آزر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

*[[یوسبیس یونانی]] بنابر [[نقل]] "ینابیع الاسلام" تألیف [[عبدالمسیح]]، نام [[پدر]] [[ابراهیم]] را [[آزر]] ضبط کرده است<ref>اعلام قرآن، ص۵۷-۵۸.</ref>. بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ}}<ref>«و آمرزش خواهی ابراهیم برای پدرش  جز بنا به وعده‌ای نبود که به وی داده بود و چون بر او آشکار گشت که وی دشمن خداوند است از وی دوری جست؛ بی‌گمان ابراهیم دردمندی بردبار بود» سوره توبه، آیه ۱۱۴.</ref> که [[اظهار برائت]] [[ابراهیم]] را از [[آزر]] بیان می‌دارد و [[آیه]] {{متن قرآن|الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعَاءِ}}<ref>«سپاس خداوند را که با پیری، اسماعیل و اسحاق را به من بخشید به راستی پروردگارم شنوای دعاست» سوره ابراهیم، آیه ۳۹.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ}}<ref>«پروردگارا! مرا و پدر و مادرم و مؤمنان را در روزی که حساب برپا می‌شود بیامرز!» سوره ابراهیم، آیه ۴۱.</ref> که آن [[حضرت]] برای پدرش در اواخر [[عمر]] شریفش [[استغفار]] می‌کند معلوم می‌شود که [[آزر]] [[پدر]] اصلی [[ابراهیم]] نبوده؛ زیرا پس از [[اظهار برائت]] از [[آزر]] معنا ندارد که دوباره برای او [[استغفار]] کند. منظور از ابیه، عمو یا جد [[مادری]] بوده است، چنان که در [[آیه]] {{متن قرآن|أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ}}<ref>«مگر هنگامی که مرگ یعقوب فرا رسید گواه بودید، آنگاه که از پسران خود پرسید: پس از من چه می‌پرستید؟ گفتند: خدای تو و خدای پدرانت ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را می‌پرستیم که خدایی یگانه است و ما فرمانبردار اوییم» سوره بقره، آیه ۱۳۳.</ref> از [[اسماعیل]] به [[پدر]] [[یعقوب]] یاد شده با اینکه [[اسماعیل]] عموی [[یعقوب]] است<ref>فرهنگ قرآن، شوشتری، ج۵، ص۳۰۲.</ref>.

*با توجه به اینکه آیاتی که در مورد [[آزر]] در [[قرآن]] وجود دارد مربوط به [[مجادله]] [[ابراهیم]] با اوست، بیشترین بحث در مورد ترک [[بت‌پرستی]] [[آزر]] است که علاوه بر [[سرزنش]] وی که بت‌های ساخته شده از سنگ و چوب را می‌پرستند، [[آزر]] و قومش را به [[یکتاپرستی]] [[دعوت]] می‌کند و به [[آزر]] [[وعده]] می‌دهد که در صورت [[ایمان]] به [[خدای یکتا]]، [[مغفرت الهی]] را برای وی [[طلب]] کند و به [[وعده]] خود نیز [[وفا]] نمود، ولی زمانی که [[مشاهده]] کرد [[آزر]] در حالت [[کفر]] از [[دنیا]] رفت [[ناامید]] شد و دیگر برای وی [[طلب]] [[آمرزش]] و [[مغفرت]] نکرد.

*در آیاتی از [[سوره مریم]]، [[ابراهیم]] با [[حجت]] و [[هدایت فطری]] و [[معرفت یقینی]] که [[خداوند]] به او داده بود به [[احتجاج]] با [[پدر]] درباره [[بت‌ها]] میپردازد و در جایی دیگر سخن از [[طلب]] [[آمرزش]] [[ابراهیم]]{{ع}} از [[خداوند]] برای پدرش به میان آمده است {{متن قرآن|وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ}}<ref>«و آمرزش خواهی ابراهیم برای پدرش  جز بنا به وعده‌ای نبود که به وی داده بود و چون بر او آشکار گشت که وی دشمن خداوند است از وی دوری جست؛ بی‌گمان ابراهیم دردمندی بردبار بود» سوره توبه، آیه ۱۱۴.</ref>. در [[سوره شعراء]] نیز سخن از [[طلب]] [[آمرزش]] برای [[آزر]] از جانب [[ابراهیم]]{{ع}} است؛ البته این [[طلب]] [[آمرزش]] براساس وعده‌ای بود که [[ابراهیم]]{{ع}} به او داده بود.

*[[فخر رازی]] در [[تفسیر]] خود علاوه بر ترجمه [[آیات]]، وجوه معنایی آن را بیان کرده است؛ مثلاً ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ}}<ref>«و آمرزش خواهی ابراهیم برای پدرش  جز بنا به وعده‌ای نبود که به وی داده بود و چون بر او آشکار گشت که وی دشمن خداوند است از وی دوری جست؛ بی‌گمان ابراهیم دردمندی بردبار بود» سوره توبه، آیه ۱۱۴.</ref>، بیان می‌کند که به [[اعتقاد]] گروهی از [[مفسران]] منظور از [[استغفار]] [[ابراهیم]] برای پدرش، [[دعوت]] او به [[ایمان]] و [[اسلام]] بود. همچنین علت مشخص شدن این مسئله که [[پدر]] [[ابراهیم]] [[دشمن]] خداست مورد [[اختلاف]] است. چندین [[آیه]] از [[قرآن]] ([[آیات]] {{متن قرآن|وَاغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كَانَ مِنَ الضَّالِّينَ}}<ref>«و از پدرم  درگذر که او از گمرهان است» سوره شعراء، آیه ۸۶.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ}}<ref>«پروردگارا! مرا و پدر و مادرم و مؤمنان را در روزی که حساب برپا می‌شود بیامرز!» سوره ابراهیم، آیه ۴۱.</ref>، {{متن قرآن|قَالَ سَلَامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيًّا}}<ref>«گفت: درود بر تو،  از پروردگارم برای تو آمرزش خواهم خواست که او با من مهربان  است» سوره مریم، آیه ۴۷.</ref>، {{متن قرآن|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ}}<ref>«بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای  نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده استتا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید؛ جز (این) گفتار ابراهیم که به پدرش گفت: برای تو از خداوند آمرزش خواهم خواست و من برای تو در برابر خداوند هیچ اختیاری ندارم؛ پروردگارا! ما بر تو توکل داریم و به سوی تو روی می‌آوریم و بازگشت (هر چیز) به سوی توست» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref> دلالت می‌کند که [[ابراهیم]] برای پدرش [[طلب]] [[مغفرت]] کرد در حالی که [[استغفار]] برای [[کافران]] جایز نیست و [[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ}}<ref>«و آمرزش خواهی ابراهیم برای پدرش  جز بنا به وعده‌ای نبود که به وی داده بود و چون بر او آشکار گشت که وی دشمن خداوند است از وی دوری جست؛ بی‌گمان ابراهیم دردمندی بردبار بود» سوره توبه، آیه ۱۱۴.</ref> به این اشکال، پاسخ می‌دهد که دارای دو وجه معنایی است:

==آزر در دایره المعارف قرآن==

==[[آزر]] در [[قرآن]]==

==ریشه لغوی==