تأویل مشکل القرآن (کتاب): تفاوت میان نسخهها
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۲) |
جز (جایگزینی متن - '| ناشر = انتشارات ' به '| ناشر = ') |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب | {{جعبه اطلاعات کتاب | ||
| عنوان = | | عنوان پیشین = | ||
| عنوان = [[تأویل]] مشکل القرآن | |||
| عنوان پسین = | |||
| شماره جلد = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان اصلی = | ||
| تصویر = IM010120.jpg | | تصویر = IM010120.jpg | ||
| خط ۶: | خط ۹: | ||
| از مجموعه = | | از مجموعه = | ||
| زبان = عربی | | زبان = عربی | ||
|زبان اصلی | | زبان اصلی = | ||
| نویسنده = [[عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری]] | | نویسنده = [[عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری]] | ||
| نویسندگان = | | نویسندگان = | ||
| تحقیق یا تدوین = | | تحقیق یا تدوین = | ||
| زیر نظر = | | زیر نظر = | ||
| به کوشش = | | به کوشش = | ||
| مترجم = | | مترجم = | ||
| مترجمان = | | مترجمان = | ||
| ویراستار = | | ویراستار = | ||
| ویراستاران = | | ویراستاران = | ||
| موضوع = | | موضوع = | ||
| مذهب = | | مذهب = | ||
| ناشر = | | ناشر = دار الکتب العلمیة | ||
| به همت = | | به همت = | ||
| وابسته به = | | وابسته به = | ||
| محل نشر = بیروت - لبنان | | محل نشر = بیروت - لبنان | ||
| سال نشر = | | سال نشر = ۱۴۲۳ق، ۲۰۰۲ م، ۱۳۸۲ ش | ||
| تعداد صفحات = | | تعداد صفحات = | ||
| شابک = | |||
| شابک | |||
| شماره ملی = | | شماره ملی = | ||
}} | }} | ||
'''[[تأویل]] مشکل القرآن''' کتابی است به زبان عربی | '''[[تأویل]] مشکل القرآن''' کتابی است به زبان عربی که مشتمل بر تأویلات [[آیات قرآن]] میباشد. این کتاب اثر [[عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری]] است و [[انتشارات دار الکتب العلمیة]] انتشار آن را به عهده داشته است.<ref name=p1>[https://www.neelwafurat.com/itempage.aspx?id=lbb78111-38582&search=books وبگاه نیل و فرات]</ref> | ||
== دربارهٔ کتاب == | == دربارهٔ کتاب == | ||
این کتاب تألیف [[ابومحمد عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری مروزی]] است<ref>ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۱-۷۶؛ داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۲۴۵ و ۲۴۶، رقم ۲۳۴.</ref> و در اواخر [[قرن چهاردهم]] [[هجری قمری]] با مقدمه و پاورقیها و فهرستهایی از [[سید احمد صقر]] در [[مصر]] به چاپ رسیده است<ref>تاریخ چاپ کتاب معلوم نیست ولی تاریخ پایان یافتن نگارش مقدمه آن ۱۷ رمضان ۱۳۹۳ ه.ق ذکر شده است (ر.ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۸۷).</ref>. مقدمه «صقر» ۸۶ صفحه در شرححال مؤلف و معرفی کتاب و حجم خود کتاب ۵۷۸ صفحه و ملحق و فهرستهای آن ۱۲۷ صفحه میباشد. | این کتاب تألیف [[ابومحمد عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری مروزی]] است<ref>ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۱-۷۶؛ داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۲۴۵ و ۲۴۶، رقم ۲۳۴.</ref> و در اواخر [[قرن چهاردهم]] [[هجری قمری]] با مقدمه و پاورقیها و فهرستهایی از [[سید احمد صقر]] در [[مصر]] به چاپ رسیده است<ref>تاریخ چاپ کتاب معلوم نیست ولی تاریخ پایان یافتن نگارش مقدمه آن ۱۷ رمضان ۱۳۹۳ ه.ق ذکر شده است (ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۸۷).</ref>. مقدمه «صقر» ۸۶ صفحه در شرححال مؤلف و معرفی کتاب و حجم خود کتاب ۵۷۸ صفحه و ملحق و فهرستهای آن ۱۲۷ صفحه میباشد. | ||
