کعبه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

# [[ممنوع]] بودن شکار در حال [[احرام]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ}} و کسی که عمداً صیدی را به [[قتل]] برساند، باید کفاره‌ای همانند آن از چهارپایان بدهد یعنی، آن را [[قربانی]] کرده و گوشت آن را به [[مستمندان]] بدهد {{متن قرآن|وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ}} و درباره این که این [[کفاره]] در کجا باید [[ذبح]] شود، [[دستور]] می‌دهد که به صورت - [[قربانی]] - و [[هدی]] - اهداء به [[کعبه]] شود و به [[سرزمین]] [[کعبه]] برسد {{متن قرآن|هَدْيًا بَالِغَ الْكَعْبَةِ}} و در [[شهر]] [[مکه]] جوار [[کعبه]] [[قربانی]] شود؛

# [[خداوند]] [[کعبه]]، [[بیت الحرام]] را [[وسیله]] برپایی [[مردم]] قرار داده است {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ}} این [[خانه]] [[مقدس]] رمز [[وحدت]] [[مردم]] و مرکزی برای [[اجتماع]] [[دل‌ها]]، و [[کنگره]] [[عظیم]] برای [[استحکام]] پیوندهای گوناگون می‌باشد، و در پرتو این [[خانه]] [[مقدس]] و مرکزیت و [[معنویت]] آن‌که از ریشه‌های عمیق [[تاریخی]] مایه می‌گیرد می‌توانند بسیاری از نابه‌سامانی‌های خود را سامان بخشند و کاخ [[سعادت]] خود را بر پایه آن [[استوار]] سازند، [[مسلمانان]] می‌توانند در [[پناه]] این [[خانه]] و [[دستور]] سازنده [[حج]]، همه کار خود را سامان بخشند؛

# [[خداوند]] می‌فرماید: از تو درباره [[جنگ]] کردن در [[ماه‌های حرام]] سؤال می‌کنند {{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ}} به آنها بگو [[جنگ]] در آن [[گناه]] بزرگی است {{متن قرآن|قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ}} و به این ترتیب سنتی را که از زمان‌های قدیم و اعصار [[انبیای پیشین]] در میان [[عرب]] در مورد [[تحریم]] [[پیکار]] در [[ماه‌های حرام]] - [[رجب]]، [[ذی القعده]]، ذی الحجه و [[محرم]] - وجود داشته با [[قاطعیت]] [[امضا]] می‌کند. سپس می‌فرماید: درست است که [[جهاد]] در [[ماه حرام]] مهم است ولی جلوگیری از [[راه خدا]] و [[کفر]] ورزیدن نسبت به او و هتک [[احترام]] [[مسجد الحرام]]، و خارج کردن و [[تبعید]] نمودن ساکنان آن، نزد [[خداوند]] از آن مهم‌تر است {{متن قرآن|وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ}} سپس می‌افزاید: ایجاد [[فتنه]] و [[منحرف]] ساختن [[مردم]] از [[دین خدا]] از [[قتل]] هم بالاتر است {{متن قرآن|وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ}} چرا که آن، جنایتی است بر [[جسم]] [[انسان]] و این جنایتی است بر [[جان]] و [[روح]] و [[ایمان]] [[انسان]]؛

#هرکس [[مانع]] [[عبادت]] [[مردم]] در [[مسجد الحرام]] شود مستحق [[عذاب الهی]] است {{متن قرآن|وَمَا لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللَّهُ وَهُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} و عجیب این که این [[مشرکان]] [[آلوده]] خود را صاحب [[اختیار]] و [[سرپرست]] این کانون بزرگ [[عبادت]] - [[کعبه]] - می‌پنداشتند ولی [[قرآن]] اضافه می‌کند: آنها هرگز سرپرستان این مرکز [[مقدّس]] نبودند [[مسجد]] باید تحت [[سرپرستی]] افراد [[پارسا]] باشد تا کانون [[تقوا]] و شور مذهبی گردد {{متن قرآن|وَمَا كَانُوا أَوْلِيَاءَهُ}} تنها کسانی [[حق]] این [[سرپرستی]] را دارند که [[موحّد]] و [[پرهیزکار]] باشند {{متن قرآن|إِنْ أَوْلِيَاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ}} ولی غالب آنها از این واقعیت بی‌خبرند {{متن قرآن|وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ}}؛

