پرش به محتوا

ابداع: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۲۸۹ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۰
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
==مفهوم‌شناسی==
*"ابداع" یکی از [[صفات الهی]] است، به معنای ایجاد، [[آفرینش]] بدون الگوی پیشین<ref>جمعی از نویسندگان، دانشنامه کلام اسلامی، ماده «ابداع».</ref>. ابداع به معنای احداث و ایجاد چیزی است که به ماده و زمان مسبوق نباشد<ref>جرجانی، التعریفات، ص۳؛ سبزواری، شرح منظومه، ص۱۸۶.</ref>. این واژه وقتی در مورد [[خدا]] به کار می‌‌رود، به معنای ایجاد چیزی است بدون نیاز به ابزار، ماده، زمان و مکان؛ و این امکان تنها به [[خداوند]] اختصاص دارد<ref>راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ماده «بدع».</ref>. ابداع به این معنا هم در [[آیات قرآن]] قابل استخراج است و هم در سخنان [[معصومین]]{{عم}}.
ابداع در لغت یعنی ایجاد ابتکاری و انجام کاری که از روی نمونه‌ای دیگر نبوده است<ref>قاموس قرآن، ج2، ص171</ref>. این واژه یکی از [[صفات الهی]] است، به معنای ایجاد و [[آفرینش]] موجودات است بدون الگوی قبلی<ref>جمعی از نویسندگان، دانشنامه کلام اسلامی، ماده «ابداع».</ref>، بلکه {{عربی|و اخترعهم علی مشیته اختراعا}}؛ “آنها را بر طبق [[مشیت]] خودش اختراع کرد”<ref>مجموعه آثار شهید مطهری، ج۳، ص۶۰۸.</ref>. در ابداع موجود ایجاد می‌شود بدون نیاز به ابزار، ماده، زمان و مکان و این امکان تنها به [[خداوند]] اختصاص دارد<ref>راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ماده «بدع».</ref>.<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۹؛ [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۵۲.</ref>
*ابداع به معنای ایجاد، بدون وجود الگوی قبلی است؛ اما "احداث" یعنی ایجاد شیء از شیء که آن را "[[تکوین]]" می‌‌نامند. احداث وقتی است که شیء مایه قبلی داشته باشد.
==تفاوت ابداع و احداث==
*[[حکما]] قائل هستند که هیچ چیز در [[طبیعت]] ابداعی نیست؛ همه [[تکوینی]] و احداثی هستند؛ اما اشیایی نیز ابداعی‌اند و در [[حقیقت]]، ایجادشان صرف ایجاد است، نه ایجاد شیء از شیء. به [[عقیده]] اینان، [[عقول]] مجرده از این نوع است. البته [[نفس]] چنین نیست. در مورد [[طبیعت]] هم اگر همه موجودات و کل آن را در نظر بگیریم، باز هم نسبت به ذات باری ابداعی است. [[طبیعت]] از چیزی به وجود نیامده و برای آفریدن آن ماده و الگوی قبلی، وجود نداشته است<ref>مطهری، الهیات شفا، ج۲، ص۱۲۱.</ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۹.</ref>.
ابداع یعنی ایجاد، بدون وجود الگوی قبلی؛ اما "احداث" یعنی ایجاد چیزی از روی شیء دیگر که آنرا "[[تکوین]]" هم می‌گویند. [[حکما]] قائل هستند هیچ چیز در [[طبیعت]] ابداعی نیست؛ همه [[تکوینی]] و احداثی هستند؛ اما اشیایی نیز ابداعی‌اند و در [[حقیقت]]، ایجادشان صرف ایجاد است، نه ایجاد شیء از شیء. در مورد [[طبیعت]] اگر همه موجودات و کل آنرا در نظر بگیریم، نسبت به خداوند ابداعی است. [[طبیعت]] از چیزی به وجود نیامده و برای آفریدن آن ماده و الگوی قبلی وجود نداشته است<ref>شهید مطهری، الهیات شفا، ج۲، ص۱۲۱.</ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۹.</ref>.
 
==ابداع در فرهنگ مطهر==
ابداع، یعنی [انجام کاری که] از روی نمونه‌ای دیگر نبوده است<ref>انسان کامل، ص۱۷۳.</ref>. ابداع به یک معنا یعنی [[آفرینش]] بدون سابقه<ref>مجموعه آثار، ج۳، ص۴۵۵.</ref>، به عبارت دیگر ابداع یعنی خلقتی نه از روی یک مثال و [[تقلید]]، که عرض کردیم [[بشر]] هم در عالم خودش و در حد خودش نوعی آفرینندگی دارد، ولی آفرینندگی بشر، گرچه اسمش را “ابداع” بگذاریم، باز از روی یک مثال ([[طبیعت]] و [[خلقت]]) است، اما [[خداوند متعال]] که [[خالق]] عالم است، قبل از او چیزی نبوده که از روی یک نقشه [[خلق]] بکند. {{عربی|و اخترعهم علی مشیته اختراعا}}؛ “آنها را بر طبق [[مشیت]] خودش اختراع کرد، اختراع کردنی”<ref>مجموعه آثار، ج۳، ص۶۰۸.</ref>.
[[جعل]] بسیط مساوی است با آنچه در اصطلاح [[حکما]] “ابداع” نامیده می‌شود<ref>مجموعه آثار، ج۵، ص۳۳۵.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۵۲.</ref>


==منابع==
==منابع==
خط ۲۵: خط ۲۱:


==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس2}}
{{پانویس2}}


۱۳۱٬۶۲۶

ویرایش