انتظار]] می‌رود؛
+# [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]]. بر اساس [[علم]]، تشریح و بیان شده است، یعنی زیربنای [[وحی الهی]] [[دانش]] است {{متن قرآن|وَلَقَدْ جِئْنَاهُمْ بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَى عِلْمٍ}} از این رو هدایت‌ساز و رحمت‌آفرین است مایه [[رحمت]] برای [[اهل ایمان ]]{{متن قرآن|هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}} و [[خداوند]] اعلام می‌کند در واقع، کتابی برای آنان آوردیم که آن را عالمانه شرح دادیم نزولش به نظر ما بود و ما به مطالب آن اطلاع داشتیم در حالی که [[هدایت]] و رحمتی، برای گروهی است، که [[ایمان]] می‌آورند و این [[آیه]] اشاره به این است که [[محرومیت]] [[کفار]] و [[سرنوشت]] شومشان نتیجه کوتاهی‌ها و تقصیرات خودشان است و گرنه از [[ناحیه]] [[خداوند]] هیچ‌گونه کوتاهی در [[هدایت]] و [[رهبری]] و [[ابلاغ]] [[آیات]] و بیان درس‌های [[تربیتی]] نشده است لذا می‌گوید: ما در [[هدایت]] و [[راهنمایی]] آنها چیزی فروگذار نکردیم کتابی برای آنها فرستادیم که تمام [[اسرار]] و رموز آن را با [[آگاهی]] کامل تشریح کردیم {{متن قرآن|وَلَقَدْ جِئْنَاهُمْ بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَى عِلْمٍ}} کتابی که مایه [[هدایت]] و موجب [[رحمت]] برای [[ایمان]] آورندگان بود {{متن قرآن|هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}} اگرچه افراد لجوج و [[خودخواه]] از آن بی‌بهره می‌مانند<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ج۲، ص۵۱.</ref>.
+#نازل شدن [[قرآن]] در امتداد [[نزول وحی]] بر [[پیامبران]] پبشین {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ}} و بیان [[پیام]] [[وحی]] برای [[مردم]] [[وظیفه پیامبر]] و [[لزوم]] مراجعه [[مردم]] به [[پیامبر]] برای [[فراگیری]] [[تفسیر قرآن]] {{متن قرآن|فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ * بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ}} و [[دعوت به تفکر]] از [[اهداف]] [[تنزیل قرآن]]: {{متن قرآن|وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ}}؛
+# [[خداوند]] به عنوان یک [[پیام]] همگانی و جهانی، تمام [[انسان‌ها]] را مخاطب ساخته، می‌گوید: ای [[مردم]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ}} از سوی پروردگارتان، [[موعظه]] و اندرزی برای شما آمده و برای [[قرآن]] نازل شده بر [[پیامبر]] چهار ویژگی ذکر می‌کند:
+##موعظه‌کننده {{متن قرآن|قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ}}؛ -موعِظَة - در اصل به معنای [[یادآوری]] [[نیکی‌ها]] همراه با [[مهربانی]] و یا [[نهی]] همراه با [[تهدید]] است. و در واقع، هر گونه اندرزی که در مخاطب اثر کند و از [[بدی‌ها]] بترساند و [[قلب]] [[انسان]] را متوجه [[نیکی‌ها]] گرداند، [[موعظه]] نامیده می‌شود<ref>مفردات راغب، ماده وعظ.</ref>؛
+## [[کلامی]] که مایه [[شفاء]] [[بیماری]] دل‌هاست {{متن قرآن|وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ}}. [[بیماری‌ها]] و آلودگی‌های [[معنوی]] و [[روحی]] [[انسان]]، همانند [[بیماری]] [[عقیدتی]] [[شرک]] و [[رذائل اخلاقی]] با [[خواندن]] و عمل به [[آیات]] [[شفابخش]] [[قرآن]] این [[بیماری‌ها]] [[شفا]] می‌یابد و [[روح انسان]] [[پاک]] می‌شود؛
+## [[هدایت]] و [[راهنمایی]] است {{متن قرآن|وَهُدًى}}؛ [[قرآن]] [[راهبر]] و هدایت‌کننده به [[توحید]] و [[کمال الهی]] است؛
+##و [[رحمت]] برای [[مؤمنان]] است {{متن قرآن|وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ}} [[رحمت]] [[قرآن]] برای [[مؤمنان]] همان نعمت‌های مادی و [[معنوی]] است که شامل حال انسان‌های [[شایسته]] می‌شود. البته [[هدایت]] و [[رحمت]] [[قرآن]] مراتبی دارد که مرتبه عادی آن برای همه [[مردم]]، و مراتب عالی آن ویژه حق‌باوران [[مؤمن]] است؛
+#پندگیری و [[عبرت‌آموزی]]، از [[اهداف]] [[روایت]] داستان [[پیامبران]] و [[اقوام]] پیشین از اهداف تنزیلی [[قرآن]] است که [[خردمندان]] این درس‌ها را میآموزند {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ}} سرگذشت [[پیامبران]] از آن جهت عبرت‌آموز است که آیینة [[خوشبختی]] و [[بدبختی]] [[انسان‌ها]] و عوامل [[شکست]] و [[پیروزی]] آنهاست. این سرگذشت‌ها عصاره تمام تجربیات [[رهبران الهی]] و [[اقوام]] پیشین است؛ آیینه است که [[مشاهده]] آن [[عمر]] کوتاه [[بشر]] را به اندازه [[عمر]] [[بشریت]] طولانی می‌کند و این [[روایت‌ها]] سخنانی دروغین و ساختگی نیستند {{متن قرآن|مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى}}؛
+#حل اختلاف‌ها از فلسفه‌های [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]] و یکی از اهداف تنزیلی [[قرآن]] بر ایشان این است {{متن قرآن|وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ}} که به [[اختلافات]] [[بشر]] خاتمه می‌دهد {{متن قرآن|إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ}} وسوسه‌های [[شیطان]] و پرده‌های نفس [[فریبنده]] را از چهره حقایق کنار می‌زند و اختلافاتی را که در سایه [[هوس‌ها]] پدید آمده برمی‌چیند و [[نور هدایت]] و [[رحمت]] آن همه جا را روشن می‌سازد {{متن قرآن|وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}؛
