عقبه: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '{{امامت}} ==مقدمه==' به '{{امامت}} ==مقدمه==') |
(←منابع) |
||
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
== | | موضوع مرتبط = امام حسین | ||
| عنوان مدخل = | |||
| مداخل مرتبط = | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
== جستارهای وابسته == | == مقدمه == | ||
«عقبه» در لغت به معنای «راه دشوار در [[کوه]]» است<ref>مفردات، ص ۵۷۶، «عقب».</ref> که در فارسی به «گردنه» و «گریوه» موسوم است<ref> لغتنامه، ج ۱۰، ص ۱۴۰۹۸، «عقبه»؛ فرهنگ فارسی، ج ۳، ص ۳۲۹۷، «گریوه».</ref>. | |||
این عنوان یادآور دو رخداد مهم در تاریخ اسلام است که در دو مکان مشهور به عقبه به وقوع پیوست: یکی [[بیعت]] گروهی از [[اهل]] یثرب در سالهای دوازدهم و سیزدهم<ref> المنتظم، ج ۲، ص ۱۵۴، ۱۶۲، ۱۶۶.</ref> [[بعثت]] با [[پیامبر]] {{صل}} در عقبه [[منا]] (در راه منا به [[مکه]]) که برخی منابع از ایشان با عنوان اصحاب عقبه یاد کردهاند<ref>الطبقات، ج ۱، ص ۱۷۰ ـ ۱۷۲؛ ج ۳، ص ۳۲۱؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۳۸.</ref> و تعبیر از [[پیمان]] آنان به [[بیعت عقبه]] [[شهرت]] بیشتری دارد (بیعت عقبه) و دیگری سوء قصد نافرجام به [[جان]] پیامبر {{صل}} است که در عقبهای واقع در مسیر [[تبوک]] به [[مدینه]] صورت گرفت<ref> المغازی، ج ۳، ص ۱۰۴۲؛ دلائل النبوه، ج ۵، ص ۲۵۶.</ref>.<ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[اصحاب عقبه - سامانی (مقاله)|مقاله «اصحاب عقبه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۴۳۷-۴۳۸.</ref> | |||
مکان عقبه در دامنه جنوبی «[[القویس]]»، مجاور منطقه «[[منا]]» است. در مستندات جغرافیایی قدیم، این گردنه در قسمتی از کوهستان [[ثبیر]] قرار دارد. در [[حقیقت]] ناحیهای است واقع بین [[مکه]] و منا که در این محل جمرهای واقع شده است که در [[مناسک حج]] [[رمی]] میشود. فعلاً عقبه برای [[شیطان]] آخر عَلَم شده و اگر به [[طور]] مطلق گفته شود منظور «جمره عقبه» است. | |||
این نظر که عقبه، بخشی از منا نیست با بسیاری از آرای محققان [[مناسک]] شناس مطابق نیست؛ زیرا عموم آنان [[استدلال]] کردهاند: جمره در گردنه جای دارد و چون جمره جزو منطقه منا است، پس عقبه جزو منطقه منا محسوب میشود. {{عربی|جمرة العقبة من منى}}. | |||
این [[اختلاف]] آرا، نتیجه درست مشخص نشدن مسیر و طول عقبه در مستندات [[تاریخی]] ـ جغرافیایی منطقه منا است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۵۶، ص۱۱۱.</ref>. البته «عقبه» نام یکی از چاههای تاریخی [[مدینه]] نیز میباشد<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۶۸۵.</ref>. | |||
همچنین «عقبه» نام یکی از منازل راه [[کوفه]] که [[امام حسین]] {{ع}} در آنجا فرود آمد. در همانجا با پیرمردی به نام [[عمر بن لوذان]] برخورد و اوضاع [[کوفه]] را پرسید. وی میکوشید [[امام]] را از رفتن به طرف نیزهها و شمشیرها بازدارد. [[امام]] راه خویش را به سوی [[کربلا]] ادامه داد<ref>الحسین فی طریقه الی الشهاده، ص۹۰.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۳۴۵.</ref> | |||
==جستارهای وابسته== | |||
* [[اصحاب عقبه]] | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:000054.jpg|22px]] [[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[اصحاب عقبه - سامانی (مقاله)|'''اصحاب عقبه''']]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]] | |||
# [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']] | |||
# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۱۳: | خط ۳۲: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:مکانهای منسوب به امام حسین]] | ||
[[رده:مدخل فرهنگ عاشورا]] | [[رده:مدخل فرهنگ عاشورا]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۶
مقدمه
«عقبه» در لغت به معنای «راه دشوار در کوه» است[۱] که در فارسی به «گردنه» و «گریوه» موسوم است[۲].
