غلو در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
←پرسش مستقیم
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
#[[تفویض]] در [[تشریع]] که خود دو نوع است: الف) خداوند [[تعیین]] همه [[حلالها]] و [[حرامها]] را مستقلاً به [[معصومین]]{{عم}} سپرده است؛ که این نوع [[باطل]] است و [[آیه]] ۳ و ۴ [[سوره نجم]] آن را ردّ میکند. ب) از آنجا که [[پیامبر]] به کمال عقلی و [[معنوی]] رسیده و جز [[حق]] و صواب را برنمیگزیند، خداوند تعیین برخی از رکعات [[نماز]] و [[مستحبات]] را به ایشان سپرده و سپس [[تصمیم پیامبر]] را با [[وحی]] [[تأیید]] کرده است. این نوع از تفویض مورد تأیید برخی از روایات است<ref>بحارالأنوار، ج۲۵، ص۳۳۲ و ۳۴۰ و ۳۴۴، و ج۱۰۱، ص۳۴۲؛ ر.ک: چهل حدیث، امام خمینی، حدیث ۳۲.</ref>. | #[[تفویض]] در [[تشریع]] که خود دو نوع است: الف) خداوند [[تعیین]] همه [[حلالها]] و [[حرامها]] را مستقلاً به [[معصومین]]{{عم}} سپرده است؛ که این نوع [[باطل]] است و [[آیه]] ۳ و ۴ [[سوره نجم]] آن را ردّ میکند. ب) از آنجا که [[پیامبر]] به کمال عقلی و [[معنوی]] رسیده و جز [[حق]] و صواب را برنمیگزیند، خداوند تعیین برخی از رکعات [[نماز]] و [[مستحبات]] را به ایشان سپرده و سپس [[تصمیم پیامبر]] را با [[وحی]] [[تأیید]] کرده است. این نوع از تفویض مورد تأیید برخی از روایات است<ref>بحارالأنوار، ج۲۵، ص۳۳۲ و ۳۴۰ و ۳۴۴، و ج۱۰۱، ص۳۴۲؛ ر.ک: چهل حدیث، امام خمینی، حدیث ۳۲.</ref>. | ||
#تفویض در [[اداره جامعه]]: خداوند [[امور اجتماعی]] و [[سیاسی]] و [[تعلیم و تربیت]] [[بندگان]] را به [[اهل بیت]]{{عم}} سپرده و [[مردم]] [[وظیفه]] دارند که در این امور از اهل بیت{{عم}} [[پیروی]] کنند که در [[آیات]] و روایات متعددی به این مطلب اشاره شده است<ref>{{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}} «آنچه خداوند از (داراییهای) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما میدهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز میدارد دست بکشید و از خداوند پروا کنید که خداوند، سخت کیفر است» سوره حشر، آیه ۷؛ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۰۳.</ref>.<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۴۵.</ref> | #تفویض در [[اداره جامعه]]: خداوند [[امور اجتماعی]] و [[سیاسی]] و [[تعلیم و تربیت]] [[بندگان]] را به [[اهل بیت]]{{عم}} سپرده و [[مردم]] [[وظیفه]] دارند که در این امور از اهل بیت{{عم}} [[پیروی]] کنند که در [[آیات]] و روایات متعددی به این مطلب اشاره شده است<ref>{{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}} «آنچه خداوند از (داراییهای) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما میدهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز میدارد دست بکشید و از خداوند پروا کنید که خداوند، سخت کیفر است» سوره حشر، آیه ۷؛ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۰۳.</ref>.<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۴۵.</ref> | ||
==دیدگاه شیخ مفید درباره غلو== | |||