+# [[خداوند]] به [[پیامبر]] [[دستور]] می‌دهد آن‌چه را بر تو [[وحی]] شده محکم بگیر که تو بر [[صراط مستقیم]] قرار داری {{متن قرآن|فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِي أُوحِيَ إِلَيْكَ إِنَّكَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}} کم‌ترین اعوجاج و کجی در کتب و برنامه تو نیست، این [[قرآنی]] که بر تو [[وحی]] شده مایه [[یادآوری]] تو و [[قوم]] تو است {{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَلِقَوْمِكَ}} “ذکر” به معنی [[یادآوری]] پندگیری و [[عبرت‌آموزی]]، از [[اهداف]] [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]] و [[هدف]] بیدار ساختن [[انسان‌ها]] و آشنا نمودن آنها به وظائفشان است {{متن قرآن|وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}، {{متن قرآن|وَلِيَذَّكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ}}؛
+# [[قضا]] و [[داوری]] و [[حل اختلاف]]، [[پیامبر]] بین [[مردم]] بر اساس [[حکم خدا]] و [[قرآن]] علت [[نزول]] آن: {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا}}، {{متن قرآن|وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ *... فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ}}، {{متن قرآن|أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا}}؛
+==برخورد [[مخالفان پیامبر]] با [[قرآن]]==
+منظور آن دسته از مخالفت‌هایی است که ناظر به خود [[وحی]] و [[کتاب الهی]] و [[پیامبر]] است که در [[قرآن]] نظرات و واکنش‌های آن بازتاب یافته و به‌گونه‌ای [[مخالفت]] غیر مستقیم با [[پیامبر]] را نشان می‌دهد و از این جهت معرف اهداف و شخصیت است.
+#{{متن قرآن|مَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ * لَاهِيَةً قُلُوبُهُمْ وَأَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا هَلْ هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ أَفَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَأَنْتُمْ تُبْصِرُونَ}}<ref>«هیچ یادکرد تازه‌ای از سوی پروردگارشان به آنان نمی‌رسد مگر که آن را شنیده‌اند و سرگرم بازی‌اند * در حالی که دلبستگان سرگرمی‌اند و ستمکاران (مشرک) در نهان رازگویی کردند که: آیا این (پیامبر) جز بشری مانند شماست؟ آیا با آنکه (به چشم خود) می‌بینید به جادو روی می‌آورید؟» سوره انبیاء، آیه ۲-۳.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آيَاتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«و مبادا تو را از آیات خداوند پس از آنکه بر تو فرو فرستاده شده است باز دارند! و (مردم را) به سوی پروردگارت فرا خوان و هیچ گاه از مشرکان مباش» سوره قصص، آیه ۸۷.</ref>. '''نکته''': [[کافران]] درصدد بازداشتن [[پیامبر]] از [[ابلاغ]] [[آیات قرآن]]: و [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میگوید: نباید [[کفار]] تو را از [[آیات]] [[خداوند]] بعد از آن‌که بر تو نازل شد باز دارند {{متن قرآن|وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آيَاتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ}} گرچه [[نهی]] متوجه [[کفار]] است، اما مفهومش عدم [[تسلیم پیامبر]]{{صل}} در برابر کارشکنی‌ها و توطئه‌های آنها است، به گفته “ابن عباس” [[مفسر]] معروف، مخاطب گرچه شخص [[پیامبر]]{{صل}} است، اما منظور عموم مردمند، و از قبیل ضرب المثل معروف [[عرب]] – {{عربی|ایاک اعنی و اسمعی یا جاره}} - می‌باشد. ضرب المثلی معروف در میان [[عرب]] که میگوید با همسایه‌ات سخن میگویم ولی منظور و مخاطب من تو هستی<ref>تفسیر نمونه، ج۱۶، ص۱۸۸.</ref>. و درست به این می‌ماند که بگوییم: نباید فلان شخص تو را [[وسوسه]] کند، یعنی [[تسلیم]] وسوسه‌های او مباش. و به این ترتیب به [[پیامبر]]{{صل}} [[دستور]] می‌دهد هنگامی که [[آیات الهی]] نازل شد باید با [[قاطعیت]] روی آن بایستی، و هر گونه دو دلی و تردید را از خود دور سازی، موانع را هر چه باشد از سر راه برداری، و به سوی مقصد با قدم‌های محکم پیش بروی که [[خدا]] همراه تو و [[پشتیبان]] تو است. و به دنبال این [[دستور]] که جنبه [[نفی]] داشت، [[دستور]] دوم را که جنبه [[اثبات]] دارد صادر می‌کند و می‌گوید به سوی پروردگارت [[دعوت]] کن {{متن قرآن|وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ}} خداوندی که مالک تو است، صاحب [[اختیار]] تو است، و مربی و پرورش دهنده تو می‌باشد. و بعد از [[دعوت]] به سوی اللَّه، با [[نفی]] هر گونه [[شرک]] و [[بت‌پرستی]] می‌گوید: قطعاً از [[مشرکان]] مباش {{متن قرآن|وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}.
+#{{متن قرآن|لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«(کافران به درستی کتاب تو گواهی نمی‌دهند) لیکن، خداوند به (درستی) آنچه بر تو فرو فرستاده است، گواهی می‌دهد؛ با دانش خود فرو فرستاده است؛ و فرشتگان گواهی می‌دهند و خداوند، گواه، بس» سوره نساء، آیه ۱۶۶.</ref>.