این عنوان یادآور دو رخداد مهم در تاریخ اسلام است که در دو مکان مشهور به عقبه به وقوع پیوست: یکی بیعت گروهی از اهل یثرب در سالهای دوازدهم و سیزدهم[۳] بعثت با پیامبر (ص) در عقبه منا (در راه منا به مکه) که برخی منابع از ایشان با عنوان اصحاب عقبه یاد کردهاند[۴] و تعبیر از پیمان آنان به بیعت عقبه شهرت بیشتری دارد (بیعت عقبه) و دیگری سوء قصد نافرجام به جان پیامبر (ص) است که در عقبهای واقع در مسیر تبوک به مدینه صورت گرفت[۵].[۶]
مکان عقبه در دامنه جنوبی «القویس»، مجاور منطقه «منا» است. در مستندات جغرافیایی قدیم، این گردنه در قسمتی از کوهستان ثبیر قرار دارد. در حقیقت ناحیهای است واقع بین مکه و منا که در این محل جمرهای واقع شده است که در مناسک حج رمی میشود. فعلاً عقبه برای شیطان آخر عَلَم شده و اگر به طور مطلق گفته شود منظور «جمره عقبه» است.
این نظر که عقبه، بخشی از منا نیست با بسیاری از آرای محققان مناسک شناس مطابق نیست؛ زیرا عموم آنان استدلال کردهاند: جمره در گردنه جای دارد و چون جمره جزو منطقه منا است، پس عقبه جزو منطقه منا محسوب میشود. جمرة العقبة من منى.
این اختلاف آرا، نتیجه درست مشخص نشدن مسیر و طول عقبه در مستندات تاریخی ـ جغرافیایی منطقه منا است[۷]. البته «عقبه» نام یکی از چاههای تاریخی مدینه نیز میباشد[۸].
همچنین «عقبه» نام یکی از منازل راه کوفه که امام حسین (ع) در آنجا فرود آمد. در همانجا با پیرمردی به نام عمر بن لوذان برخورد و اوضاع کوفه را پرسید. وی میکوشید امام را از رفتن به طرف نیزهها و شمشیرها بازدارد. امام راه خویش را به سوی کربلا ادامه داد[۹].[۱۰]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ مفردات، ص ۵۷۶، «عقب».
- ↑ لغتنامه، ج ۱۰، ص ۱۴۰۹۸، «عقبه»؛ فرهنگ فارسی، ج ۳، ص ۳۲۹۷، «گریوه».
- ↑ المنتظم، ج ۲، ص ۱۵۴، ۱۶۲، ۱۶۶.
- ↑ الطبقات، ج ۱، ص ۱۷۰ ـ ۱۷۲؛ ج ۳، ص ۳۲۱؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۳۸.
- ↑ المغازی، ج ۳، ص ۱۰۴۲؛ دلائل النبوه، ج ۵، ص ۲۵۶.
- ↑ سامانی، سید محمود، مقاله «اصحاب عقبه»، دائرة المعارف قرآن کریم ج۳، ص ۴۳۷-۴۳۸.
- ↑ فصلنامه میقات حج، ش۵۶، ص۱۱۱.
- ↑ تونهای، مجتبی، محمدنامه، ص ۶۸۵.
- ↑ الحسین فی طریقه الی الشهاده، ص۹۰.
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص ۳۴۵.