[[شیخ مفید]] در کتاب«تصحیح [[اعتقادات]]»، [[غلات]] و [[مفوضه]] را تعریف و [[اندیشه]] آنها را تبیین میکند: تعریف غلات: «غلاتِ متظاهر به [[اسلام]] کسانی هستند که [[امیرالمؤمنین]] و [[ائمه]]{{عم}} را به [[الوهیت]] و [[نبوت]] و فضایلی فراتر از حد معلوم در [[دین]] و [[دنیا]] نسبت میدهند و از [[اعتدال]] بیرون میروند. آنان [[گمراه]] و [[کافر]] هستند و امیرالمؤمنین درباره آنها به [[قتل]] و [[سوزاندن]] [[دستور]] داد و ائمه{{عم}} درباره آنان به [[کفر]] و خروج از اسلام [[داوری]] کردند»<ref>تصحیح اعتقادات الإمامیة، ص۱۳۱.</ref>. | |||
تعریف مفوضه: «منظور از مفوضه کسانی بودند که به غلات از جهت [[عقیده]] و به خصوص اباحهگری نزدیک بودهاند؛ اما فرق آنها با غلات در این بود که آنها ائمه را مخلوق قلمداد میکردند و لیکن [[خلقت]] و [[رزق]] سایر موجودات و کلیه امور به آنها [[تفویض]] شده است»<ref>تصحیح اعتقادات الإمامیة، ص۱۳۳-۱۳۴.</ref>.<ref>[[حسن علیپور وحید|علیپور وحید، حسن]]، [[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)|مکتب در فرآیند نواندیشی]]، ص ۱۳۲.</ref> | |||
==دیدگاه علامه مجلسی درباره غلو== | |||
[[علامه مجلسی]] نیز در تعریفی مشابه، [[غلو]] را چنین توصیف میکند: «غلو درباره [[پیامبر]] و ائمه{{عم}} [[اعتقاد]] به الوهیت آنان یا [[مشارکت]] آنان با [[خدای متعال]] در معبودیت یا در [[آفرینش]] و رزق یا اعتقاد به [[حلول]] خدای متعال در آنها با [[اتحاد]] [[خدا]] با آنان یا [[آگاهی از غیب]] بدون [[وحی]] و [[الهام الهی]] یا [[باور]] به نبوت ائمه یا [[تناسخ]] آنان یا باور به [[بینیاز]] کردن [[معرفت]] آنها از [[عبادات]] و [[ترک معاصی]] است»<ref>بحارالانوار، ج۲، ص۳۴۶.</ref>. | |||
دیگر [[متکلمین]] و [[محدثین]] [[شیعه]] نیز تعاریفی نزدیک به همین دیدگاه پیش نهادهاند. از مجموع تعریفهای شیخ مفید، علامه مجلسی و دیگر نظریهپردازان [[امامیه]] برمیآید که هسته مرکزی غلو، اعتقاد به الوهیت و [[ربوبیت]] ائمه، اباحهگری و [[نفی]] یا [[بیاعتنایی]] به [[احکام شریعت]] بوده است. کانونیترین مفهوم تفویض نیز [[تصدی]] رزق و آفرینش [[مخلوقات]] از سوی ائمه و [[استقلال]] در حوزههای [[ربوبی]] است. همین باورهای [[الحادی]] بود که [[تنفر]] و [[لعن]] [[اهل بیت]] را برانگیخت. نخستین [[رهیافت]] و جدیترین رهاورد [[تدبر]] در این تعاریف این است که هیچ یک از آنها اعتقاد به معصومیت و منصوصیت و [[علم الهی]] را [[پوشش]] نمیدهد و مصداق [[غلو]] و [[تفویض]] نمیداند. بازخوانی تعاریف تفویض و غلو، پژوهشگر را به این فرضیه ره مینماید که [[باور به نص]] وعصمت برآمده از متن [[کتاب و سنت]] و سابقه دوانده تا عصر [[رسول]] است و نسبت و [[قرابت]] به تبیین و تشریعهای نیوی میرساند، نه ترفند [[مفوضه]] و [[غلات]]. با این فرض، کی و کجا [[شیعه]] [[باور]] به [[الوهیت]] و [[ربوبیت]] [[ائمه]] را روا میدارد؟ کدام منبع [[شیعی]]، [[استقلال]] ائمه از [[پروردگار]] را تجویز یا [[ترویج]] میکند؟ با کدام پشتوانه تئوریک میتون پیاپی شیعه را از [[قرن چهارم]] و پنجم تا قرن حاضر در [[تسخیر]] تقویض و غلوانگاشت؛ یعنی [[اعتقاد]] به الوهیت و ربویت [[امام]] یا استقلال از پروردگار در [[تصرف]] عالم یا اباحهگری؟<ref>[[حسن علیپور وحید|علیپور وحید، حسن]]، [[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)|مکتب در فرآیند نواندیشی]]، ص ۱۳۳.</ref> | |||
==پرسش مستقیم== | ==پرسش مستقیم== | ||