+#{{متن قرآن|قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى قُلْ لَا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ}}<ref>«بگو: چه چیزی در گواهی بزرگ‌تر است؟ بگو: خداوند که میان من و شما گواه است و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم، آیا شما گواهی می‌دهید که با خداوند خدایان دیگری هست؟ بگو: من گواهی نمی‌دهم؛ بگو: تنها او خدایی یگانه است و من از شرکی که می‌ورزید بیزارم» سوره انعام، آیه ۱۹.</ref>. '''نکته''': در مقابل [[مخالفان]] [[دعوت]] وعدای از [[مشرکان]] [[مکه]] که برخی از آنان نزد [[پیامبر]]{{صل}} آمدند و گفتند: تو چگونه [[پیامبری]] هستی که احدی را با تو موافق نمی‌بینیم حتی از [[یهود]] و [[نصاری]] درباره تو [[تحقیق]] کردیم آنها نیز [[گواهی]] و شهادتی به [[حقانیت]] تو بر اساس محتویات [[تورات]] و [[انجیل]] ندادند، لااقل کسی را به ما نشان ده که [[گواه]] بر [[رسالت]] تو باشد. [[خداوند]] به [[پیامبر]] [[دستور]] میدهد به آنها بگو: به [[عقیده]] شما بالاترین [[شهادت]]، [[شهادت]] کیست {{متن قرآن|قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً}} غیر از این است که بالاترین [[شهادت]]، [[شهادت]] [[پروردگار]] است بگو: [[خداوند بزرگ]] [[گواه]] میان من و شما است {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ}} و [[بهترین]] [[دلیل]] آن این است که: این [[قرآن]] بر من [[وحی]] شده است {{متن قرآن|وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ}} و [[گواه]] به [[رسالت]] من [[قرآن]] است [[قرآنی]] که ممکن نیست ساخته [[فکر]] بشری آن هم در آن عصر و زمان و در آن محیط و مکان بوده باشد [[قرآنی]] که محتوای انواع شواهد [[اعجاز]] می‌باشد. سپس به [[هدف]] [[نزول قرآن]] پرداخته و می‌گوید: این [[قرآن]] به این جهت بر من نازل شده است که شما و تمام کسانی را که سخنان من در طول [[تاریخ]] [[بشر]] و پهنه زمان و در تمام نقاط [[جهان]] به گوش آنها می‌رسد از [[مخالفت]] [[فرمان خدا]] بترسانم و به عواقب دردناک این [[مخالفت]] توجه دهم {{متن قرآن|لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ}}.
+#{{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}<ref>«و کافران می‌گویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس» سوره رعد، آیه ۴۳.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]]، خود [[گواه]] [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]]: {{متن قرآن|لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}} با [[علم]] و [[آگاهی]] بی‌انتهایش و [[فرشتگان]]، [[گواهان]] [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ}} و آگاهان و [[عالمان]] به کتاب به مُنزل بودن [[آیات قرآن]] [[شهادت]] میدهند {{متن قرآن|وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}<ref>از امام باقر و امام صادق{{ع}} نقل شده که منظور از آیه علی{{ع}} و سایر ائمه است. برید بن معاویه از امام صادق{{ع}} نقل کرده است که فرمود: «خداوند ما را قصد کرده است. اول و افضل و برگزیده‌تر ما بعد از پیامبر، علی{{ع}} است». عبد اللَّه بن کثیر روایت کرده است که آن بزرگوار دست بر سینه گذاشت و فرمود: «به خدا علم کتاب به‌طور کامل، پیش ماست» مؤید آن، روایت است از شعبی که گفت: بعد از پیامبر گرامی اسلام، احدی به کتاب خدا عالم‌تر از علی و اولاد صالحش نیستند. عاصم بن ابی النجود از ابی عبد الرحمن سلمی نقل کرده است که گفت: احدی ندیدم که قرآن را بهتر از علی بن ابی‌طالب قرائت کند. ابوعبدالرحمن نیز از عبدالله مسعود نقل کرده است که می‌گفت: اگر کسی به قرآن عالم‌تر از من بود، به او مراجعه می‌کردم. گفتند: علی چطور؟ پاسخ داد: مگر من به علی مراجعه و از او استفاده نکرده‌ام‌؟ (ترجمه مجمع البیان ج۱۳، ص۹۱).</ref> [[کفایت]] [[خداوند]] در [[شهادت]] و [[گواه]] بودن [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]]: {{متن قرآن|...وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}.
+#{{متن قرآن|كَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ * الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ * فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ * إِنَّا كَفَيْنَاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ}}<ref>«همچنان که (عذاب را) بر بخش‌کنندگان فرو فرستادیم * آنان که قرآن را چند پاره کردند * از این روی آنچه فرمان می‌یابی آشکار کن و از مشرکان روی بگردان * ما تو را در برابر ریشخندکنندگان بسنده‌ایم» سوره حجر، آیه ۹۰-۹۵.</ref>. '''نکته''': یکی از روش‌های [[مخالفان]] [[دعوت توحیدی پیامبر]] - تجزیه [[قرآن]] - به معنی این که آنچه به سودشان بود گرفتند و آنچه به زیانشان بود کنار گذاشتند، و یا این که نامیدن هر قسمتی از آن به اوصافی [[ناپسند]] مانند [[شعر]]، [[سحر]]، [[اساطیرالاولین]] و... از سوی [[مشرکان]] [[مکّه]]: {{متن قرآن|الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ...}} و [[خداوند]]، حفظ‌کننده [[پیامبر]] از [[شرّ]] [[مشرکان]] استهزاکننده و تجزیه‌کنندگان [[قرآن]]: {{متن قرآن|الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ *... إِنَّا كَفَيْنَاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ}}.
