پرش به محتوا

ربا در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'رحم' به 'رحم'
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==))
جز (جایگزینی متن - 'رحم' به 'رحم')
خط ۲۲: خط ۲۲:
با آنکه [[افلاطون]] و ارسطو از [[فلاسفه]] یونان نیز رباخواری را [[تحریم]] کرده‌اند<ref>الربا فقهیا و اقتصادیا، ص ۳۲۲ ـ ۳۲۳.</ref> منتها رباخواری در میان [[یونانیان]] پیش از دوران [[اصلاحات]] و قانونگذاری معروف "سولون"، میان [[رومیان]] پیش از وضع [[الواح]] [[دوازده‌گانه]]، بی‌هیچ محدودیتی رایج بوده است<ref>اقتصاد در مکتب اسلام، ص ۷۸.</ref>. رباخواری در همه [[شرایع آسمانی]] [[حرام]] دانسته شده است<ref> البحرالمحیط، ج ۳، ص ۴۱۱؛ الفقه الاسلامی، ج ۵، ص ۳۶۹۹؛ فقه السنه، ج ۳، ص ۱۳۱.</ref>.
با آنکه [[افلاطون]] و ارسطو از [[فلاسفه]] یونان نیز رباخواری را [[تحریم]] کرده‌اند<ref>الربا فقهیا و اقتصادیا، ص ۳۲۲ ـ ۳۲۳.</ref> منتها رباخواری در میان [[یونانیان]] پیش از دوران [[اصلاحات]] و قانونگذاری معروف "سولون"، میان [[رومیان]] پیش از وضع [[الواح]] [[دوازده‌گانه]]، بی‌هیچ محدودیتی رایج بوده است<ref>اقتصاد در مکتب اسلام، ص ۷۸.</ref>. رباخواری در همه [[شرایع آسمانی]] [[حرام]] دانسته شده است<ref> البحرالمحیط، ج ۳، ص ۴۱۱؛ الفقه الاسلامی، ج ۵، ص ۳۶۹۹؛ فقه السنه، ج ۳، ص ۱۳۱.</ref>.


[[قرآن کریم]] از رباخواری [[یهودیان]]، با وجود تحریم و [[نهی]] از آن در [[متون دینی]] آنان<ref> کتاب مقدس، نحمیا ۵: ۷، ۱۰؛ مزامیر ۱۵: ۵؛ امثال ۲۸: ۸.</ref> خبر می‌دهد: {{متن قرآن|وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«و (نیز) برای رباخواری آنان با آنکه از آن نهی شده بودند و ناروا خوردن دارایی‌های مردم؛ و برای کافرانشان عذابی دردناک آماده کرده‌ایم» سوره نساء، آیه ۱۶۱.</ref>، بر این اساس، [[مفسران]]<ref> نک: مجمع البیان، ج ۳، ص ۳۵۸؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۳۰۸.</ref> یکی از اسباب [[لعن]] شدن برخی از [[بنی‌اسرائیل]] از زبان [[داود]] و [[عیسی]]{{ع}} را [[رباخواری]] آنان دانسته‌اند: {{متن قرآن|لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ}}<ref>«کافران از بنی اسرائیل بر زبان داود و عیسی پسر مریم لعنت شده‌اند از این رو که نافرمانی ورزیدند و تجاوز می‌کردند» سوره مائده، آیه ۷۸.</ref>، {{متن قرآن|كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ}}<ref>«از کار ناپسندی که می‌کردند باز نمی‌ایستادند  بی‌گمان، زشت است کاری که می‌کردند» سوره مائده، آیه ۷۹.</ref>. در بخش‌هایی از [[تورات]] رباخواری [[نکوهش]] شده و چون متدینان باید با یکدیگر [[زندگی]] همنواختی داشته باشند، از آن [[نهی]] شده است<ref>کتاب مقدس، خروج ۲۲: ۲۵ ـ ۲۶، ۱۱؛ نحمیا ۵: ۱۰.</ref>. این [[حکم]] درباره نامتدینان به [[دین یهود]] تفاوت داشته و [[قرض ربوی]] به آنان بی‌اشکال بوده است<ref>کتاب مقدس، تثنیه ۲۳: ۱۹ ـ ۲۰.</ref>. بر پایه گزارش برخی متون [[تاریخی]]، [[یهودیان]] به همکیشان خود هم [[رحم]] نمی‌کردند و افزون بر گرفتن [[ربا]] از آنان، بدهکاران را به [[اسارت]] و در مواردی به دیگر [[ملت‌ها]] به نامِ برده می‌فروختند. نحمیای [[نبی]]، با نکوهش این هنجارشکنی، رباخواران را [[توبیخ]] می‌کند<ref> کتاب مقدس، نحمیا ۵: ۱ ـ ۸.