این کتاب [[تفسیر ترتیبی]] نیست و مؤلف آن را در ردّ کسانی که بر [[بلاغت قرآن]] [[طعن]] زده بودند، تألیف کرده<ref>ر.ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۷۷، و خود کتاب ص۲۲ و ۲۳.</ref> و ضمن آن به [[تفسیر متشابهات]] و آنچه [[مخالفان]] بهعنوان تناقضات [[قرآن]] مطرح کرده بودند، پرداخته است. مؤلف به اشباه و نظایر در [[معانی قرآن]] توجه کرده و در [[تفسیر]] و توضیح آیاتی از ۳۷ سورۀ قرآن به صورت پراکنده و غیر ترتیبی سخن گفته است <ref>ر.ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۳۱۱-۴۳۸.</ref>. | این کتاب [[تفسیر ترتیبی]] نیست و مؤلف آن را در ردّ کسانی که بر [[بلاغت قرآن]] [[طعن]] زده بودند، تألیف کرده<ref>ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۷۷، و خود کتاب ص۲۲ و ۲۳.</ref> و ضمن آن به [[تفسیر متشابهات]] و آنچه [[مخالفان]] بهعنوان تناقضات [[قرآن]] مطرح کرده بودند، پرداخته است. مؤلف به اشباه و نظایر در [[معانی قرآن]] توجه کرده و در [[تفسیر]] و توضیح آیاتی از ۳۷ سورۀ قرآن به صورت پراکنده و غیر ترتیبی سخن گفته است <ref>ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۳۱۱-۴۳۸.</ref>. | ||
ویژگیهای زبان [[عرب]] با عنوان {{عربی|"باب ذكر العرب و ما خصّهم الله به من العارضة و البيان و اتساع المجاز"}}، وجوه [[قرائتها]]، [[نزول قرآن]] بر هفت حرف، نقصان [[مصحف]] [[ابن مسعود]]، زیادی دو [[سوره]] در مصحف ابیّ، تناقض و [[اختلاف]] ادعا شده در قرآن، [[حکمت]] وجود [[متشابه]] در قرآن، مجاز، استعاره، مقلوب، حذف و اختصار، تکرار و زیادی [[کلام]]، کنایه و [[تعریض]]، [[مخالفت]] ظاهر لفظ با معنا در قرآن و معانی [[حروف مقطعه]]، مطالب دیگری است که مؤلف در این کتاب دربارۀ آنها بحث کرده است<ref>ر.ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۱۲-۳۱۰.</ref>. وی ۴۴ کلمه از کلمات قرآن را در بابی با عنوان {{عربی|"اللفظ الواحد للمعاني المختلفة"}} آورده و دربارۀ معانی مختلف آنها و برگرداندن آنها به یک معنای مشترک بحث کرده است<ref>ر.ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۴۳۹-۵۱۵.</ref>. | ویژگیهای زبان [[عرب]] با عنوان {{عربی|"باب ذكر العرب و ما خصّهم الله به من العارضة و البيان و اتساع المجاز"}}، وجوه [[قرائتها]]، [[نزول قرآن]] بر هفت حرف، نقصان [[مصحف]] [[ابن مسعود]]، زیادی دو [[سوره]] در مصحف ابیّ، تناقض و [[اختلاف]] ادعا شده در قرآن، [[حکمت]] وجود [[متشابه]] در قرآن، مجاز، استعاره، مقلوب، حذف و اختصار، تکرار و زیادی [[کلام]]، کنایه و [[تعریض]]، [[مخالفت]] ظاهر لفظ با معنا در قرآن و معانی [[حروف مقطعه]]، مطالب دیگری است که مؤلف در این کتاب دربارۀ آنها بحث کرده است<ref>ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۱۲-۳۱۰.</ref>. وی ۴۴ کلمه از کلمات قرآن را در بابی با عنوان {{عربی|"اللفظ الواحد للمعاني المختلفة"}} آورده و دربارۀ معانی مختلف آنها و برگرداندن آنها به یک معنای مشترک بحث کرده است<ref>ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۴۳۹-۵۱۵.</ref>. | ||
درباره [[تفسیر]] حروف و [[افعال]] غیر منصرف به کار رفته در [[قرآن]] و استعمال برخی حروف در معنای حروفی دیگر نیز مطالبی دربر دارد<ref>ر.ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۵۱۷-۵۷۸.</ref>. فضای | درباره [[تفسیر]] حروف و [[افعال]] غیر منصرف به کار رفته در [[قرآن]] و استعمال برخی حروف در معنای حروفی دیگر نیز مطالبی دربر دارد<ref>ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۵۱۷-۵۷۸.</ref>. فضای غالب مباحث و مطالب این کتاب ادبی است و ازاینرو، میتوان این کتاب را از تفسیرهای ادبی غیر ترتیبی به شمار آورد<ref>برای آشنایی بیشتر با ویژگیهای این کتاب ر. ک: عکش، ابن قتیبة الدینوری و جهوده اللغویة؛ ص۱۲۴-۱۵۳.</ref>. برخی آن را از [[تفاسیر]] لغوی به شمار آورده و در ردیف [[المفردات]] راغب ذکر کردهاند<ref>ر. ک: معرفت، التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب، ج۲، ص۵۱۱-۵۱۲.</ref>. این کتاب را به لحاظ اینکه مؤلف آن از [[اهل تسنن]] و ۱۶ سال آخر [[عمر]] وی در عصر [[غیبت صغرا]] بوده و به احتمال زیاد این کتاب را در آن ۱۶ سال تألیف کرده است، میتوان از [[کتابهای تفسیری]] اهل تسنن در عصر غیبت صغرا به شمار آورد. | ||
شایان توجه است که محقق در تحقیق و نشر این کتاب بر سه نسخۀ خطی آن [[اعتماد]] داشته است: | شایان توجه است که محقق در تحقیق و نشر این کتاب بر سه نسخۀ خطی آن [[اعتماد]] داشته است: | ||
#نسخه دار الکتب المصریه به خط [[ابو طالب بن عبدالواحد]]، معروف به [[برهان الدین]]، در سال ۵۵۸ ه. ق. | # نسخه دار الکتب المصریه به خط [[ابو طالب بن عبدالواحد]]، معروف به [[برهان الدین]]، در سال ۵۵۸ ه. ق. | ||
#نسخۀ کتابخانه مراد ملّا که در سال ۵۳۲ ه. ق مکتوب شده است. | # نسخۀ کتابخانه مراد ملّا که در سال ۵۳۲ ه. ق مکتوب شده است. | ||
#نسخه دار الکتب المصریه که در سال ۳۷۹ ه. ق به خط [[محمد بن احمد بن یحیی]] نوشته شده است <ref>ر.ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۸۵-۸۶.</ref>. | # نسخه دار الکتب المصریه که در سال ۳۷۹ ه. ق به خط [[محمد بن احمد بن یحیی]] نوشته شده است <ref>ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۸۵-۸۶.</ref>. | ||
گفتنی است باتوجه به اینکه [[سند معتبر]] به این کتاب وجود ندارد و ناسخان آن نیز ناشناختهاند، [[صحت سند]] [[روایات]] این کتاب قابل [[اثبات]] نمیباشد و از روایات این کتاب تنها بهعنوان [[تأیید]] میتوان بهره برد. بهخصوص که بسیاری از روایات آن مرسل و بدون سند است.<ref>[[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۴۸۸-۴۸۹.</ref> | گفتنی است باتوجه به اینکه [[سند معتبر]] به این کتاب وجود ندارد و ناسخان آن نیز ناشناختهاند، [[صحت سند]] [[روایات]] این کتاب قابل [[اثبات]] نمیباشد و از روایات این کتاب تنها بهعنوان [[تأیید]] میتوان بهره برد. بهخصوص که بسیاری از روایات آن مرسل و بدون سند است.<ref>[[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۴۸۸-۴۸۹.</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۱: | ||
== دربارهٔ پدیدآورنده == | == دربارهٔ پدیدآورنده == | ||
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست. | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۴: | ||
[[رده:کتاب]] | [[رده:کتاب]] | ||
[[رده:کتابهای عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری]] | [[رده:کتابهای عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری]] | ||
[[رده:آثار عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری]] | [[رده:آثار عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری]] | ||
[[رده:کتابهای دارای چکیده]] | [[رده:کتابهای دارای چکیده]] | ||
[[رده:کتابهای دارای فهرست]] | [[رده:کتابهای دارای فهرست]] | ||
[[رده:کتابهای دارای متن دیجیتال]] | [[رده:کتابهای دارای متن دیجیتال]] | ||
[[رده:کتابهای دارای متن PDF]] | [[رده:کتابهای دارای متن PDF]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۶
| تأویل مشکل القرآن | |
|---|---|
 | |
| زبان | عربی |
| نویسنده | عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری |
| ناشر | انتشارات دار الکتب العلمیة |
| محل نشر | بیروت - لبنان |
| سال نشر | ۱۴۲۳ق، ۲۰۰۲ م، ۱۳۸۲ ش |
تأویل مشکل القرآن کتابی است به زبان عربی که مشتمل بر تأویلات آیات قرآن میباشد. این کتاب اثر عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری است و انتشارات دار الکتب العلمیة انتشار آن را به عهده داشته است.[۱]
دربارهٔ کتاب
این کتاب تألیف ابومحمد عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری مروزی است[۲] و در اواخر قرن چهاردهم هجری قمری با مقدمه و پاورقیها و فهرستهایی از سید احمد صقر در مصر به چاپ رسیده است[۳]. مقدمه «صقر» ۸۶ صفحه در شرححال مؤلف و معرفی کتاب و حجم خود کتاب ۵۷۸ صفحه و ملحق و فهرستهای آن ۱۲۷ صفحه میباشد.
