اختلاس: تفاوت میان نسخهها
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = فساد اقتصادی| عنوان مدخل = اختلاس| مداخل مرتبط = [[اختلاس در قرآن]] | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = فساد اقتصادی| عنوان مدخل = اختلاس| مداخل مرتبط = [[اختلاس در قرآن]] - [[اختلاس در فقه سیاسی]] - [[مبارزه با اختلاس در معارف و سیره علوی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
'''اختلاس'''، از ریشه "خ ل س" به معنای ربایش با سرعت و [[نیرنگ]] است<ref>لغتنامه دهخدا، ج۱، ص۱۵۰۹؛ فرهنگ معین، ج۱، ص۱۶۸؛ لسان العرب، ج۲، ص۲۹۴؛ النهایه، ج۲، ص۱۶۱.</ref>. و در اصطلاح، به ربایش از غیر [[حرز]] اطلاق میگردد و اغلب در [[اموال عمومی]] و دولتی به کار میرود<ref>تبصرة المتعلمین، ص۷۵۶؛ موسوعة الفقه الاسلامی، ج۴، ص۸۷؛ الاحکام السلطانیه، ص۷۵-۴۷.</ref>؛ برخلاف [[سرقت]] که از [[حرز]] است. | '''اختلاس'''، از ریشه "خ ل س" به معنای ربایش با سرعت و [[نیرنگ]] است<ref>لغتنامه دهخدا، ج۱، ص۱۵۰۹؛ فرهنگ معین، ج۱، ص۱۶۸؛ لسان العرب، ج۲، ص۲۹۴؛ النهایه، ج۲، ص۱۶۱.</ref>. و در اصطلاح، به ربایش از غیر [[حرز]] اطلاق میگردد و اغلب در [[اموال عمومی]] و دولتی به کار میرود<ref>تبصرة المتعلمین، ص۷۵۶؛ موسوعة الفقه الاسلامی، ج۴، ص۸۷؛ الاحکام السلطانیه، ص۷۵-۴۷.</ref>؛ برخلاف [[سرقت]] که از [[حرز]] است. | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
# قصد متقلبانه داشته باشد؛ | # قصد متقلبانه داشته باشد؛ | ||
# آنچه را که قصد کرده است به انجام رساند؛ زیرا صرف قصد کافی نیست<ref>قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری، مصوب ۱۳۶۷، ماده ۵.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۳.</ref> | # آنچه را که قصد کرده است به انجام رساند؛ زیرا صرف قصد کافی نیست<ref>قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری، مصوب ۱۳۶۷، ماده ۵.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۳.</ref> | ||
==معناشناسی== | ==معناشناسی== | ||
اختلاس در لغت یعنی ربودن، دستبرد زدن، دستاندازی به [[حقوق دیگران]]، گرفتن شینی با سرعت هر چه تمامتر و یا استفاده از [[فرصت]] مناسب است<ref>محمدرضا کردلو، «فساد مالی»، مجله دانش حسابرسی، سال ۵، شماره ۱۶، ص۴۷.</ref>. اختلاس [[خیانت]] در [[امانت]] [[مأمور]] [[دولت]] در تصاحب وجوه یا [[اسناد]] یا [[اموال متعلق به دولت]] است و یا نسبت به سایر وجوه یا اسناد یا [[اموال]] اشخاص به نفع خود یا دیگری است که بر حسب [[وظیفه]] به او سپرده شده است<ref>مجید قنبری، تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال دولتی و عمومی، ص۱۲۸.</ref>. | اختلاس در لغت یعنی ربودن، دستبرد زدن، دستاندازی به [[حقوق دیگران]]، گرفتن شینی با سرعت هر چه تمامتر و یا استفاده از [[فرصت]] مناسب است<ref>محمدرضا کردلو، «فساد مالی»، مجله دانش حسابرسی، سال ۵، شماره ۱۶، ص۴۷.</ref>. اختلاس [[خیانت]] در [[امانت]] [[مأمور]] [[دولت]] در تصاحب وجوه یا [[اسناد]] یا [[اموال متعلق به دولت]] است و یا نسبت به سایر وجوه یا اسناد یا [[اموال]] اشخاص به نفع خود یا دیگری است که بر حسب [[وظیفه]] به او سپرده شده است<ref>مجید قنبری، تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال دولتی و عمومی، ص۱۲۸.</ref>. | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۸: | ||
==مبارزه با اختلاس== | ==مبارزه با اختلاس== | ||
{{اصلی|مبارزه با اختلاس}} | {{اصلی|مبارزه با اختلاس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
نسخهٔ ۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۳
این مدخل زیرشاخهٔ بحث فساد اقتصادی است. اختلاس از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: اختلاس در قرآن - اختلاس در فقه سیاسی - مبارزه با اختلاس در معارف و سیره علوی - پرسش مرتبط ندارداختلاس، از ریشه "خ ل س" به معنای ربایش با سرعت و نیرنگ است[۱]. و در اصطلاح، به ربایش از غیر حرز اطلاق میگردد و اغلب در اموال عمومی و دولتی به کار میرود[۲]؛ برخلاف سرقت که از حرز است.
