تقوا: تفاوت میان نسخهها
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
'''تقوا''' | '''[[تقوا]]''' [[پرهیزگاری]]، خویشتن داری در برابر خواهش های نفسانی، پرهیز از موجبات [[خشم خداوند]]<ref>[[محمد مهدی خراسانی|خراسانی، محمد مهدی]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائره المعارف قرآن کریم]]، ج۸، ص۴۴۵ -۴۵۸.</ref>. | ||
==واژهشناسی لغوی== | ==واژهشناسی لغوی== | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
==تقوا یکی از اسباب [[رستگاری]]== | ==تقوا یکی از اسباب [[رستگاری]]== | ||
==تقوا در فرهنگنامه دینی== | |||
*خویشتن داری، حفظ خود از آلودگیهای [[اخلاقی]] و [[گناه]]، [[خداترسی]] و [[پرهیزگاری]]. به کسی که این صفت والا را داشته باشد، "متّقی" گویند. [[خداوند]] [[متقین]] را [[دوست]] میدارد و آنان را به [[بهشت]] میبرد و در [[قرآن کریم]]، گرامیترین افراد نزد [[خدا]]، [[باتقواترین]] ایشان معرفی شده است{{متن قرآن|إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}}<ref>بیگمان گرامیترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست؛ سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>. | |||
*[[تقوا]] حالتی درونی است و نوعی تسلط بر خویش و مهار بر [[تمایلات نفسانی]] است که نتیجه [[ایمان به خدا]] و [[یقین]] به [[قیامت]] و حساب و کتاب است و ثمره آن تسلّط بر خویش و مهار بر [[تمایلات نفسانی]] است. [[ایمان به خدا]] و [[یقین]] به [[قیامت]] و حساب و کتاب عامل پیدایش [[تقوا]] است و ثمره آن در [[رفتار]] [[انسان]] و [[دوری از گناه]] [[آشکار]] میشود. متّقی کسی است که خودنگهدار، [[خداترس]] و مسلّط بر [[هوای نفس]] خویش باشد. | |||
*در [[نهج البلاغه]]، در [[خطبه]] ۱۸۴ و موارد دیگر اوصاف متّقین [[بیان]] شده است. [[تقوا]] سبب میشود که [[انسان]] در گفتار، در اظهار نظر، در رفت و آمد، در کسب و درآمد، در خوردن و آشامیدن و گوش دادن و نگاه کردن و همه [[کارها]] [[خدا]] را در نظر داشته باشد و از مرز [[حلال]] به محدوده [[حرام]] وارد نشود. آنچه [[تقوا]] میآورد، یکی [[ترس]] از [[عقوبت]] [[الهی]] است، یکی [[امید]] به [[پاداش]] [[خداوند]]، یکی هم [[محبّت]] و [[عشق]] به [[خدا]] که [[انسان]] را از ارتکاب هرچه او [[نهی]] کرده است، باز میدارد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)| فرهنگنامه دینی]]، ص:۵۶.</ref>. | |||
==جستارهای وابسته== | ==جستارهای وابسته== | ||
| خط ۴۸: | خط ۵۳: | ||
* [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[حسین علی یوسفزاده|یوسفزاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳''']] | * [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[حسین علی یوسفزاده|یوسفزاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳''']] | ||
* [[پرونده:1313.jpg|22px]] [[فرهنگ قرآن ج۱۴ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن ج۱۴''']] | * [[پرونده:1313.jpg|22px]] [[فرهنگ قرآن ج۱۴ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن ج۱۴''']] | ||
* [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|'''فرهنگنامه دینی''']] | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ ۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۸
 | این یک مقالهٔ خرد است. میتوانید با گسترش آن به امامتپدیا کمک کنید. |
- اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل تقوا (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
تقوا پرهیزگاری، خویشتن داری در برابر خواهش های نفسانی، پرهیز از موجبات خشم خداوند[۱].
واژهشناسی لغوی
- تقوا اسم مصدر از ریشه "و ـ ق ـ ی"، در لغت به معنای پرهیز، حفاظت و مراقبت شدید و فوق العاده[۲] و در ادبیات معارف اسلامی به معنای حفظ خویشتن از مطلق محظورات است؛ اعم از محرمات و مکروهات[۳] برخی ترک بعضی از مباحات را نیز در تحقق این معنا لازم دانستهاند[۴]، چنان که پیامبراکرم(ص) وجه نامگذاری پرهیزگار به متّقی را انجام ندادن برخی از مباحات به انگیزه پرهیز از حرامها دانسته است[۵][۶].
