آزار در اخلاق اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۷

نکوهش همسایه آزاری

همسایه آزاری در دین مقدس اسلام به شدت نکوهش شده است. همسایه آزاران در کلام رسول خدا (ص) و امامان اهل‌بیت‌(ع) نه تنها گناهکار، بلکه خارج از زمره اسلامیان و اهل ایمان شمرده شده‌اند. آنچه پیش از نقل احادیث نکوهنده لازم است بدانیم، اینکه منظور از همسایه‌آزار تنها کسی نیست که برای همسایه خود زحمت و دردسر فراهم و با رفتار و گفتار خود او را آزرده می‌کند. این عنوان کسانی را هم که از قیام به وظایف همسایگی کوتاهی می‌کنند و در ادای حقوق همسایگان نمی‌کوشند، شامل می‌شود. کسی که از حال همسایه خود بی‌خبر است و به ادای حقوقش بی‌توجهی می‌کند، به همسایه خود ستم کرده است و از نظر دینی همسایه‌آزار شمرده می‌شود، اگر چه رفتار او از نظر عرف ستم نامیده نشود و مردم به او همسایه آزار نگویند؛ بنابراین هر نکوهش و تهدیدی در شرع مبین، همسایه‌آزاران را هدف قرار دهد به او نیز اصابت می‌کند. اکنون اندکی از نکوهش‌های همسایه‌آزاری را می‌آوریم و باقیمانده را در فصول بعدی به تناسب مباحث نقل می‌کنیم.

رسول خدا (ص) می‌فرماید: "کسی که حق همسایه‌اش را ضایع می‌کند از ما نیست"^[۱].

در روایتی است که فاطمه زهرا (س) از مشکلات زندگی به رسول خدا (ص) شکایت آورد، حضرت جزوه‌ای به او داد و فرمود: نوشته‌های آن را یاد بگیر. در آن جزوه از جمله نوشته بود: "در زمره مؤمنین نیست کسی که همسایه‌اش از شر او ایمن نیست"^[۲].

امام صادق (ع) می‌فرماید: "از رحمت خدا دور است کسی که همسایه‌اش را بیازارد"^[۳]. و می‌فرماید: "آیا از اینکه همسایه حق شما را مراعات کند و شما حق او را مراعات نکنید، خجالت نمی‌کشید؟!"^[۴].

همسایه‌آزاران در زبان معصومان شَرور و لئیم‌اند. رسول خدا (ص) فرمود: "از مردم شرور است کسی که همسایه‌اش از شرّ او ایمن نیست"^[۵]. و امیرالمؤمنین (ع) فرمود: "بد همسایگی و بدی به نیکان از بزرگ‌ترین پستی‌هاست"^[۶].

و به همین دلیل است که به گزارش رسول خدا (ص)، خداوند متعال بدهمسایگی را دوست ندارد^[۷]. رسول خدا (ص) در غزوه تبوک فرمود: کسی که همسایه‌اش را آزار داده با ما همراهی نکند^[۸]. و می‌فرماید: "هرکس همسایه‌اش را بیازارد مرا آزرده است"^[۹]^[۱۰].

منابع

تهرانی، مجتبی، اخلاق الاهی ج۱۴

پانویس

↑ «مَنْ‏ ضَيَّعَ‏ حَقَّ‏ جَارِهِ‏ فَلَيْسَ‏ مِنَّا» صدوق، امالی، ص۵۱۴.
↑ «لَيْسَ‏ مِنَ‏ الْمُؤْمِنِينَ‏ مَنْ‏ لَمْ‏ يَأْمَنْ‏ جَارُهُ بَوَائِقَهُ»؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۱، ص۶۶۷.
↑ «مَلْعُونٌ‏ مَلْعُونٌ‏ مَنْ‏ آذَى جَارَهُ»؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۲۸۰.
↑ «أَمَا يَسْتَحْيِي‏ الرَّجُلُ‏ مِنْكُمْ‏ أَنْ‏ يَعْرِفَ‏ جَارُهُ‏ حَقَّهُ‏، وَ لَا يَعْرِفَ حَقَّ جَارِهِ»؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۶۳۵.
↑ «مِنْ‏ شِرَارِ النَّاسِ‏ مَنْ‏ لَا يَأْمَنُ‏ جَارُهُ‏ بَوَائِقَهُ»؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۷۷.
↑ «سُوءُ الْجِوَارِ وَ الْإِسَاءَةُ إِلَى‏ الْأَبْرَارِ مِنْ‏ أَعْظَمِ‏ اللُّؤْمِ‏»؛ علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۲۸۶.
↑ سیوطی، الدر المنثور، ج۴، ص۱۲۳.
↑ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۳.
↑ «مَنْ آذَى جَارَهُ‏ فَقَدْ آذَانِي»؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۴.
↑ تهرانی، مجتبی، اخلاق الاهی، ج۱۴، ص ۴۹۷.

