ربیع بن ابی الحقیق: تفاوت میان نسخهها
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-]] | + - [[)) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{نبوت}} | {{نبوت}} | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[ربیع بن ابی الحقیق در قرآن]] - [[ربیع بن ابی الحقیق در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | |||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
اطلاعات چندانی از [[ربیع]] در [[اختیار]] نیست. وی از [[شاعران]] سرشناس [[یثرب]]<ref> الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۷.</ref> و از بزرگان [[قبیله]] [[یهودی]] [[بنینضیر]] بود.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰؛ السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴؛ الانساب، ج ۵، ص ۵۰۲.</ref> یکبار که او در بازار [[بنیقینقاع]] با [[نابغه]] ذُبیانی، شاعر سرشناس و برجسته [[جاهلی]]، روبهرو شد، بانگ بلند شتر ذبیانی [[مردم]] را ترساند و ذبیانی فی البداهه در این باره مصرعی سرود و از ربیع خواست مصرع دوم را بسراید، ربیع هم افزون بر تکمیل آن [[بیت]]، چند بیت دیگر سرود و در پایان، نابغه به مهارت و [[توانایی]] ربیع در فن [[شعر]] اعتراف کرد و با این جمله که "تو شاعرترین مردم هستی" وی را ستود.<ref>السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴؛ تاریخ المدینه، ج ۱، ص ۲۸۹.</ref> اشعار ربیع که در منابع ادبی آمده<ref> الحیوان، ج ۱، ص ۱۶۲؛ الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۷ـ۳۵۸؛ لباب الادب، ص ۳۵۸.</ref> | اطلاعات چندانی از [[ربیع]] در [[اختیار]] نیست. وی از [[شاعران]] سرشناس [[یثرب]]<ref> الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۷.</ref> و از بزرگان [[قبیله]] [[یهودی]] [[بنینضیر]] بود.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰؛ السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴؛ الانساب، ج ۵، ص ۵۰۲.</ref> یکبار که او در بازار [[بنیقینقاع]] با [[نابغه]] ذُبیانی، شاعر سرشناس و برجسته [[جاهلی]]، روبهرو شد، بانگ بلند شتر ذبیانی [[مردم]] را ترساند و ذبیانی فی البداهه در این باره مصرعی سرود و از ربیع خواست مصرع دوم را بسراید، ربیع هم افزون بر تکمیل آن [[بیت]]، چند بیت دیگر سرود و در پایان، نابغه به مهارت و [[توانایی]] ربیع در فن [[شعر]] اعتراف کرد و با این جمله که "تو شاعرترین مردم هستی" وی را ستود.<ref>السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴؛ تاریخ المدینه، ج ۱، ص ۲۸۹.</ref> اشعار ربیع که در منابع ادبی آمده<ref> الحیوان، ج ۱، ص ۱۶۲؛ الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۷ـ۳۵۸؛ لباب الادب، ص ۳۵۸.</ref> | ||
در [[فرهنگ]] [[جامعه]] [[عربی]] رواج داشت، چنانکه سالها پس از او [[عبدالملک]] در نامهای به [[حسن بن حسن]]{{ع}} با [[تمسک]] به یکی از اشعار ربیع از او خواست در [[اختلاف]] با [[عمر بن علی]]{{ع}} برای تولیت [[صدقات]] [[پیامبر]]{{صل}} به [[عدالت]] [[حکم]] کند.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۵، ص ۳۰۵ـ۳۰۶.</ref> [[ابان بن عثمان]] نیز به اشعار او بسیار [[تمثل]] میجست.<ref>الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۸؛ الطبقات، ج ۵، ص ۱۱۵ ـ ۱۱۶.</ref> ربیع در [[جنگ]] بعاث، [[فرماندهی]] قبیله خود را به عنوان همپیمان [[اوس]] در برابر [[خزرج]] بر عهده داشت.<ref>۴. Encyclopaedia Judaica / Rabi ibn Abi Al-Hoqayq</ref> در [[پیکار]] فارع، از نبردهای دوران جاهلیت که میان [[بنینجار]] و [[معاذ بن نعمان اوسی]] رخ داد، در [[حمایت]] از اوسیها و در پاسخ [[عامر بن اطنابه]] که از بزرگان خزرج بود، شعری سرود.<ref>الکامل، ج ۱، ص ۶۶۸.</ref> در [[منابع تاریخی]] درباره زندگانی او پس از [[هجرت]] [[نبوی]] اطلاعاتی در دست نیست. نخستین منبع [[تاریخی]] که از حضور [[ربیع بن ابی الحقیق]] در رخدادهای [[تاریخ اسلام]] [[سخن]] گفته، [[البدء و التاریخ]] ([[قرن چهارم هجری]]) است؛ مقدسی نام وی را در زمره یهودیانی برشمرده که [[پیمان]] خود را با [[پیامبر]]{{صل}} شکسته و با سؤالات معماگونه باعث [[آزار پیامبر]]{{صل}} میشدند.