+#{{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاءُوا ظُلْمًا وَزُورًا * وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا * انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ فَضَلُّوا فَلَا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًا}}<ref>«و کافران گفتند: این (قرآن) جز دروغی نیست که (پیامبر) خود بر ساخته است و گروهی دیگر او را در آن یاری رسانده‌اند پس به راستی ستم و دروغی (بزرگ) را (پیش) آوردند * و گفتند: افسانه‌های پیشینیان است که رونویس کرده است آنگاه پگاه و دیرگاه عصر بر او خوانده می‌شود * بنگر چگونه برای تو مثل‌ها زدند و گمراه شدند و نمی‌توانند راهی بیابند» سوره فرقان، آیه ۴-۵ و ۹.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَجَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا حَتَّى إِذَا جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ}}<ref>«و برخی از آنان کسانی هستند که به تو گوش می‌دهند در حالی که بر دل‌هایشان پوشش‌هایی افکنده‌ایم تا درنیابند و در گوش‌هایشان سنگینی‌یی (نهاده‌ایم) و اگر هر نشانه‌ای ببینند به آن ایمان نمی‌آورند تا آنجا که چون نزد تو آیند با تو چالش می‌ورزند؛ کافران می‌گویند این (چیزی) جز افسانه‌های پیشینیان نیست» سوره انعام، آیه ۲۵.</ref>.
+#{{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَلَا تَمْلِكُونَ لِي مِنَ اللَّهِ شَيْئًا هُوَ أَعْلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِ كَفَى بِهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«بلکه می‌گویند: او خود آن (قرآن) را بربافته است، بگو، اگر من آن را بربافته باشم، شما در برابر (خشم) خداوند برای من کاری نمی‌توانید کرد، او به آنچه در آن (به ناروا) سخن می‌رانید داناتر است، او میان من و شما گواه بس، و او آمرزنده بخشاینده است» سوره احقاف، آیه ۸.</ref>.
+#{{متن قرآن|يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ * وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ}}<ref>«ای بنی اسرائیل! نعمت مرا که ارزانی شما داشتم به یاد آورید و به پیمان من وفا کنید تا به پیمان شما وفا کنم و تنها از من بهراسید * و به آنچه فرو فرستاده‌ام، که کتاب نزد شما را راست می‌شمارد، ایمان آورید و نخستین منکر آن نباشید و آیات مرا به بهای ناچیز نفروشید و تنها از من پروا کنید» سوره بقره، آیه ۴۰-۴۱.</ref> '''نکته''': {{متن قرآن|وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا}} آیاتی که مورد معامله قرار می‌گیرد [[شریعت]]، کتاب، [[معابد]]، [[شعائر]] و [[لباس]] [[دین]] است که باید [[خلق]] را به یاد [[خلق]] آورد و همه را در رشته خدایی [[دین]] با هم مربوط گرداند، و [[نفوس]] را [[تربیت]] کند و [[عقل‌ها]] را برانگیزد، این [[آیات]] است که چون در [[تصرف]] [[مردم]] دنیاپرست قرار گرفت در برابر [[مال]] و هوا فروخته می‌شود. [[ارزش]] این [[آیات]] به [[قدر]] [[ارزش]] [[نفوس]] [[آدمی]] است که از هر چه ارزنده‌تر است و به‌دست چنین مردمی چون کالای بی‌ارزش در رهگذر بازار دنیاپرستان گذارده می‌شود، چون [[آیین]] و [[آیات]] [[خداوند]] [[وسیله]] [[زندگی]] و به صورت کالا در آمد اثرش [[جهل]] و پراکندگی و [[ستم]] می‌گردد و خاصیت اصلی خود را از دست می‌دهد و برای مردمی موجب [[نفرت]] و رمیدگی می‌شود، در این معامله و در برابر هواها، هم [[دین]] و [[آیین]] [[پیمبران]] دگرگون می‌شود و [[مردم]] از آن برمی‌گردند، هم استعدادهای بشری زیان می‌بیند، هم [[ادراکات]] و معلومات [[فطری]] از میان می‌رود، باید هوشیار باشند که در برابر از دست دادن این سرمایه‌های [[معنوی]] هر چه به دست آرند اندک و ناچیز است، آن مردمی که گوهر [[آیات]] را در معرض معامله قرار می‌دهند [[مردم]] [[ناتوان]] و خود باخته در مقابل قدرتمندان و دنیاداران می‌باشند، و هر چه [[هراس]] از [[مردم]] [[دنیا]] را بیشتر به [[دل]] راه دهند از [[خدا]] و [[مؤاخذه]] او بیشتر [[غافل]] می‌گردند، و هر چه [[اندیشه]] از [[مؤاخذه]] [[خداوند]] بیشتر باشد [[ترس]] و خودباختگی در برابر مظاهر [[شهوات]] و [[قدرت]] [[دنیا]] کمتر می‌شود، به همین جهت در پایان به صورت [[حصر]] فرمود: {{متن قرآن|وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ}} معنای [[تقوی]] – چنان‌که گفته شد - اندیشناک بودن و [[پروا]] داشتن است. و با [[رهبت]] -[[رهبانیت]] - فرق دارد<ref>پرتوی از قرآن، ج۱، ص۱۴۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ *وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«و چون کتابی از سوی خداوند نزدشان آمد که آنچه را با خود داشتند، راست می‌شمرد؛ با آنکه پیش‌تر، (به مژده آمدن آن) در برابر کافران یاری می‌خواستند؛ همین که آنچه می‌شناختند نزدشان رسید، بدان کفر ورزیدند پس لعنت خداوند بر کافران باد * و چون به آنان گفته شود به آنچه خداوند (بر پیامبر اسلام) فرو فرستاده است؛ ایمان آورید؛ می‌گویند: ما به آنچه بر (پیامبر) خودمان فرو فرستاده شده است ایمان می‌آوریم؛ و جز آن را انکار می‌کنند با آنکه آن (قرآن)، راستین است و کتابی را که آنان دارند، راست می‌شمارد؛ (نیز) بگو، اگر ایمان دارید، چرا از این پیش، پیامبران خداوند را می‌کشتید؟» سوره بقره، آیه ۸۹ و ۹۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ * أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«آیا نیندیشیده‌اند (تا بدانند) که همنشین آنان به هیچ روی دیوانگی ندارد او جز بیم‌دهنده‌ای آشکار نیست * آیا در گستره آسمان‌ها و زمین و هر چیزی که خداوند آفریده است ننگریسته‌اند و در اینکه بسا اجلشان نزدیک شده باشد؛ بنابراین بعد از آن (قرآن) به کدام گفتار ایمان می‌آورند؟» سوره اعراف، آیه ۱۸۴-۱۸۵.</ref>.