# [[خداوند]] اعلام می‌کند که [[مشرکین]] با این [[اعمال]] و این همه [[عهد شکنی]] و کارهای خلافشان نباید [[انتظار]] داشته باشند که [[پیامبر]]{{صل}} به‌طور یک جانبه به پیمان‌های آنها [[وفادار]] باشد. {{متن قرآن|كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعِنْدَ رَسُولِهِ}} مگر کسانی که با آنها نزد [[مسجد الحرام]] [[پیمان]] بستید {{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} این گروه مادام که به پیمانشان در برابر شما [[وفادار]] باشند شما هم [[وفادار]] بمانید {{متن قرآن|فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ}}؛

# [[خداوند]] خطاب به [[مؤمنان]] اعلام می‌کند: [[مشرکان]] پلیدند {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ}}پس نباید بعد از امسالشان - [[سال نهم هجرت]] - نزدیک [[مسجد الحرام]] شوند {{متن قرآن|فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا}} و اگر از برهم خوردن [[روابط]] بازرگانی و [[فقر]] می‌ترسید، پس در [[آینده]] اگر [[خدا]] بخواهد، شما را از بخشش‌اش بی‌نیاز می‌سازد؛ {{متن قرآن|وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ}} چرا که [[خدا]] [[دانایی]] فرزانه است {{متن قرآن|إِنْ شَاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}} واژه {{متن قرآن|نَجَسٌ}} به معنای هرگونه [[پلیدی]] است که گاهی به صورت حسّی و گاهی به صورت [[باطنی]] می‌باشد و اساساً به هر چیزی که طبع [[انسان]] از آن متنفر است، نَجَس گفته می‌شود، از این رو، این واژه به دردهای مزمن، اشخاص [[پست]] و [[شرور]] و فرسودگی نیز گفته می‌شود، و از آنجا که واژه “نَجَس” معانی و مصادیق مختلفی دارد، همان‌گونه که بسیاری از [[مفسران]] مطرح کرده‌اند نمی‌توان گفت این [[آیه]] بر [[نجاست]] و [[آلودگی]] ظاهری [[مشرکین]] دلالت دارد؛

# [[خداوند]] میگوید: کسانی که [[کافر]] شدند و همواره [[مردم]] را از [[راه خدا]]، که همان [[دین اسلام]] است، باز می‌دارند {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ}} همچنین [[مردم]] با [[ایمان]] را از کانون بزرگ [[توحید]] [[مسجد الحرام]] باز می‌دارند {{متن قرآن|وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} همان مرکزی که آن را برای همه [[مردم]] یکسان قرار داده‌ایم {{متن قرآن|الَّذِي جَعَلْنَاهُ لِلنَّاسِ سَوَاءً}} چه آنها که در آن [[سرزمین]] [[زندگی]] می‌کنند و چه آنها که از نقاط دور به سوی آن می‌آیند {{متن قرآن|الْعَاكِفُ فِيهِ وَالْبَادِ}} مستحق عذابی دردناکند و هر کس بخواهد در این [[سرزمین]] از طریق [[حق]] [[منحرف]] گردد، و دست به [[ظلم و ستم]] بیالاید ما از [[عذاب]] دردناک به او می‌چشانیم {{متن قرآن|وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ}}؛