این کتاب تفسیر ترتیبی نیست و مؤلف آن را در ردّ کسانی که بر بلاغت قرآن طعن زده بودند، تألیف کرده[۴] و ضمن آن به تفسیر متشابهات و آنچه مخالفان بهعنوان تناقضات قرآن مطرح کرده بودند، پرداخته است. مؤلف به اشباه و نظایر در معانی قرآن توجه کرده و در تفسیر و توضیح آیاتی از ۳۷ سورۀ قرآن به صورت پراکنده و غیر ترتیبی سخن گفته است [۵].
ویژگیهای زبان عرب با عنوان "باب ذكر العرب و ما خصّهم الله به من العارضة و البيان و اتساع المجاز"، وجوه قرائتها، نزول قرآن بر هفت حرف، نقصان مصحف ابن مسعود، زیادی دو سوره در مصحف ابیّ، تناقض و اختلاف ادعا شده در قرآن، حکمت وجود متشابه در قرآن، مجاز، استعاره، مقلوب، حذف و اختصار، تکرار و زیادی کلام، کنایه و تعریض، مخالفت ظاهر لفظ با معنا در قرآن و معانی حروف مقطعه، مطالب دیگری است که مؤلف در این کتاب دربارۀ آنها بحث کرده است[۶]. وی ۴۴ کلمه از کلمات قرآن را در بابی با عنوان "اللفظ الواحد للمعاني المختلفة" آورده و دربارۀ معانی مختلف آنها و برگرداندن آنها به یک معنای مشترک بحث کرده است[۷].
درباره تفسیر حروف و افعال غیر منصرف به کار رفته در قرآن و استعمال برخی حروف در معنای حروفی دیگر نیز مطالبی دربر دارد[۸]. فضای غالب مباحث و مطالب این کتاب ادبی است و ازاینرو، میتوان این کتاب را از تفسیرهای ادبی غیر ترتیبی به شمار آورد[۹]. برخی آن را از تفاسیر لغوی به شمار آورده و در ردیف المفردات راغب ذکر کردهاند[۱۰]. این کتاب را به لحاظ اینکه مؤلف آن از اهل تسنن و ۱۶ سال آخر عمر وی در عصر غیبت صغرا بوده و به احتمال زیاد این کتاب را در آن ۱۶ سال تألیف کرده است، میتوان از کتابهای تفسیری اهل تسنن در عصر غیبت صغرا به شمار آورد.
شایان توجه است که محقق در تحقیق و نشر این کتاب بر سه نسخۀ خطی آن اعتماد داشته است:
- نسخه دار الکتب المصریه به خط ابو طالب بن عبدالواحد، معروف به برهان الدین، در سال ۵۵۸ ه. ق.
- نسخۀ کتابخانه مراد ملّا که در سال ۵۳۲ ه. ق مکتوب شده است.
- نسخه دار الکتب المصریه که در سال ۳۷۹ ه. ق به خط محمد بن احمد بن یحیی نوشته شده است [۱۱].
گفتنی است باتوجه به اینکه سند معتبر به این کتاب وجود ندارد و ناسخان آن نیز ناشناختهاند، صحت سند روایات این کتاب قابل اثبات نمیباشد و از روایات این کتاب تنها بهعنوان تأیید میتوان بهره برد. بهخصوص که بسیاری از روایات آن مرسل و بدون سند است.[۱۲]
فهرست کتاب
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.
دربارهٔ پدیدآورنده
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.
پانویس
- ↑ وبگاه نیل و فرات
- ↑ ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۱-۷۶؛ داوودی، طبقات المفسرین، ج۱، ص۲۴۵ و ۲۴۶، رقم ۲۳۴.
- ↑ تاریخ چاپ کتاب معلوم نیست ولی تاریخ پایان یافتن نگارش مقدمه آن ۱۷ رمضان ۱۳۹۳ ه.ق ذکر شده است (ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۸۷).
- ↑ ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۷۷، و خود کتاب ص۲۲ و ۲۳.
- ↑ ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۳۱۱-۴۳۸.
- ↑ ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۱۲-۳۱۰.
- ↑ ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۴۳۹-۵۱۵.
- ↑ ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، ص۵۱۷-۵۷۸.
- ↑ برای آشنایی بیشتر با ویژگیهای این کتاب ر. ک: عکش، ابن قتیبة الدینوری و جهوده اللغویة؛ ص۱۲۴-۱۵۳.
- ↑ ر. ک: معرفت، التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب، ج۲، ص۵۱۱-۵۱۲.
- ↑ ر. ک: ابن قتیبه، تأویل مشکل القرآن، مقدمه ص۸۵-۸۶.
- ↑ بابایی، علی اکبر، تاریخ تفسیر قرآن، ص ۴۸۸-۴۸۹.