+#{{متن قرآن|الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمَنِ وَكَانَ يَوْمًا عَلَى الْكَافِرِينَ عَسِيرًا * وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا}}<ref>«در آن روز، فرمانفرمایی راستین از آن (خداوند) بخشنده است و بر کافران روزی سخت خواهد بود * و پیامبر می‌گوید: پروردگارا! امّت من این قرآن را کنار نهادند» سوره فرقان، آیه ۲۶ و ۳۰.</ref>.
+#{{متن قرآن|المر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«الف، لام، میم، را؛ این آیات کتاب (آسمانی) است و آنچه از پروردگارت بر تو فرو فرستاده شده راستین است اما بیشتر مردم ایمان نمی‌آورند» سوره رعد، آیه ۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ}}<ref>«و اگر به خداوند و پیامبر و آنچه به سوی او فرو فرستاده شده است ایمان می‌داشتند آنان را سرور نمی‌گرفتند اما بسیاری از ایشان نافرمانند» سوره مائده، آیه ۸۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ}}<ref>«و هر گاه آنچه را بر پیامبر فرو فرستاده شده است بشنوند، با شناختی که از حق یافته‌اند چشمانشان را می‌بینی که از اشک لبریز می‌شود؛ می‌گویند: پروردگارا! ما ایمان آورده‌ایم ما را با گروه گواهان بنگار!» سوره مائده، آیه ۸۳.</ref>.
+#{{متن قرآن|إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ}}<ref>«بی‌گمان سرپرست من خداوند است که این کتاب (آسمانی) را فرو فرستاده است و او شایستگان را سرپرستی می‌کند» سوره اعراف، آیه ۱۹۶.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}}<ref>«و اگر بخشش و بخشایش خداوند بر تو نبود گروهی از ایشان به بیراه کردن تو کوشیده بودند حال آنکه جز خودشان را بیراه نمی‌کنند و به تو هیچ زیانی نمی‌رسانند و خداوند کتاب و فرزانگی بر تو فرو فرستاد و به تو چیزی آموخت که نمی‌دانستی و بخشش خداوند بر تو سترگ است» سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>.
+#{{متن قرآن|رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ * وَقَالُوا يَا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ}}<ref>«بسا کافران آرزو کنند که مسلمان می‌بودند * و گفتند: ای آنکه بر تو این قرآن را فرو فرستاده‌اند، بی‌گمان تو دیوانه‌ای!» سوره حجر، آیه ۲ و۶. </ref>.
+#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ}}<ref>«ای مؤمنان! از چیزهایی مپرسید که چون برای شما آشکار گردانند به اندوهتان می‌افکند و اگر هنگامی که قرآن فرو فرستاده می‌شود از آنها بپرسید برای شما روشن می‌شود؛ خداوند از آن (پرسش)‌ها در گذشت؛ و خداوند آمرزنده‌ای بردبار است» سوره مائده، آیه ۱۰۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید بر حق نیستید؛ و بی‌گمان آنچه از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است بر سرکشی و کفر بسیاری از آنان می‌افزاید پس بر گروه کافران اندوه مخور» سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«و چون برای آنان آیه‌ای (دلخواه آنان) نیاورده‌ای می‌گویند: چرا خود آیه‌ای برنگزیدی؟ بگو من تنها از آنچه از سوی پروردگارم به من وحی می‌شود پیروی می‌کنم؛ این (ها) بینش‌هایی است از سوی پروردگارتان و رهنمود و بخشایشی است برای مردمی که ایمان دارند» سوره اعراف، آیه ۲۰۳.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] بهانه‌جویی‌های جمعی از [[مشرکان]] و [[مخالفان]] [[دعوت]] را مطرح می‌کند و می‌گوید: هنگامی که آیه‌ای برای آنها نیاوری و در [[نزول وحی]] تأخیری افتد می‌گویند پس این [[آیات]] چه شد چرا از پیش خود آنها را تنظیم نمی‌کنی‌؟ مگر همه اینها [[وحی]] آسمانی است {{متن قرآن|وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا}} اما به آنها بگو من تنها از آنچه به سویم [[وحی]] می‌شود [[پیروی]] می‌کنم، و جز آن‌چه [[خدا]] نازل می‌کند، چیزی نمی‌گویم {{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي}} این [[قرآن]] و [[آیات]] نورانی‌اش [[وسیله]] [[بیداری]] و [[بینایی]] از طرف [[پروردگار]] است، که به هر [[انسان]] آماده‌ای دید و [[روشنایی]] و [[نور]] می‌دهد {{متن قرآن|هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ}} و مایه [[هدایت]] و [[رحمت]] برای افراد با [[ایمان]] و آنها که در برابر [[حق]] تسلیمند می‌باشد {{متن قرآن|وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}} ضمناً از این [[آیه]] روشن می‌شود همه سخنان و [[کردار]] [[پیامبر]]{{صل}} از [[وحی]] آسمانی سرچشمه می‌گیرد و آنها که غیر از این می‌گویند، از [[قرآن]] بیگانه‌اند. و [[علامه طباطبایی]] مینویسد: {{متن قرآن|وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا}} “اجتباء” از باب افتعال از “جبایه” و به معنای جمع‌آوری کردن است، و اینکه گفتند: “چرا جمع‌آوری نکردی آن را” [[کلامی]] است از ایشان که به منظور تهکم و سخریه گفته‌اند و معنایش به‌طوری که از سیاق بر می‌آید این است که: تو وقتی آیه‌های [[قرآن]] را برایشان بخوانی تکذیبت می‌کنند، و اگر آیه‌ای برایشان نبری و یا دیر کنی می‌گویند چرا نرفتی از این حرف‌هایی که اسمش را [[آیه]] گذاشته‌ای از این طرف و آن طرف جمع‌آوری کنی و برای ما بیاوری‌؟ {{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي}} بگو: من از خود چیزی ندارم، تنها [[گوش به فرمان]] دستوراتی هستم که پروردگارم به من [[وحی]] می‌فرستد، {{متن قرآن|هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ}} و این [[قرآن]] بصیرت‌هایی است از [[ناحیه]] [[پروردگار]] شما، او می‌خواهد شما را به [[وسیله]] آن [[بینا]] و روشن کند {{متن قرآن|وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۸، ص۴۹۹.</ref>.