# [[خداوند]] به نکته‌ای در [[ارتباط]] با مسأله [[صلح حدیبیه]] و [[فلسفه]] آن اشاره کرده، می‌فرماید [[مشرکین]] [[مکه]] همان‌هایند که به [[خدا]] [[کفر]] ورزیدند {{متن قرآن|هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا}} و نگذاشتند شما داخل [[مسجد الحرام]] شوید {{متن قرآن|وَصَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} و نیز نگذاشتند قربانی‌هایی که با خود آورده بودید به محل [[قربانی]] برسد، بلکه آنها را محبوس کردند ({{متن قرآن|وَالْهَدْيَ مَعْكُوفًا أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ}} چون محل [[ذبح]] [[قربانی]] و نحر شتران در [[مکه]] است که قربانیان [[عمره]] باید آنجا [[قربانی]] شوند، و قربانیان [[حج]] در [[منی]] [[ذبح]] می‌شوند، و [[رسول خدا]]{{صل}} و [[مؤمنین]] که با او بودند به [[احرام]] [[عمره]] [[محرم]] شده و به این منظور [[قربانی]] همراه آورده بودند. این [[گناهان]] ایجاب می‌کرد که خداوندی آنها را به دست شما [[کیفر]] دهد و سخت [[مجازات]] کند. اما چرا چنین نکرد در ذیل [[آیه]] [[دلیل]] آن را روشن ساخته، می‌فرماید: و هر گاه مردان و [[زنان]] با [[ایمانی]] در این میان بدون [[آگاهی]] شما {{متن قرآن|وَلَوْلَا رِجَالٌ مُؤْمِنُونَ وَنِسَاءٌ مُؤْمِنَاتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ}} زیر دست و پا، از بین نمی‌رفتند که از این راه [[عیب]] و عاری نا آگاهانه به شما می‌رسید {{متن قرآن|أَنْ تَطَئُوهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ}} [[خداوند]] هرگز [[مانع]] این [[جنگ]] نمی‌شد و شما را بر آنها مسلّط می‌ساخت تا [[کیفر]] خود را ببینند. اشاره به گروهی از مردان و [[زنان]] [[مسلمان]] است که به [[اسلام]] پیوستند ولی به عللی [[قادر]] به [[مهاجرت]] نشده، و در [[مکه]] مانده بودند. [[هدف]] این بود که [[خدا]] هر کس را می‌خواهد در [[رحمت]] خود وارد کند {{متن قرآن|لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ}}؛