</ref>. براساس گزارش برخی منابع، رباخواری در دین یهود عملی [[ناپسند]]، غیر [[انسانی]] و در اندازه [[شرک]] بوده است. یهودیان، [[شهادت]] رباخوار را پذیرفته نمی‌دانند<ref>کتاب مقدس، لاویان ۲۵: ۳۵ـ۳۶؛ ربا از نظر دینی، ص ۳۲.</ref> و معتقدند مجازات‌هایی، مانند کفّاره دادن، [[روزه]] گرفتن و در مواردی محکومیت به تازیانه خوردن، برای رباخواران در این [[آیین]] آمده‌اند<ref>ربا، ص ۵۰.</ref>. [[قرآن کریم]] رباخواری را از اسباب [[حرمت]] برخی از غذاهای [[پاکیزه]] و [[حلال]] بر [[یهود]] دانسته است: {{متن قرآن|فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا}}<ref>«آری، به سزای ستمی از (سوی) یهودیان و اینکه (مردم را) بسیار از راه خداوند باز می‌داشتند چیزهای پاکیزه‌ای را که بر آنان حلال بود، حرام کردیم» سوره نساء، آیه ۱۶۰.</ref>، {{متن قرآن|وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«و (نیز) برای رباخواری آنان با آنکه از آن نهی شده بودند و ناروا خوردن دارایی‌های مردم؛ و برای کافرانشان عذابی دردناک آماده کرده‌ایم» سوره نساء، آیه ۱۶۱.</ref>
[[قرآن کریم]] از رباخواری [[یهودیان]]، با وجود تحریم و [[نهی]] از آن در [[متون دینی]] آنان<ref> کتاب مقدس، نحمیا ۵: ۷، ۱۰؛ مزامیر ۱۵: ۵؛ امثال ۲۸: ۸.</ref> خبر می‌دهد: {{متن قرآن|وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«و (نیز) برای رباخواری آنان با آنکه از آن نهی شده بودند و ناروا خوردن دارایی‌های مردم؛ و برای کافرانشان عذابی دردناک آماده کرده‌ایم» سوره نساء، آیه ۱۶۱.</ref>، بر این اساس، [[مفسران]]<ref> نک: مجمع البیان، ج ۳، ص ۳۵۸؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۳۰۸.</ref> یکی از اسباب [[لعن]] شدن برخی از [[بنی‌اسرائیل]] از زبان [[داود]] و [[عیسی]]{{ع}} را [[رباخواری]] آنان دانسته‌اند: {{متن قرآن|لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ}}<ref>«کافران از بنی اسرائیل بر زبان داود و عیسی پسر مریم لعنت شده‌اند از این رو که نافرمانی ورزیدند و تجاوز می‌کردند» سوره مائده، آیه ۷۸.</ref>، {{متن قرآن|كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ}}<ref>«از کار ناپسندی که می‌کردند باز نمی‌ایستادند  بی‌گمان، زشت است کاری که می‌کردند» سوره مائده، آیه ۷۹.</ref>. در بخش‌هایی از [[تورات]] رباخواری [[نکوهش]] شده و چون متدینان باید با یکدیگر [[زندگی]] همنواختی داشته باشند، از آن [[نهی]] شده است<ref>کتاب مقدس، خروج ۲۲: ۲۵ ـ ۲۶، ۱۱؛ نحمیا ۵: ۱۰.</ref>. این [[حکم]] درباره نامتدینان به [[دین یهود]] تفاوت داشته و [[قرض ربوی]] به آنان بی‌اشکال بوده است<ref>کتاب مقدس، تثنیه ۲۳: ۱۹ ـ ۲۰.</ref>. بر پایه گزارش برخی متون [[تاریخی]]، [[یهودیان]] به همکیشان خود هم رحم نمی‌کردند و افزون بر گرفتن [[ربا]] از آنان، بدهکاران را به [[اسارت]] و در مواردی به دیگر [[ملت‌ها]] به نامِ برده می‌فروختند. نحمیای [[نبی]]، با نکوهش این هنجارشکنی، رباخواران را [[توبیخ]] می‌کند<ref> کتاب مقدس، نحمیا ۵: ۱ ـ ۸.</ref>. براساس گزارش برخی منابع، رباخواری در دین یهود عملی [[ناپسند]]، غیر [[انسانی]] و در اندازه [[شرک]] بوده است. یهودیان، [[شهادت]] رباخوار را پذیرفته نمی‌دانند<ref>کتاب مقدس، لاویان ۲۵: ۳۵ـ۳۶؛ ربا از نظر دینی، ص ۳۲.