+#{{متن قرآن|أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَى عَلَيْهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَى لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«و آیا همین برای آنان بسنده نیست که ما بر تو کتاب (آسمانی) را فرو فرستاده‌ایم که بر آنان خوانده می‌شود؟ به راستی در این (کار) بخشایش و یادکردی برای گروه مؤمنان است» سوره عنکبوت، آیه ۵۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُو عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْرًا}}<ref>«و از تو درباره ذو القرنین می‌پرسند بگو: برایتان از او خبری را خواهم خواند» سوره کهف، آیه ۸۳.</ref>.
+#{{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بگو: هر که دشمن جبرئیل است (آگاه باشد که) بی‌گمان او، آن (قرآن) را بر دلت با اذن خداوند فرو فرستاده است در حالی که آنچه را پیش از آن بوده است راست می‌شمارد و رهنمود و نویدی برای مؤمنان است» سوره بقره، آیه ۹۷.</ref>. '''نکته''': [[بهانه‌جویی]] [[یهود]] به این که ما چون با [[جبرئیل]] دشمنیم [[آیات قرآن]] و از طرف [[خدا]] بودن آن را نمی‌پذیریم: [[علامه طباطبایی]] مینویسد: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ}} الخ، سیاق دلالت دارد بر اینکه [[آیه شریفه]] در پاسخ از سخنی نازل شده که [[یهود]] گفته بودند، و آن این بوده که [[ایمان]] نیاوردن خود را بر آن‌چه بر [[رسول خدا]]{{صل}} نازل شده تعلیل کرده‌اند به اینکه ما با [[جبرئیل]] که برای او [[وحی]] می‌آورد دشمنیم، [[شاهد]] بر اینکه [[یهود]] چنین حرفی زده بودند این است که [[خدای سبحان]] درباره [[قرآن]] و [[جبرئیل]] با هم در این دو [[آیه]] [[سخن]] گفته، روایاتی هم که در [[شأن نزول]] [[آیه]] وارد شده، این استفاده ما را [[تأیید]] می‌کند. و اما [[آیات]] مورد بحث در پاسخ از اینکه گفتند: ما به [[قرآن]] [[ایمان]] نمی‌آوریم برای اینکه با [[جبرئیل]] که [[قرآن]] را نازل می‌کند دشمنیم، می‌فرماید اولاً: [[جبرئیل]] از پیش خود [[قرآن]] را نمی‌آورد، بلکه به [[اذن خدا]] بر [[قلب]] تو نازل می‌کند {{متن قرآن|فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ}} پس [[دشمنی]] [[یهود]] با [[جبرئیل]] نباید باعث شود که از [[کلامی]] که به [[اذن خدا]] می‌آورد [[اعراض]] کنند. و ثانیاً [[قرآن]] کتاب‌های بر [[حق]] و آسمانی قبل از خودش را [[تصدیق]] می‌کند {{متن قرآن|مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ}} و معنا ندارد که کسی به کتابی [[ایمان]] بیاورد، و به کتابی که آن را [[تصدیق]] می‌کند [[ایمان]] نیاورد. و ثالثاً [[قرآن]] مایه [[هدایت]] کسانی است که بوی [[ایمان]] بیاورند {{متن قرآن|وَهُدًى}} و رابعاً [[قرآن]] [[بشارت]] است {{متن قرآن|وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}} و چگونه ممکن است شخص [[عاقل]] از [[هدایت]] [[چشم]] پوشیده، بشارت‌های آن را به خاطر اینکه [[دشمن]] آن را آورده، نادیده بگیرد<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۱، ص۳۴۵.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ * قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و چون آیه‌ای را به جای آیه‌ای دیگر آوریم- و خداوند به آنچه فرو می‌فرستد داناتر است- می‌گویند: تو تنها دروغبافی؛ (چنین نیست) بلکه بیشتر آنان نمی‌دانند * بگو: آن را روح القدس از نزد پروردگارت، راستین فرو فرستاده است تا مؤمنان را استوار بدارد و برای مسلمانان رهنمود و مژده‌ای باشد» سوره نحل، آیه ۱۰۱-۱۰۲.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَذَا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ}}<ref>«و چون آیات روشن ما برای آنان خوانده شود کسانی که لقای ما را امید نمی‌برند می‌گویند: قرآن دیگری جز این بیاور یا آن را دگرگون کن! بگو: مرا نسزد که از پیش خود آن را دگرگون کنم. من جز از آنچه به من وحی می‌شود پیروی نمی‌کنم؛ بی‌گمان من اگر با پروردگارم نافرمانی کنم از عذاب روزی سترگ می‌هراسم» سوره یونس، آیه ۱۵.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و چون آیه‌ای را به جای آیه‌ای دیگر آوریم- و خداوند به آنچه فرو می‌فرستد داناتر است- می‌گویند: تو تنها دروغبافی؛ (چنین نیست) بلکه بیشتر آنان نمی‌دانند» سوره نحل، آیه ۱۰۱.</ref>.