# [[خداوند]] به بیان [[عظمت]] [[خانه کعبه]] که به دست [[ابراهیم]] ساخته و آماده شد پرداخته، می‌فرماید: به خاطر بیاورید هنگامی را که [[خانه کعبه]] را - مثابة - محل بازگشت و توجه [[مردم]] قرار دادیم چه در [[حج]] و [[عمره]] و چه هنگام [[عبادت]] که [[بیت]] - [[کعبه]] - [[قبله]] عبادت‌کنندگان است از آنجا که [[خانه کعبه]] مرکزی بوده است برای [[موحدان]] که همه سال به سوی آن رو می‌آوردند، نه تنها از نظر جسمانی که از نظر [[روحانی]] نیز بازگشت به [[توحید]] و [[فطرت]] نخستین می‌کردند، از این رو به عنوان - مثابة - معرفی شده {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ}} و مرکز [[امن]] و [[امان]] {{متن قرآن|وَأَمْنًا}} اینکه [[خانه کعبه]] از طرف [[پروردگار]] به عنوان یک [[پناهگاه]] و کانون [[امن]] و [[امان]] اعلام شده، می‌دانیم: در [[اسلام]] مقررات شدیدی برای اجتناب از هر گونه [[نزاع]] و [[کشمکش]] و [[جنگ]] و [[خونریزی]] در این [[سرزمین مقدس]] وضع شده است، به‌طوری که نه تنها افراد [[انسان]] بلکه حیوانات و پرندگان نیز در آنجا در [[امن]] و [[امان]] به سر می‌برند و این در [[حقیقت]] [[اجابت]] یکی از درخواست‌هایی است که [[ابراهیم]] از [[خداوند]] کرد. سپس اشاره به پیمانی که از [[ابراهیم]] و فرزندش [[اسماعیل]] درباره [[طهارت]] [[خانه کعبه]] گرفته است می‌فرماید: و می‌گوید: ما به [[ابراهیم]] و [[اسماعیل]] [[امر]] کردیم که [[خانه]] مرا برای طواف‌کنندگان و مجاوران و رکوع‌کنندگان و سجده‌کنندگان - [[نماز]] گزاران - [[پاکیزه]] دارند {{متن قرآن|وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ}} منظور از [[طهارت]] و [[پاکیزگی]] در اینجا [[پاک]] ساختن ظاهری و [[معنوی]] این [[خانه]] [[توحید]] از هر گونه [[آلودگی]] است. [[عظمت]] [[خانه خدا]]! بعد از اشاره به [[مقام]] والای [[ابراهیم]] در [[آیه]] بعد، در این [[آیه]] اما سپس اضافه می‌کند: “از [[مقام ابراهیم]] نمازگاهی برای خود [[انتخاب]] کنید” {{متن قرآن|وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى}} و آن همان [[مقام]] معروف [[ابراهیم]] است که محلی است در نزدیکی [[خانه کعبه]] و [[حجّاج]] بعد از انجام [[طواف]] به نزدیک آن می‌روند و [[نماز]] [[طواف]] به جا می‌آورند. چرا [[خانه خدا]] در [[آیه]] فوق از [[خانه کعبه]] به عنوان {{متن قرآن|بَيْتِيَ}} ([[خانه]] من) تعبیر شده در حالی که روشن است [[خداوند]] نه [[جسم]] است و نه نیاز به [[خانه]] دارد، منظور از این اضافه همان “اضافه تشریفی” است به این معنی که برای بیان [[شرافت]] و [[عظمت]] چیزی آن را به [[خدا]] نسبت می‌دهند، [[ماه رمضان]] را “شهر الله” و [[خانه کعبه]] را “بیت اللّه” می‌گویند<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ج۱، ص۱۲۱.</ref>.

#در [[بیت‌الله الحرام]] نشانه‌های روشنی وجود دارد {{متن قرآن|فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ... وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ}} که عبارت است از اینکه: اولاً: [[مقام ابراهیم]] است {{متن قرآن|مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ}} ثانیاً: و هر کس داخل آن شود، [[امنیت]] دارد {{متن قرآن|وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا}} ثالثاً: و [[حج]] و زیارتش بر [[مردم]] مستطیع [[واجب]] است {{متن قرآن|وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا}}؛

# [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میگوید: و به خاطر بیاور زمانی را که محل [[خانه کعبه]] را برای [[ابراهیم]] آماده ساختیم تا در آن مکان [[اقدام]] به بنای [[خانه کعبه]] کند {{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ}} و هنگامی که [[خانه]] آماده شد به [[ابراهیم]] خطاب کردیم: این [[خانه]] را کانون [[توحید]] کن، و چیزی را شریک من قرار مده {{متن قرآن|أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا}} و خانه‌ام را برای طواف‌کنندگان و قیام‌کنندگان و رکوع‌کنندگان و سجودکنندگان [[پاک]] کن {{متن قرآن|وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ}} در [[حقیقت]] [[ابراهیم]]{{ع}} [[مأمور]] بود [[خانه کعبه]] و اطراف آن را از هر گونه [[آلودگی]] ظاهری و معنوی و هر گونه [[بت]] و مظاهر [[شرک]] [[پاک]] و [[پاکیزه]] دارد، تا [[بندگان خدا]] در این مکان [[پاک]] جز به [[خدا]] نیندیشند، و مهم‌ترین [[عبادت]] این سر [[زمین]] را که [[طواف]] و [[نماز]] است در محیطی پیراسته از هر گونه [[آلودگی]] انجام دهند؛

== جستارهای وابسته ==