- بر این اساس، عارفان افزون بر دوری از محرّمات، اجتناب از لذتهای حلال دنیوی را در مراتبی از تقوا لازم شمردهاند[۷]، پس میتوان گفت تقوا خصوصیاتی دارد که به حسب موارد، مختلف میگردند و قدر جامع آن ها پرهیز از محرمات شرعی و عقلی، توجه به حق و التفات به پاکسازی عمل و به سوی مجرای طبیعی و متعارف اعمال حرکت کردن است، همان گونه که فجور، فاصله گرفتن از حالت اعتدال و خارج شدن از جریان طبیعی کارهاست[۸] و از آغاز پیدایش ایمان در دل مؤمن تا آخرین درجه کمال، همواره ملازم مؤمن است و در هر مرحلهای اقتضایی دارد؛ مانند محافظت نفس از عذاب و آتش، پرهیز از سخطِ خدا و مخالفت با وی و اجتناب از دوری و محجوبیت از خداوند[۹][۱۰].
تقوا در قرآن
قلبی بودن تقوا و فراگیری حوزههای آن
عوامل تقوا
مراتب و درجات تقوا
آثار تقوا
ویژگیهای متقیان
دین و تقوا
تقوا یکی از اسباب رستگاری
تقوا در فرهنگنامه دینی
- خویشتن داری، حفظ خود از آلودگیهای اخلاقی و گناه، خداترسی و پرهیزگاری. به کسی که این صفت والا را داشته باشد، "متّقی" گویند. خداوند متقین را دوست میدارد و آنان را به بهشت میبرد و در قرآن کریم، گرامیترین افراد نزد خدا، باتقواترین ایشان معرفی شده است﴿إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ﴾[۱۱].
- تقوا حالتی درونی است و نوعی تسلط بر خویش و مهار بر تمایلات نفسانی است که نتیجه ایمان به خدا و یقین به قیامت و حساب و کتاب است و ثمره آن تسلّط بر خویش و مهار بر تمایلات نفسانی است. ایمان به خدا و یقین به قیامت و حساب و کتاب عامل پیدایش تقوا است و ثمره آن در رفتار انسان و دوری از گناه آشکار میشود. متّقی کسی است که خودنگهدار، خداترس و مسلّط بر هوای نفس خویش باشد.
- در نهج البلاغه، در خطبه ۱۸۴ و موارد دیگر اوصاف متّقین بیان شده است. تقوا سبب میشود که انسان در گفتار، در اظهار نظر، در رفت و آمد، در کسب و درآمد، در خوردن و آشامیدن و گوش دادن و نگاه کردن و همه کارها خدا را در نظر داشته باشد و از مرز حلال به محدوده حرام وارد نشود. آنچه تقوا میآورد، یکی ترس از عقوبت الهی است، یکی امید به پاداش خداوند، یکی هم محبّت و عشق به خدا که انسان را از ارتکاب هرچه او نهی کرده است، باز میدارد[۱۲].
جستارهای وابسته
- تقوای اخص
- تقوای انبیا
- تقوای اولیا
- تقوای خاص
- تقوای صالحان
- تقوای صدیقان
- تقوای عادلان
- تقوای عام
- تقوای عقلی
- تقوای عملی
- تقوای قلبی
- تقوای محسنان
منابع
یوسفی مقدم، محمد صادق، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲- یوسفزاده، حسین علی، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳
فرهنگ قرآن ج۱۴
محدثی، جواد، فرهنگنامه دینی
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ خراسانی، محمد مهدی، دائره المعارف قرآن کریم، ج۸، ص۴۴۵ -۴۵۸.
- ↑ لسان العرب، ج ۱۵، ص ۳۷۸؛ المصباح، ص ۶۶۹، «وقی».
- ↑ مفردات، ص ۸۸۱، «وقی».
- ↑ مفردات، ص ۸۸۱ .
- ↑ مجمع البیان، ج ۱، ص ۱۱۹؛ مستدرک الوسایل، ج ۱۱، ص ۲۶۷.
- ↑ خراسانی، محمد مهدی، دائره المعارف قرآن کریم، ج۸، ص۴۴۵ -۴۵۸.
- ↑ المحیط الاعظم، ج ۱، ص ۲۷۸؛ التقوی فی القرآن، ص ۲۸.
- ↑ التحقیق، ج ۱۳، ص ۱۸۴، «وقی».
- ↑ التحقیق، ج ۱۳، ص ۱۸۵ - ۱۸۶، «وقی».
- ↑ خراسانی، محمد مهدی، دائره المعارف قرآن کریم، ج۸، ص۴۴۵ -۴۵۸.
- ↑ بیگمان گرامیترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست؛ سوره حجرات، آیه ۱۳.
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگنامه دینی، ص:۵۶.