+'''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است:
+# [[مخالفان پیامبر]] کسانی بودند که هر زمان که [[اندرز]] تازه‌ای از سوی پروردگارشان نازل گردید و آنان را به واقعیت سرنوشت‌شان هشدار داد، آنان رخ برتافتند و به کارهای خود پرداختند، یا آن [[اندرزها]] را بازیچه پنداشتند و با آنها به جد رو به رو نگردیدند {{متن قرآن|مَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ}}؛
+# [[سحر]] قلمداد شدن [[قرآن]] از سوی [[مشرکان]] به بهانه [[بشر بودن پیامبر]]: {{متن قرآن|مَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ...*... وَأَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا هَلْ هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ أَفَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَأَنْتُمْ تُبْصِرُونَ}}؛
+# [[تهمت]] [[تعلیم]] [[قرآن]] به [[پیامبر]] از [[ناحیه]] [[کافران]] عامل [[ضلالت]] آنان: {{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ... * وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا * انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثَالَ فَضَلُّوا فَلَا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًا}}؛
+# [[مجادله]] [[کافران]] با [[پیامبر]] درباره [[قرآن]] هنگام حضور در نزد وی: {{متن قرآن|حَتَّى إِذَا جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ}}؛
+# [[احتجاج]] [[پیامبر]] با [[کافران]]، برای [[اثبات]] [[حقانیت قرآن]] به [[گواه]] بودن [[خداوند]] میان وی و آنان: {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَلَا تَمْلِكُونَ لِي مِنَ اللَّهِ شَيْئًا هُوَ أَعْلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِ كَفَى بِهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}؛
+# [[دستور خداوند]] به [[اهل کتاب]] که [[ایمان]] بیاورید به [[قرآن]] نازل شده بر [[پیامبر]] که [[گواهی]] [[صدق]] و هماهنگ با نشانه‌های ذکر شده درتورات و [[انجیل]] است {{متن قرآن|وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ}} و [[دلیل]] بر [[حقانیت]] آن [[حضرت]] و از اولین [[کافران]] پوشنده [[حقیقت]] نباشید {{متن قرآن|وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ}} که [[آیات]] [[خداوند]] را به [[دلیل]] [[منفعت‌طلبی]] با بهای اندک میفروشند {{متن قرآن|وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ}}؛
+# [[صداقت]] و [[تصدیق]] [[قرآن]] و هماهنگی آن با [[تورات]] و [[انجیل]] در [[بشارت]] به [[نبوت]] [[پیامبر]] [[دلیل]] بر [[حقانیت]] [[پیامبر]] و [[آیات]] نازل شده [[قرآن]]: {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ *... وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ *... وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ}}؛
+#منفت‌طلبی و [[حسادت]] [[یهود]] به [[پیامبر]] عامل [[کفر]] آنان به [[قرآن]] {{متن قرآن|وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ}} در حالی که قبل از آمدن [[پیامبر]] با مطرح کردن [[مبعوث]] شدن [[پیامبر]] در [[آینده]] [[کافران]] را [[تهدید]] به [[پیروزی]] خویش برآنان میکردند: {{متن قرآن|وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ * بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ}}؛
+#حرکت احساسی، بدون [[تفکر]] در [[سلامت]] [[پیامبر]] از [[جنون]] - و هرگونه [[ضعف]] و نقصان - موجب [[کفر]] به [[قرآن]]: {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ * أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ }}؛
+# [[شکوه]] [[پیامبر]] به پیشگاه [[الهی]] در [[قیامت]]، از [[قوم]] عصر خویش به جهت متروک و مهجور ساختن [[قرآن]]: {{متن قرآن|الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمَنِ وَكَانَ يَوْمًا عَلَى الْكَافِرِينَ عَسِيرًا * وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا}} [[احتجاج]] [[پیامبر]] با [[کافران]]، برای آوردن کتابی هدایت‌کننده‌تر از [[قرآن]] و [[تورات]]، برای [[اثبات]] [[حقانیت قرآن]] و ردّ بهانه‌های آنان: {{متن قرآن|قُلْ فَأْتُوا بِكِتَابٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ هُوَ أَهْدَى مِنْهُمَا أَتَّبِعْهُ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}؛
+# [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] می‌گوید [[آیات]] نازل شده برتو از طرف پروردگارت [[حق]] است {{متن قرآن|المر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ}} ولی اقلیتی از [[مردم]] عصرتو به [[قرآن]] [[ایمان]] میآورند: {{متن قرآن|وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ}}؛
+# [[خداوند]] اعلام می‌کند [[ایمان به خدا]] و [[پیامبر]] و آنچه بر او نازل شده است باعث تن ندادن به [[دوستی]] [[بیگانگان]] و [[دشمنان خدا]] و آنان را به عنوان تکیه‌گاه خود [[انتخاب]] نکردن {{متن قرآن|وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ}}؛
+#در میان [[مخالفان]] [[اهل کتاب]] جمعی از آنان - [[نصاری]] - هنگامی که [[آیات قرآن]] را می‌شنیدند، [[اشک]] [[شوق]] از دیدگانشان به خاطر دست یافتن به [[حق]] سرازیری می‌شد {{متن قرآن|وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ}} و با صراحت و [[شهامت]] و بی‌نظری صدا می‌زدند: پروردگارا ما [[ایمان]] آوردیم، ما را از [[گواهان]] [[حق]] و همراهان [[محمد]]{{صل}} و [[یاران]] او قرار ده {{متن قرآن|يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ}}؛