</ref> و معتقدند مجازات‌هایی، مانند کفّاره دادن، [[روزه]] گرفتن و در مواردی محکومیت به تازیانه خوردن، برای رباخواران در این [[آیین]] آمده‌اند<ref>ربا، ص ۵۰.</ref>. [[قرآن کریم]] رباخواری را از اسباب [[حرمت]] برخی از غذاهای [[پاکیزه]] و [[حلال]] بر [[یهود]] دانسته است: {{متن قرآن|فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا}}<ref>«آری، به سزای ستمی از (سوی) یهودیان و اینکه (مردم را) بسیار از راه خداوند باز می‌داشتند چیزهای پاکیزه‌ای را که بر آنان حلال بود، حرام کردیم» سوره نساء، آیه ۱۶۰.</ref>، {{متن قرآن|وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«و (نیز) برای رباخواری آنان با آنکه از آن نهی شده بودند و ناروا خوردن دارایی‌های مردم؛ و برای کافرانشان عذابی دردناک آماده کرده‌ایم» سوره نساء، آیه ۱۶۱.</ref>


در [[مسیحیت]] نیز حکم حرمت ربا در تورات [[نسخ]] نشده، بلکه بر آن تأکید شده و براساس برخی آموزه‌های [[انجیل]]، [[قرض]] دادن به [[امید]] پس گرفتن آن نکوهش شده است<ref>انجیل لوقا، ۶: ۳۴ ـ ۳۵.</ref>، در نتیجه [[قرض]] دادن برای سودخواری، مسلّم‌تر در [[دین]] [[مسیح]] [[ممنوع]] است؛ ولی [[مسیحیان]] این ممنوعیت را تحت تأثیر [[یهودیان]] نادیده می‌گرفته؛ حتی در پی تجویز قانونی آن بوده‌اند که [[کلیسا]] آن را نپذیرفت<ref>ر. ک: الربا و موقف الاسلام، ص ۴۲، ۶۱؛ الربا فقهیا و اقتصادیا، ص ۳۲۵.</ref>. مسیحیان [[نجران]] هنگامی که با [[پیامبر]]{{صل}} [[معاهده]] [[صلح]] [[امضا]] کردند، [[رسول خدا]]{{صل}} ترک [[رباخواری]] را از شرط‌های این معاهده قرار داد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۸۳؛ الارشاد، ج ۱، ص ۱۶۹؛ جامع الاحادیث، ج ۱۸، ص ۱۳۰.</ref> که مسیحیان بر اثر [[عادت]] به رباخواری به این [[پیمان]] [[وفادار]] نماندند و بعدها [[عمر]] ([[خلیفه دوم]]) آنان را کوچ‌اند<ref>فتوح البلدان، ج ۱، ص ۷۶ ـ ۷۸.</ref>.<ref>[[لطف‌الله خراسانی|خراسانی، لطف‌الله ]]، [[ربا (مقاله)|مقاله «ربا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref>
در [[مسیحیت]] نیز حکم حرمت ربا در تورات [[نسخ]] نشده، بلکه بر آن تأکید شده و براساس برخی آموزه‌های [[انجیل]]، [[قرض]] دادن به [[امید]] پس گرفتن آن نکوهش شده است<ref>انجیل لوقا، ۶: ۳۴ ـ ۳۵.</ref>، در نتیجه [[قرض]] دادن برای سودخواری، مسلّم‌تر در [[دین]] [[مسیح]] [[ممنوع]] است؛ ولی [[مسیحیان]] این ممنوعیت را تحت تأثیر [[یهودیان]] نادیده می‌گرفته؛ حتی در پی تجویز قانونی آن بوده‌اند که [[کلیسا]] آن را نپذیرفت<ref>ر. ک: الربا و موقف الاسلام، ص ۴۲، ۶۱؛ الربا فقهیا و اقتصادیا، ص ۳۲۵.</ref>. مسیحیان [[نجران]] هنگامی که با [[پیامبر]]{{صل}} [[معاهده]] [[صلح]] [[امضا]] کردند، [[رسول خدا]]{{صل}} ترک [[رباخواری]] را از شرط‌های این معاهده قرار داد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۸۳؛ الارشاد، ج ۱، ص ۱۶۹؛ جامع الاحادیث، ج ۱۸، ص ۱۳۰.</ref> که مسیحیان بر اثر [[عادت]] به رباخواری به این [[پیمان]] [[وفادار]] نماندند و بعدها [[عمر]] ([[خلیفه دوم]]) آنان را کوچ‌اند<ref>فتوح البلدان، ج ۱، ص ۷۶ ـ ۷۸.</ref>.<ref>[[لطف‌الله خراسانی|خراسانی، لطف‌الله ]]، [[ربا (مقاله)|مقاله «ربا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref>
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش