مؤلفه القلوب: تفاوت میان نسخه‌ها

افزودن پیوند
از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
نمایش تاریخچه به صورت تعاملی
دیداریویکی‌متن
جز (جایگزینی متن - 'صورت' به 'صورت')
جز (جایگزینی متن - 'مستحق' به 'مستحق')
خط ۲۴: خط ۲۴:
*[[خداوند متعال]] در این [[آیه]] به [[الفت]] و نزدیکی قلب‌های بین [[مؤمنان]] که از جانب خودش صورت گرفته، اشاره دارد. همچنین در [[آیه]] ۱۰۳ [[سوره آل عمران]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا}}<ref>«و نعمت‌های خداوند را بر خود فرا یاد آورید که دشمنان (همدیگر) بودید و خداوند دل‌های شما را الفت داد و به نعمت او با هم برادر شدید»؛ سوره آل عمران، آیه ۱۰۳.</ref>.
*[[خداوند متعال]] در این [[آیه]] به [[الفت]] و نزدیکی قلب‌های بین [[مؤمنان]] که از جانب خودش صورت گرفته، اشاره دارد. همچنین در [[آیه]] ۱۰۳ [[سوره آل عمران]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا}}<ref>«و نعمت‌های خداوند را بر خود فرا یاد آورید که دشمنان (همدیگر) بودید و خداوند دل‌های شما را الفت داد و به نعمت او با هم برادر شدید»؛ سوره آل عمران، آیه ۱۰۳.</ref>.
*در این [[آیه]] نیز [[خداوند]] به [[نعمت]] [[برادری]]، که از راه [[الفت]] و [[مهربانی]] به دست می‌آید اشاره کرده است.
*در این [[آیه]] نیز [[خداوند]] به [[نعمت]] [[برادری]]، که از راه [[الفت]] و [[مهربانی]] به دست می‌آید اشاره کرده است.
*در [[سوره توبه]]، [[آیه]] ۶۰ "مؤلفة قلوبهم" به کسانی اطلاق شده است که [[مستحق]] دریافت [[زکات]] هستند:{{متن قرآن|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.
*در [[سوره توبه]]، [[آیه]] ۶۰ "مؤلفة قلوبهم" به کسانی اطلاق شده است که مستحق دریافت [[زکات]] هستند:{{متن قرآن|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.</ref>.
*در [[روایات]] نیز به [[تألیف قلوب]] توجه شده است. [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرماید: "[[بهترین]] شما از لحاظ [[اخلاقی]] کسانی هستند که [[انس]] و [[الفت]] ایجاد می‌کنند و با دیگران [[الفت]] می‌گیرند"<ref>{{متن حدیث|خِيَارُكُمْ أَحْسَنُكُمْ أَخْلَاقاً الَّذِينَ يَأْلِفُونَ وَ يُؤْلَفُونَ}}؛ میرزای نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۵۱.</ref>.
*در [[روایات]] نیز به [[تألیف قلوب]] توجه شده است. [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرماید: "[[بهترین]] شما از لحاظ [[اخلاقی]] کسانی هستند که [[انس]] و [[الفت]] ایجاد می‌کنند و با دیگران [[الفت]] می‌گیرند"<ref>{{متن حدیث|خِيَارُكُمْ أَحْسَنُكُمْ أَخْلَاقاً الَّذِينَ يَأْلِفُونَ وَ يُؤْلَفُونَ}}؛ میرزای نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۵۱.</ref>.
*[[حضرت علی]]{{ع}} نیز می‌فرماید: "خوش به حال کسی که با [[مردم]] [[انس]] و [[الفت]] می‌گیرد و [[مردم]] هم بر [[اطاعت]] از [[خداوند]] با او [[الفت]] می‌گیرند"<ref>{{متن حدیث|طُوبَى لِمَنْ يَأْلَفُ النَّاسَ وَ يَأْلَفُونَهُ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ‌}}؛ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الائمة الاطهار{{عم}}، ج۷۵، ص۵۶؛ حسن بن شعبه حرانی، تحف العقول، ج۱، ص۲۱۷.</ref><ref>[[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده، یدالله]]، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۲، ص:۳۴۴-۳۴۵.</ref>.
*[[حضرت علی]]{{ع}} نیز می‌فرماید: "خوش به حال کسی که با [[مردم]] [[انس]] و [[الفت]] می‌گیرد و [[مردم]] هم بر [[اطاعت]] از [[خداوند]] با او [[الفت]] می‌گیرند"<ref>{{متن حدیث|طُوبَى لِمَنْ يَأْلَفُ النَّاسَ وَ يَأْلَفُونَهُ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ‌}}؛ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الائمة الاطهار{{عم}}، ج۷۵، ص۵۶؛ حسن بن شعبه حرانی، تحف العقول، ج۱، ص۲۱۷.</ref><ref>[[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده، یدالله]]، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۲، ص:۳۴۴-۳۴۵.</ref>.
خط ۳۴: خط ۳۴:


==[[خمس]] یا [[زکات]]==
==[[خمس]] یا [[زکات]]==
*بیشتر مؤرخان بر این باورند: اموالی که [[پیامبر]] به اشراف [[قریش]] بخشید، از [[خمس]] [[غنایم]] بوده است <ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۶؛ ابن حزم، جوامع السیره النبویه، ص۱۹۵.</ref>. همچنین آیه‌ای که از مؤلفة قلوبهم نام برده است، این گروه را جزء کسانی می‌داند که [[مستحق]] "[[زکات]]" شمرده می‌شوند. به نظر می‌رسد [[رسول خدا]]{{صل}} با توجه به اختیاراتی که داشت از یک پنجم این [[غنایم]] که در واقع سهم خودش بود به سران [[قریش]] بخشید؛ اما امروزه اگر بخواهیم به برای جذب قلب‌های [[مشرکین]]، [[مالی]] [[مصرف]] کنیم باید از [[زکات]] باشد.
*بیشتر مؤرخان بر این باورند: اموالی که [[پیامبر]] به اشراف [[قریش]] بخشید، از [[خمس]] [[غنایم]] بوده است <ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۶؛ ابن حزم، جوامع السیره النبویه، ص۱۹۵.</ref>. همچنین آیه‌ای که از مؤلفة قلوبهم نام برده است، این گروه را جزء کسانی می‌داند که مستحق "[[زکات]]" شمرده می‌شوند. به نظر می‌رسد [[رسول خدا]]{{صل}} با توجه به اختیاراتی که داشت از یک پنجم این [[غنایم]] که در واقع سهم خودش بود به سران [[قریش]] بخشید؛ اما امروزه اگر بخواهیم به برای جذب قلب‌های [[مشرکین]]، [[مالی]] [[مصرف]] کنیم باید از [[زکات]] باشد.
*برخی مؤرخان نوشته‌اند: "[[پیامبر]]{{صل}}، همه [[بیت‌المال]] را میان [[مسلمانان]] قسمت کرد و [[خمس]] [[بیت‌المال]] را که مخصوص خود او بود میان سران [[قریش]] که تازه [[اسلام]] آورده بودند تقسیم نمود... آنان با این بخشش‌های گران و سهام اختصاصی دیگر، تحت تأثیر [[عواطف]] و محبت‌های [[پیامبر]] قرار گرفتند و خواه و ناخواه به جانب [[اسلام]] کشیده شدند. این دسته را در [[فقه اسلامی]] "[[مؤلفة القلوب]]" می‌نامند و یکی از مصارف [[زکات]] [[اسلامی]] است"<ref>محمد جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، ص۸۴۳.</ref><ref>[[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده، یدالله]]، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۲، ص:۳۴۶-۳۴۷.</ref>.
*برخی مؤرخان نوشته‌اند: "[[پیامبر]]{{صل}}، همه [[بیت‌المال]] را میان [[مسلمانان]] قسمت کرد و [[خمس]] [[بیت‌المال]] را که مخصوص خود او بود میان سران [[قریش]] که تازه [[اسلام]] آورده بودند تقسیم نمود... آنان با این بخشش‌های گران و سهام اختصاصی دیگر، تحت تأثیر [[عواطف]] و محبت‌های [[پیامبر]] قرار گرفتند و خواه و ناخواه به جانب [[اسلام]] کشیده شدند. این دسته را در [[فقه اسلامی]] "[[مؤلفة القلوب]]" می‌نامند و یکی از مصارف [[زکات]] [[اسلامی]] است"<ref>محمد جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، ص۸۴۳.</ref><ref>[[یدالله حاجی‌زاده|حاجی‌زاده، یدالله]]، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۲، ص:۳۴۶-۳۴۷.</ref>.


نسخهٔ ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۱۸

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.
این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل مؤلفه القلوب (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

واژه‌شناسی لغوی

تألیف قلوب و مؤلفة قلوبهم در آیات و روایات

  • در قرآن کریم بارها به تألیف قلوب اشاره شده است. خداوند متعال در سوره انفال، آیات ۶۲ و ۶۳ می‌فرماید: ﴿هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ وَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مَا أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾[۱۱].
  • خداوند متعال در این آیه به الفت و نزدیکی قلب‌های بین مؤمنان که از جانب خودش صورت گرفته، اشاره دارد. همچنین در آیه ۱۰۳ سوره آل عمران می‌فرماید: ﴿وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا﴾[۱۲].
  • در این آیه نیز خداوند به نعمت برادری، که از راه الفت و مهربانی به دست می‌آید اشاره کرده است.
  • در سوره توبه، آیه ۶۰ "مؤلفة قلوبهم" به کسانی اطلاق شده است که مستحق دریافت زکات هستند:﴿إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ﴾[۱۳].
  • در روایات نیز به تألیف قلوب توجه شده است. پیامبر(ص) می‌فرماید: "بهترین شما از لحاظ اخلاقی کسانی هستند که انس و الفت ایجاد می‌کنند و با دیگران الفت می‌گیرند"[۱۴].
  • حضرت علی(ع) نیز می‌فرماید: "خوش به حال کسی که با مردم انس و الفت می‌گیرد و مردم هم بر اطاعت از خداوند با او الفت می‌گیرند"[۱۵][۱۶].

مولفة القلوب که بودند؟

خمس یا زکات

اعتراض انصار

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۴.
  2. ↑ احمد بن ابی یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۵؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۴۲-۴۴۹.
  3. ↑ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۳، ص۷۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۵.
  4. ↑ حاجی‌زاده، یدالله، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم، ج۲، ص:۳۴۳.
  5. ↑ ابن منظور، لسان العرب، ج۹، ص۱۱۹.
  6. ↑ محمد کاظم طباطبایی یزدی، الغایة القصوی، ج۲، ص۳۰.
  7. ↑ شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۵-۶.
  8. ↑ علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمی، ج۱، ص۲۹۹؛ ملامحسن فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ج۲، ص۳۵۰-۳۵۱.
  9. ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان، ج۵، ص۶۵.
  10. ↑ حاجی‌زاده، یدالله، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم، ج۲، ص:۳۴۳-۳۴۴.
  11. ↑ «هموست که تو را با یاوری خویش و با مؤمنان پشتیبانی کرد و دل‌های آنان را با هم پیوستگی داد؛ اگر همه آنچه را در زمین است می‌بخشیدی میان دل‌های آنها پیوستگی نمی‌دادی اما خداوند ایشان را با هم پیوستگی داد؛ بی‌گمان او پیروزمندی فرزانه است» سوره انفال، آیه ۶۲-۶۳.
  12. ↑ «و نعمت‌های خداوند را بر خود فرا یاد آورید که دشمنان (همدیگر) بودید و خداوند دل‌های شما را الفت داد و به نعمت او با هم برادر شدید»؛ سوره آل عمران، آیه ۱۰۳.
  13. ↑ «زکات، تنها از آن تهیدستان و بیچارگان و مأموران (دریافت) آنها و دلجویی‌شدگان و در راه (آزادی) بردگان و از آن وامداران و (هزینه) در راه خداوند و از آن در راه‌ماندگان است که از سوی خداوند واجب گردیده است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۶۰.
  14. ↑ «خِيَارُكُمْ أَحْسَنُكُمْ أَخْلَاقاً الَّذِينَ يَأْلِفُونَ وَ يُؤْلَفُونَ»؛ میرزای نوری، مستدرک الوسائل، ج۸، ص۴۵۱.
  15. ↑ «طُوبَى لِمَنْ يَأْلَفُ النَّاسَ وَ يَأْلَفُونَهُ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ‌»؛ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الائمة الاطهار(ع)، ج۷۵، ص۵۶؛ حسن بن شعبه حرانی، تحف العقول، ج۱، ص۲۱۷.
  16. ↑ حاجی‌زاده، یدالله، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم، ج۲، ص:۳۴۴-۳۴۵.
  17. ↑ احمد بن ابی یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۳؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۹۳؛ محمد بن جریر طبری تاریخ الأمم و الملوک، ج۳، ص۹۰.
  18. ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۶.
  19. ↑ عباس بن مرداس از میزان سهم خویش راضی نبود. به دستور پیامبر به او ۱۰۰ شتر دادند.
  20. ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۶.
  21. ↑ حاجی‌زاده، یدالله، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم، ج۲، ص:۳۴۶.
  22. ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۶؛ ابن حزم، جوامع السیره النبویه، ص۱۹۵.
  23. ↑ محمد جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، ص۸۴۳.
  24. ↑ حاجی‌زاده، یدالله، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم، ج۲، ص:۳۴۶-۳۴۷.
  25. ↑ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۹۳؛ احمد بن ابی یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۳؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۹۸.
  26. ↑ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۳، ص۹۴؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۹۹.
  27. ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۷.
  28. ↑ احمد بن ابی یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۶۳.
  29. ↑ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۹۶؛ ابوالربیع حمیری کلاعی، الاکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله(ص) و الثلاثه الخلفاء، ج۱، ص۵۳۹-۵۴۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۳، ص۹۱.
  30. ↑ محمدباقر مجلسی، حیات القلوب، ج۴، ص۱۲۲۹-۱۲۲۸؛ کلینی، اصول کافی، ج۲، ص۴۱۱.
  31. ↑ حاجی‌زاده، یدالله، [مؤلفه القلوب (مقاله)|مؤلفه القلوب]]، فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم، ج۲، ص:۳۴۷-۳۴۸.
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=مؤلفه_القلوب&oldid=326697»