بارق: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: برگرداندهشده |
(←منابع) برچسبها: برگرداندهشده پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
اما مناسبتی بین بارق با [[بصره]] و [[قادسیه]] وجود ندارد. در نزدیکی [[کوفه]] به [[حیره]] و خورنق و [[سدیر]] شکی نیست اما این که بصره با [[بارقی]] که نزدیک خورنق و سدیر و از عمّال کوفه است هم مرز است تردید وجود دارد ضمن این که در [[شعر]] هم، به نزدیکی بارق به دو مورد اخیر - یعنی خورنق و سدیر - اشاره شده است نه بصره. امروزه نام بارق، برای [[مردم]] نامی شناخته شده نیست. | اما مناسبتی بین بارق با [[بصره]] و [[قادسیه]] وجود ندارد. در نزدیکی [[کوفه]] به [[حیره]] و خورنق و [[سدیر]] شکی نیست اما این که بصره با [[بارقی]] که نزدیک خورنق و سدیر و از عمّال کوفه است هم مرز است تردید وجود دارد ضمن این که در [[شعر]] هم، به نزدیکی بارق به دو مورد اخیر - یعنی خورنق و سدیر - اشاره شده است نه بصره. امروزه نام بارق، برای [[مردم]] نامی شناخته شده نیست. | ||
بارق را همچنین کوهی در [[عراق]] و در نزدیکی کوفه گفته ان که به واسطه اسکان گروهی از مردم بنی بارق<ref>فرزندان سعد بن عدی بن حارثة بن عمرو بن مزیقیاء ازدی.</ref> در آن، این [[کوه]] «[[جبل]] بارق» نامیده شد.<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۱؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹.</ref>.<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غیث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص۳۹-۴۰.</ref> | بارق را همچنین کوهی در [[عراق]] و در نزدیکی کوفه گفته ان که به واسطه اسکان گروهی از مردم بنی بارق<ref>فرزندان سعد بن عدی بن حارثة بن عمرو بن مزیقیاء ازدی.</ref> در آن، این [[کوه]] «[[جبل]] بارق» نامیده شد.<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۱؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹.</ref>.<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غیث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص۳۹-۴۰.</ref> | ||
==نسب بارق== | |||
[[مردم]] این [[طایفه]] از عربهای [[قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۱۶۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۵۷.</ref> و از شاخههای [[قبیله]] بزرگ [[خزاعه]] و [[ازد]] اند<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۶۰۰؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۱۶۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۵۷.</ref> که نسب از سعد بن عدی بن حارثة (خزاعه) بن عمرو مزیقیاء بن عامر ماءالسماء بن حارثة بن امروالقیس بن ثعلبة بن [[مازن]] بن ازد میبرند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۳؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۰۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۷؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۱۶۹.</ref>. نام اصلی بارق را «سعد» گفتهاند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۳؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۸۰؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۷؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۱۰۷ و...</ref>. در این که چرا به آنان بارق گفته شده، [[روایات]] مختلف است؛ برخی نام قبیله را برگرفته از نام رشتهکوهی نزدیک سَراة<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۴۸۰؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹. نیز ر.ک: سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۲۸.</ref> و بعضی دیگر بارق را نام کوهی در [[سواد]] ([[عراق]]) در نزدیکی [[کوفه]] دانستهاند که سعد (بارق) بن عدی بن حارثه در آن [[منزل]] گرفت<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۱.</ref>. عدهای نیز بر آناند که سعد بن عدی بن حارثه تنها به این دلیل بارق نامیده شد که با قومش برای یافتن چراگاه، [[رعد]] و برق را دنبال میکرد<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۶۰۰. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۴؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۰۴.</ref>. بعضی هم بارق را نه نام یک [[کوه]] یا صفت فرد، بلکه نام آبی دانستهاند در [[سراة]] که هر کس در ایام سیل [[ارم]] ([[عرم]]) در نزد آن منزل کرده و از آن آشامیده بود، [[بارقی]] [[لقب]] گرفته شد و چون [[سعد بن عدی بن حارثه]] و برادرزادگانش مالک و [[شبیب]] پسران [[عمرو بن عدی]] در کنارش [[منزل]] کرده بودند، همگی بدان نام، [[بارقی]] خوانده شدند<ref>ابن عبد البر، الانباه علی قبائل الرواة، ص۱۰۸؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹.</ref>. [[ابن هشام]] (م ۲۱۸ [[هجری]]) و [[یعقوبی]] (م ۲۸۴ هجری) هم با وسعت بخشیدن به دایره تعریف [[بارق]]، از تمامی [[فرزندان]] عدی بن [[حارثه]] تحت عنوان [[بنی بارق]] یاد کردهاند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۰۴؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۲۰۴.</ref>. شاید از همین رو است که برخی منابع در ذکر شاخههای این [[قبیله]]، از بنی مُلادِس، بنی أَلمَع و بنی شَبیب فرزندان عمرو بن عدی -[[برادر]] بارق بن عدی- با وجود این که از [[نسل]] [[بنی سعد بن عدی]] نیستند در شمار شعب و فروعات بنی بارق یاد کردهاند<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۴۸۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۶۰۳. نیز ر.ک: ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۱۸۴.</ref>. | |||
در جمعبندی آنچه گفته شد چنین میتوان نتیجه گرفت که بارق چه [[لقب]] فردی باشد و چه برگرفته از نام [[کوه]] یا آبی باشد، بارقیون فرزندان سعد بن عدی بن حارثه و بنی اعمامی که به آنها پیوستهاند، میباشند. | |||
[[ابن کلبی]] (م ۲۰۴ هجری) [[فرزندی]] به نام [[کنانه]] برای بارق یا همان سعد بن عدی بن حارثه -نیای قبیله- برشمرده و از [[عوف]] و [[ثعلبه]] و انمار به عنوان فرزندان کنانه نام برده<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۳-۴۶۴.</ref>، بنیان [[دودمان]] بنی بارق را بر اساس این فرزندان و فرزندان دیگری که از نسل این سه برادر پدید آمدند، دانسته است. این در حالی است که برخی دیگر از مصادر از: مسبعه، لحمه، حذیم، عبداللّه، هیدبان، أصمّ، [[شهران]] و وسل در شمار فرزندان بارق یاد کرده، [[طایفه]] بارق را از نسل این هشت فرزند عنوان کردهاند<ref>سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۶۰۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۷
موضوع مرتبط ندارد - مدخل مرتبط ندارد - پرسش مرتبط ندارد
مقدمه
بارق جایی است در ساحل فرات که به الخورنق و السدیر متصل است. یاقوت حموی آن را آبی دانسته در عراق و آن را مرز بین قادسیه و بصره عنوان کرده و از نواحی کوفه به شمارَش آورده است. وی با آوردن این مطلب که شاعران، بسیار از بارق یاد کردهاند من باب نمونه بیتی از اسود بن یعفر را شاهد قرار میدهد: اهل الخورنق و السدیر و البارق و القصر ذی الشّرفات من سنداد[۱] اما مناسبتی بین بارق با بصره و قادسیه وجود ندارد. در نزدیکی کوفه به حیره و خورنق و سدیر شکی نیست اما این که بصره با بارقی که نزدیک خورنق و سدیر و از عمّال کوفه است هم مرز است تردید وجود دارد ضمن این که در شعر هم، به نزدیکی بارق به دو مورد اخیر - یعنی خورنق و سدیر - اشاره شده است نه بصره. امروزه نام بارق، برای مردم نامی شناخته شده نیست. بارق را همچنین کوهی در عراق و در نزدیکی کوفه گفته ان که به واسطه اسکان گروهی از مردم بنی بارق[۲] در آن، این کوه «جبل بارق» نامیده شد.[۳].[۴]
نسب بارق
مردم این طایفه از عربهای قحطانی[۵] و از شاخههای قبیله بزرگ خزاعه و ازد اند[۶] که نسب از سعد بن عدی بن حارثة (خزاعه) بن عمرو مزیقیاء بن عامر ماءالسماء بن حارثة بن امروالقیس بن ثعلبة بن مازن بن ازد میبرند[۷]. نام اصلی بارق را «سعد» گفتهاند[۸]. در این که چرا به آنان بارق گفته شده، روایات مختلف است؛ برخی نام قبیله را برگرفته از نام رشتهکوهی نزدیک سَراة[۹] و بعضی دیگر بارق را نام کوهی در سواد (عراق) در نزدیکی کوفه دانستهاند که سعد (بارق) بن عدی بن حارثه در آن منزل گرفت[۱۰]. عدهای نیز بر آناند که سعد بن عدی بن حارثه تنها به این دلیل بارق نامیده شد که با قومش برای یافتن چراگاه، رعد و برق را دنبال میکرد[۱۱]. بعضی هم بارق را نه نام یک کوه یا صفت فرد، بلکه نام آبی دانستهاند در سراة که هر کس در ایام سیل ارم (عرم) در نزد آن منزل کرده و از آن آشامیده بود، بارقی لقب گرفته شد و چون سعد بن عدی بن حارثه و برادرزادگانش مالک و شبیب پسران عمرو بن عدی در کنارش منزل کرده بودند، همگی بدان نام، بارقی خوانده شدند[۱۲]. ابن هشام (م ۲۱۸ هجری) و یعقوبی (م ۲۸۴ هجری) هم با وسعت بخشیدن به دایره تعریف بارق، از تمامی فرزندان عدی بن حارثه تحت عنوان بنی بارق یاد کردهاند[۱۳]. شاید از همین رو است که برخی منابع در ذکر شاخههای این قبیله، از بنی مُلادِس، بنی أَلمَع و بنی شَبیب فرزندان عمرو بن عدی -برادر بارق بن عدی- با وجود این که از نسل بنی سعد بن عدی نیستند در شمار شعب و فروعات بنی بارق یاد کردهاند[۱۴].
در جمعبندی آنچه گفته شد چنین میتوان نتیجه گرفت که بارق چه لقب فردی باشد و چه برگرفته از نام کوه یا آبی باشد، بارقیون فرزندان سعد بن عدی بن حارثه و بنی اعمامی که به آنها پیوستهاند، میباشند. ابن کلبی (م ۲۰۴ هجری) فرزندی به نام کنانه برای بارق یا همان سعد بن عدی بن حارثه -نیای قبیله- برشمرده و از عوف و ثعلبه و انمار به عنوان فرزندان کنانه نام برده[۱۵]، بنیان دودمان بنی بارق را بر اساس این فرزندان و فرزندان دیگری که از نسل این سه برادر پدید آمدند، دانسته است. این در حالی است که برخی دیگر از مصادر از: مسبعه، لحمه، حذیم، عبداللّه، هیدبان، أصمّ، شهران و وسل در شمار فرزندان بارق یاد کرده، طایفه بارق را از نسل این هشت فرزند عنوان کردهاند[۱۶].[۱۷]
منابع
پانویس
- ↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹.
- ↑ فرزندان سعد بن عدی بن حارثة بن عمرو بن مزیقیاء ازدی.
- ↑ بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۱؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹.
- ↑ بلادی، عاتق بن غیث، معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة ص۳۹-۴۰.
- ↑ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۱۶۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۵۷.
- ↑ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۶۰۰؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۱۶۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۵۷.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۳؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۰۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۷؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۱۶۹.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۳؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۸۰؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۷؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۱۰۷ و...
- ↑ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۸۰؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹. نیز ر.ک: سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۲۸.
- ↑ بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۱.
- ↑ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۶۰۰. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۴؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۰۴.
- ↑ ابن عبد البر، الانباه علی قبائل الرواة، ص۱۰۸؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۱۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۰۴؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۲۰۴.
- ↑ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۸۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۶۰۳. نیز ر.ک: ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۱۸۴.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۶۳-۴۶۴.
- ↑ سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۶۰۱.
- ↑ حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.