[1] «مَنْ‏ ضَيَّعَ‏ حَقَّ‏ جَارِهِ‏ فَلَيْسَ‏ مِنَّا» صدوق، امالی، ص۵۱۴.

[2] «لَيْسَ‏ مِنَ‏ الْمُؤْمِنِينَ‏ مَنْ‏ لَمْ‏ يَأْمَنْ‏ جَارُهُ بَوَائِقَهُ»؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۱، ص۶۶۷.

[3] «مَلْعُونٌ‏ مَلْعُونٌ‏ مَنْ‏ آذَى جَارَهُ»؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۲۸۰.

[4] «أَمَا يَسْتَحْيِي‏ الرَّجُلُ‏ مِنْكُمْ‏ أَنْ‏ يَعْرِفَ‏ جَارُهُ‏ حَقَّهُ‏، وَ لَا يَعْرِفَ حَقَّ جَارِهِ»؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۶۳۵.

[5] «مِنْ‏ شِرَارِ النَّاسِ‏ مَنْ‏ لَا يَأْمَنُ‏ جَارُهُ‏ بَوَائِقَهُ»؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۷۷.

[6] «سُوءُ الْجِوَارِ وَ الْإِسَاءَةُ إِلَى‏ الْأَبْرَارِ مِنْ‏ أَعْظَمِ‏ اللُّؤْمِ‏»؛ علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۲۸۶.

[7] سیوطی، الدر المنثور، ج۴، ص۱۲۳.

[8] میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۳.

[9] «مَنْ آذَى جَارَهُ‏ فَقَدْ آذَانِي»؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۴.

[10] تهرانی، مجتبی، اخلاق الاهی، ج۱۴، ص ۴۹۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