مقدمه
امروزه، اختلاس از مصادیق جرم "خیانت در امانت" به شمار میآید و تنها فرق آن با خیانت در امانت آن است که مرتکب آن، مأمور دولت بوده و نسبت به اموال متعلق به دولت یا اموالی که از سوی اشخاص نزد دولت به امانت گزارده شده و بر حسب شغل یا مأموریت مأمور نزد وی میباشد، مرتکب خیانت میگردد. عناصر اختلاس در حقوق موضوعه عبارت است از:
- مرتکب کارمند حکومت باشد، خواه رسمی و خواه غیر رسمی؛
- برداشت اموال منقول و یا وجوه نقدی - که بر حسب انجام وظیفه - به او سپردهاند؛
- قصد متقلبانه داشته باشد؛
- آنچه را که قصد کرده است به انجام رساند؛ زیرا صرف قصد کافی نیست[۳].[۴]
معناشناسی
اختلاس در لغت یعنی ربودن، دستبرد زدن، دستاندازی به حقوق دیگران، گرفتن شینی با سرعت هر چه تمامتر و یا استفاده از فرصت مناسب است[۵]. اختلاس خیانت در امانت مأمور دولت در تصاحب وجوه یا اسناد یا اموال متعلق به دولت است و یا نسبت به سایر وجوه یا اسناد یا اموال اشخاص به نفع خود یا دیگری است که بر حسب وظیفه به او سپرده شده است[۶].
شهید ثانی مینویسد: «مختلس کسی است که مال را به طور پنهانی از غیر حرز بر میدارد و مستلب کسی است که مال را آشکارا بر میدارد و فرار میکند[۷].[۸]
مبارزه با اختلاس
منابع
پانویس
- ↑ لغتنامه دهخدا، ج۱، ص۱۵۰۹؛ فرهنگ معین، ج۱، ص۱۶۸؛ لسان العرب، ج۲، ص۲۹۴؛ النهایه، ج۲، ص۱۶۱.
- ↑ تبصرة المتعلمین، ص۷۵۶؛ موسوعة الفقه الاسلامی، ج۴، ص۸۷؛ الاحکام السلطانیه، ص۷۵-۴۷.
- ↑ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری، مصوب ۱۳۶۷، ماده ۵.
- ↑ فروتن، اباصلت، مرادی، علی اصغر، واژهنامه فقه سیاسی، ص ۲۳.
- ↑ محمدرضا کردلو، «فساد مالی»، مجله دانش حسابرسی، سال ۵، شماره ۱۶، ص۴۷.
- ↑ مجید قنبری، تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال دولتی و عمومی، ص۱۲۸.
- ↑ شهید ثانی، الروضه البهیه فی شرح لمعه الدمشقیه، ج٩، ص۱۴۵.
- ↑ یعقوبی و خوشباور، مقاله «عوامل فساد اقتصادی اختلاس و راهکارهای پیشگیری آن از منظر علی با تأکید بر بیانیه گام دوم»