+# [[پیامبر]] به [[مشرکان]] اعلام می‌کند: ولی و [[سرپرست]] و تکیه‌گاه من خدایی است که این [[کتاب آسمانی]] - [[قرآن]] - را بر من نازل کرده است {{متن قرآن|إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ}} نه تنها من، او همه [[صالحان]] و شایستگان را [[حمایت]] و [[سرپرستی]] می‌کند و مشمول [[لطف]] و عنایتش قرار می‌دهد {{متن قرآن|وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ}}؛
+# [[خداوند]] به [[پیامبر]] اعلام می‌کند: اگر [[فضل]] و [[رحمت]] [[پروردگار]] شامل حال تو نبود جمعی از [[منافقان]] و خائنان [[تصمیم]] داشتند تو را از مسیر [[حق]] و [[عدالت]]، [[منحرف]] سازند، ولی [[لطف الهی]] شامل حال تو شد و تو را [[حفظ]] کرد {{متن قرآن|وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ}} و علت [[مصونیت]] و [[عصمت پیامبر]] را [[خداوند]] این‌گونه بیان می‌کند که [[خدا]]، کتاب، [[قرآن]] و [[حکمت]] را بر تو نازل کرد و آن‌چه را نمی‌دانستی به تو آموخت {{متن قرآن|وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}}؛
+#به [[تمسخر]] گرفتن [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]] از سوی [[کافران]] و زدن [[اتهام]] [[جنون]] به آن [[حضرت]]: {{متن قرآن|رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ * وَقَالُوا يَا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ}}؛
+#جواز سؤال از [[احکام]] برخی امور و موضوعات از [[پیامبر]] هنگام [[نزول قرآن]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ}}؛
+#در مقابل ادعای انحصاری [[یهودیان]] بر داشتن [[کتاب آسمانی]] [[تورات]] و اعلام [[بی‌نیازی]] از [[قرآن]] با وجود [[تورات]] که [[آیات]] آن مورد [[تصدیق]] [[قرآن]] و [[پیامبر]] است [[خداوند]] به [[پیامبر]] میگوید: بگو: ای [[اهل کتاب]] شما هیچ موقعیتی نخواهید داشت {{متن قرآن|قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ}} مگر آن زمانی که [[تورات]] و [[انجیل]] {{متن قرآن|حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ}} و تمام [[کتب آسمانی]] را که بر شما نازل شده {{متن قرآن|وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ}} - [[قرآن]] نازل شده بر [[پیامبر]] - که [[بشارت]] آن در این کتاب‌ها داده شده بدون [[تبعیض]] و تفاوت برپا دارید زیرا این کتاب‌ها همه از یک مبدأ صادر شده، و اصول اساسی آنها یکی است اگر چه [[آخرین کتاب آسمانی]]، [[کامل‌ترین]] و [[جامع‌ترین]] آنهاست و به همین [[دلیل]] لازم‌العمل است. ولی [[خداوند]] اشاره به وضع [[اکثریت]] آنها کرده، می‌گوید: بسیاری از آنها نه تنها از این [[آیات]] [[پند]] نمی‌گیرند و [[هدایت]] نمی‌شوند بلکه به خاطر [[روح]] [[لجاجت]] بر [[طغیان]] و کفرشان افزوده می‌شود {{متن قرآن|وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا}}؛
+# [[خداوند]] به یکی دیگر از نشانه‌های روشن [[حقانیت]] [[دعوت]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} که تأکیدی است بر محتوای [[آیه]] گذشته اشاره کرده می‌گوید: تو قبل از [[نزول قرآن]] هرگز کتابی را نمی‌خواندی، و هرگز با دست خود چیزی نمی‌نوشتی مبادا دشمنانی که در صدد ابطال [[دعوت]] تو هستند گرفتار [[شک و تردید]] شوند و بگویند آن‌چه را او آورده نتیجه مطالعه کتب پیشین و نسخه‌برداری از آنها است {{متن قرآن|وَمَا كُنْتَ تَتْلُو مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتَابٍ وَلَا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذًا لَارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ}} چگونه می‌توان [[باور]] کرد، شخصی [[درس نخوانده]] و استاد و [[مکتب]] ندیده با نیروی خودش کتابی بیاورد و از همه [[جهان]] [[بشریت]] [[دعوت]] به مقابله کند و همگان از آوردن مثل آن عاجز شوند؟ آیا این [[دلیل]] بر آن نیست که نیروی تو از [[قدرت]] بی‌پایان [[پروردگار]] مدد می‌گیرد؟ و کتاب تو [[وحی]] آسمانی است که از [[ناحیه]] او بر تو [[القاء]] شده است {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَى عَلَيْهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَى لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}؛
+# [[نزول]] بخش‌هایی از [[قرآن]]، در پی سؤال [[مردم]] از [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُو عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْرًا}}؛
+# [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] می‌گوید: هنگامی که آیه‌ای را به [[آیه]] دیگر مبدّل کنیم - حکمی را [[نسخ]] نماییم - و [[خدا]] بهتر می‌داند چه حکمی را نازل کند {{متن قرآن|وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ}} آنها می‌گویند: تو [[افترا]] می‌بندی {{متن قرآن|قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ}} و این [[تهمت]] [[افترا]] به [[پیامبر]] از سوی [[مشرکان]]، بر اثر [[ناآگاهی]] از حقیت تبدیل و [[نسخ]] [[آیات الهی]] است و بیشترشان - [[حقیقت]] را - نمی‌دانند {{متن قرآن|بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ}} و [[نزول وحی]] توسط [[روح القدس]] -[[جبرئیل]] - [[دلیل]] بر [[حقانیت]] [[نزول قرآن]] بر [[پیامبر]] از سوی [[خداوند]] {{متن قرآن|قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ}}؛
+#خواسته بهانه‌جویانه [[مشرکان]] برای تبدیل – [[تغییر]] [[احکام]] و [[معارف]] و [[آیات]] - [[قرآن]]، {{متن قرآن|وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَذَا أَوْ بَدِّلْهُ}} و [[دستور خداوند]] به [[پیامبر]] به اعلام مجاز نبودن ایشان به تبدیل [[قرآن]] از پیش خود {{متن قرآن|قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِي}} و فقط [[اطاعت]] از [[وحی الهی]] [[رسالت]] اوست: {{متن قرآن|إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۳۹۳-۴۳۰.</ref>.
 == جستارهای وابسته ==