@@ خط ۱۰: / خط ۱۰: @@
 == [[نکوهش]] همسایه آزاری ==
-همسایه آزاری در [[دین مقدس اسلام]] به شدت نکوهش شده است. همسایه آزاران در [[کلام]] [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امامان]] اهل‌بیت‌{{عم}} نه تنها [[گناهکار]]، بلکه خارج از زمره اسلامیان و [[اهل]] [[ایمان]] شمرده شده‌اند. آنچه پیش از [[نقل احادیث]] نکوهنده لازم است بدانیم، اینکه منظور از همسایه‌آزار تنها کسی نیست که برای همسایه خود [[زحمت]] و دردسر فراهم و با [[رفتار]] و گفتار خود او را آزرده می‌کند. این عنوان کسانی را هم که از [[قیام]] به [[وظایف]] [[همسایگی]] کوتاهی می‌کنند و در [[ادای حقوق]] [[همسایگان]] نمی‌کوشند، شامل می‌شود. کسی که از حال همسایه خود بی‌خبر است و به ادای حقوقش بی‌توجهی می‌کند، به همسایه خود [[ستم]] کرده است و از نظر [[دینی]] همسایه‌آزار شمرده می‌شود، اگر چه رفتار او از نظر عرف [[ستم]] نامیده نشود و [[مردم]] به او [[همسایه]] [[آزار]] نگویند؛ بنابراین هر [[نکوهش]] و تهدیدی در [[شرع]] مبین، همسایه‌آزاران را [[هدف]] قرار دهد به او نیز اصابت می‌کند. اکنون اندکی از نکوهش‌های همسایه‌آزاری را می‌آوریم و باقیمانده را در فصول بعدی به تناسب مباحث نقل می‌کنیم.
+همسایه آزاری در [[دین مقدس اسلام]] به شدت نکوهش شده است. همسایه آزاران در [[کلام]] [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان]] اهل‌بیت‌{{عم}} نه تنها [[گناهکار]]، بلکه خارج از زمره اسلامیان و [[اهل]] [[ایمان]] شمرده شده‌اند. آنچه پیش از [[نقل احادیث]] نکوهنده لازم است بدانیم، اینکه منظور از همسایه‌آزار تنها کسی نیست که برای همسایه خود [[زحمت]] و دردسر فراهم و با [[رفتار]] و گفتار خود او را آزرده می‌کند. این عنوان کسانی را هم که از [[قیام]] به [[وظایف]] [[همسایگی]] کوتاهی می‌کنند و در [[ادای حقوق]] [[همسایگان]] نمی‌کوشند، شامل می‌شود. کسی که از حال همسایه خود بی‌خبر است و به ادای حقوقش بی‌توجهی می‌کند، به همسایه خود [[ستم]] کرده است و از نظر [[دینی]] همسایه‌آزار شمرده می‌شود، اگر چه رفتار او از نظر عرف [[ستم]] نامیده نشود و [[مردم]] به او [[همسایه]] [[آزار]] نگویند؛ بنابراین هر [[نکوهش]] و تهدیدی در [[شرع]] مبین، همسایه‌آزاران را [[هدف]] قرار دهد به او نیز اصابت می‌کند. اکنون اندکی از نکوهش‌های همسایه‌آزاری را می‌آوریم و باقیمانده را در فصول بعدی به تناسب مباحث نقل می‌کنیم.
-[[رسول خدا]]{{صل}} می‌فرماید: "کسی که حق همسایه‌اش را ضایع می‌کند از ما نیست"<ref>{{متن حدیث|مَنْ‏ ضَيَّعَ‏ حَقَّ‏ جَارِهِ‏ فَلَيْسَ‏ مِنَّا}} صدوق، امالی، ص۵۱۴.</ref>.
+[[رسول خدا]] {{صل}} می‌فرماید: "کسی که حق همسایه‌اش را ضایع می‌کند از ما نیست"<ref>{{متن حدیث|مَنْ‏ ضَيَّعَ‏ حَقَّ‏ جَارِهِ‏ فَلَيْسَ‏ مِنَّا}} صدوق، امالی، ص۵۱۴.</ref>.
-در روایتی است که [[فاطمه زهرا]]{{س}} از [[مشکلات]] [[زندگی]] به رسول خدا{{صل}} [[شکایت]] آورد، [[حضرت]] جزوه‌ای به او داد و فرمود: نوشته‌های آن را یاد بگیر. در آن جزوه از جمله نوشته بود: "در زمره مؤمنین نیست کسی که همسایه‌اش از شر او ایمن نیست"<ref>{{متن حدیث|لَيْسَ‏ مِنَ‏ الْمُؤْمِنِينَ‏ مَنْ‏ لَمْ‏ يَأْمَنْ‏ جَارُهُ بَوَائِقَهُ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۱، ص۶۶۷.</ref>.
+در روایتی است که [[فاطمه زهرا]] {{س}} از [[مشکلات]] [[زندگی]] به رسول خدا {{صل}} [[شکایت]] آورد، [[حضرت]] جزوه‌ای به او داد و فرمود: نوشته‌های آن را یاد بگیر. در آن جزوه از جمله نوشته بود: "در زمره مؤمنین نیست کسی که همسایه‌اش از شر او ایمن نیست"<ref>{{متن حدیث|لَيْسَ‏ مِنَ‏ الْمُؤْمِنِينَ‏ مَنْ‏ لَمْ‏ يَأْمَنْ‏ جَارُهُ بَوَائِقَهُ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۱، ص۶۶۷.</ref>.
-[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: "از رحمت خدا دور است کسی که همسایه‌اش را بیازارد"<ref>{{متن حدیث|مَلْعُونٌ‏ مَلْعُونٌ‏ مَنْ‏ آذَى جَارَهُ}}؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۲۸۰.</ref>. و می‌فرماید: "آیا از اینکه همسایه حق شما را مراعات کند و شما حق او را مراعات نکنید، خجالت نمی‌کشید؟!"<ref> {{متن حدیث|أَمَا يَسْتَحْيِي‏ الرَّجُلُ‏ مِنْكُمْ‏ أَنْ‏ يَعْرِفَ‏ جَارُهُ‏ حَقَّهُ‏، وَ لَا يَعْرِفَ حَقَّ جَارِهِ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۶۳۵.</ref>.
+[[امام صادق]] {{ع}} می‌فرماید: "از رحمت خدا دور است کسی که همسایه‌اش را بیازارد"<ref>{{متن حدیث|مَلْعُونٌ‏ مَلْعُونٌ‏ مَنْ‏ آذَى جَارَهُ}}؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۲۸۰.</ref>. و می‌فرماید: "آیا از اینکه همسایه حق شما را مراعات کند و شما حق او را مراعات نکنید، خجالت نمی‌کشید؟!"<ref> {{متن حدیث|أَمَا يَسْتَحْيِي‏ الرَّجُلُ‏ مِنْكُمْ‏ أَنْ‏ يَعْرِفَ‏ جَارُهُ‏ حَقَّهُ‏، وَ لَا يَعْرِفَ حَقَّ جَارِهِ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۶۳۵.</ref>.
-همسایه‌آزاران در زبان [[معصومان]] شَرور و لئیم‌اند. رسول خدا{{صل}} فرمود: "از مردم شرور است کسی که همسایه‌اش از شرّ او ایمن نیست"<ref> {{متن حدیث|مِنْ‏ شِرَارِ النَّاسِ‏ مَنْ‏ لَا يَأْمَنُ‏ جَارُهُ‏ بَوَائِقَهُ}}؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۷۷.</ref>. و [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فرمود: "بد همسایگی و بدی به نیکان از بزرگ‌ترین پستی‌هاست"<ref>{{متن حدیث|سُوءُ الْجِوَارِ وَ الْإِسَاءَةُ إِلَى‏ الْأَبْرَارِ مِنْ‏ أَعْظَمِ‏ اللُّؤْمِ‏}}؛ علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۲۸۶.</ref>.
+همسایه‌آزاران در زبان [[معصومان]] شَرور و لئیم‌اند. رسول خدا {{صل}} فرمود: "از مردم شرور است کسی که همسایه‌اش از شرّ او ایمن نیست"<ref> {{متن حدیث|مِنْ‏ شِرَارِ النَّاسِ‏ مَنْ‏ لَا يَأْمَنُ‏ جَارُهُ‏ بَوَائِقَهُ}}؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۲، ص۷۷.</ref>. و [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمود: "بد همسایگی و بدی به نیکان از بزرگ‌ترین پستی‌هاست"<ref>{{متن حدیث|سُوءُ الْجِوَارِ وَ الْإِسَاءَةُ إِلَى‏ الْأَبْرَارِ مِنْ‏ أَعْظَمِ‏ اللُّؤْمِ‏}}؛ علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۲۸۶.</ref>.
-و به همین دلیل است که به گزارش رسول خدا{{صل}}، [[خداوند متعال]] بدهمسایگی را [[دوست]] ندارد<ref>سیوطی، الدر المنثور، ج۴، ص۱۲۳.</ref>. رسول خدا{{صل}} در [[غزوه تبوک]] فرمود: کسی که همسایه‌اش را آزار داده با ما [[همراهی]] نکند<ref>میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۳.</ref>. و می‌فرماید: "هرکس همسایه‌اش را بیازارد مرا آزرده است"<ref>{{متن حدیث|مَنْ آذَى جَارَهُ‏ فَقَدْ آذَانِي}}؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۴.</ref><ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی]]، ج۱۴، ص ۴۹۷.</ref>.
+و به همین دلیل است که به گزارش رسول خدا {{صل}}، [[خداوند متعال]] بدهمسایگی را [[دوست]] ندارد<ref>سیوطی، الدر المنثور، ج۴، ص۱۲۳.</ref>. رسول خدا {{صل}} در [[غزوه تبوک]] فرمود: کسی که همسایه‌اش را آزار داده با ما [[همراهی]] نکند<ref>میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۳.</ref>. و می‌فرماید: "هرکس همسایه‌اش را بیازارد مرا آزرده است"<ref>{{متن حدیث|مَنْ آذَى جَارَهُ‏ فَقَدْ آذَانِي}}؛ میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۲۴.</ref><ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱۴ (کتاب)|اخلاق الاهی]]، ج۱۴، ص ۴۹۷.</ref>.
 == منابع ==