<ref>نک: البدء و التاریخ، ج ۴، ص ۱۷۹ـ۱۸۰.</ref> به [[روایت]] [[تفسیری]] [[ابن عباس]]، [[ربیع]] جزو [[یهودیان]] معترض به [[تغییر قبله]] و [[اسلام آوردن]] خود را وابسته به بازگرداندن [[قبله]] به حالت گذشته دانسته بود؛<ref> الدرالمنثور، ج ۱، ص ۱۴۲.</ref> همچنین تحریک [[قریش]]، [[قبایل عرب]] شمال [[مدینه]] و یهودیان و راهاندازی [[نبرد]] [[احزاب]] در [[سال پنجم هجرت]] را به اشراف [[بنینضیر]] از جمله ربیع نسبت دادهاند،<ref>جامعالبیان، ج ۵، ص ۸۵ـ۸۶؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵؛ الدرالمنثور، ج ۲، ص ۱۷۲.</ref> درحالی که برخی [[منابع تفسیری]] <ref> جامعالبیان، ج ۲، ص ۳.</ref> و [[تاریخی]] <ref>السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴، ۵۵۰.</ref> معترضان بنینضیری در تغییر قبله را ربیع و [[کنانه]] [[فرزندان]] ربیع دانستهاند. | در [[فرهنگ]] [[جامعه]] [[عربی]] رواج داشت، چنانکه سالها پس از او [[عبدالملک]] در نامهای به [[حسن بن حسن]] {{ع}} با [[تمسک]] به یکی از اشعار ربیع از او خواست در [[اختلاف]] با [[عمر بن علی]] {{ع}} برای تولیت [[صدقات]] [[پیامبر]] {{صل}} به [[عدالت]] [[حکم]] کند.<ref> تاریخ دمشق، ج ۴۵، ص ۳۰۵ـ۳۰۶.</ref> [[ابان بن عثمان]] نیز به اشعار او بسیار [[تمثل]] میجست.<ref>الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۸؛ الطبقات، ج ۵، ص ۱۱۵ ـ ۱۱۶.</ref> ربیع در [[جنگ]] بعاث، [[فرماندهی]] قبیله خود را به عنوان همپیمان [[اوس]] در برابر [[خزرج]] بر عهده داشت.<ref>۴. Encyclopaedia Judaica / Rabi ibn Abi Al-Hoqayq</ref> در [[پیکار]] فارع، از نبردهای دوران جاهلیت که میان [[بنینجار]] و [[معاذ بن نعمان اوسی]] رخ داد، در [[حمایت]] از اوسیها و در پاسخ [[عامر بن اطنابه]] که از بزرگان خزرج بود، شعری سرود.<ref>الکامل، ج ۱، ص ۶۶۸.</ref> در [[منابع تاریخی]] درباره زندگانی او پس از [[هجرت]] [[نبوی]] اطلاعاتی در دست نیست. نخستین منبع [[تاریخی]] که از حضور [[ربیع بن ابی الحقیق]] در رخدادهای [[تاریخ اسلام]] [[سخن]] گفته، [[البدء و التاریخ]] ([[قرن چهارم هجری]]) است؛ مقدسی نام وی را در زمره یهودیانی برشمرده که [[پیمان]] خود را با [[پیامبر]] {{صل}} شکسته و با سؤالات معماگونه باعث [[آزار پیامبر]] {{صل}} میشدند.<ref>نک: البدء و التاریخ، ج ۴، ص ۱۷۹ـ۱۸۰.</ref> به [[روایت]] [[تفسیری]] [[ابن عباس]]، [[ربیع]] جزو [[یهودیان]] معترض به [[تغییر قبله]] و [[اسلام آوردن]] خود را وابسته به بازگرداندن [[قبله]] به حالت گذشته دانسته بود؛<ref> الدرالمنثور، ج ۱، ص ۱۴۲.</ref> همچنین تحریک [[قریش]]، [[قبایل عرب]] شمال [[مدینه]] و یهودیان و راهاندازی [[نبرد]] [[احزاب]] در [[سال پنجم هجرت]] را به اشراف [[بنینضیر]] از جمله ربیع نسبت دادهاند،<ref>جامعالبیان، ج ۵، ص ۸۵ـ۸۶؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵؛ الدرالمنثور، ج ۲، ص ۱۷۲.</ref> درحالی که برخی [[منابع تفسیری]] <ref> جامعالبیان، ج ۲، ص ۳.</ref> و [[تاریخی]] <ref>السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴، ۵۵۰.</ref> معترضان بنینضیری در تغییر قبله را ربیع و [[کنانه]] [[فرزندان]] ربیع دانستهاند. | ||
همچنین بیشتر [[تفاسیر]]، [[تدارک]] بینندگان نضیری در نبرد احزاب را سلاّم، [[برادر]] ربیع، و کنانه، فرزند ربیع،<ref>جامعالبیان، ج ۲۱، ص ۸۲؛ تفسیر ثعلبی، ج ۸، ص ۱۳؛ مجمع البیان، ج ۸، ص ۵۳۳.</ref> یا ربیع، دیگر فرزند او <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۲۹۵.</ref> میدانند. [[منابع تاریخی]] نیز تدارک نبرد احزاب را به فرزندان ربیع نسبت دادهاند،<ref> السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۶۱.</ref> ازاینرو به نظر، ربیع پیش از [[هجرت پیامبر]] {{صل}} و پس از دورهای که [[رهبر]] بنینضیر بوده و [[رهبری]] نبردهای آنان را به عهده گرفته بود، از [[دنیا]] رفته باشد؛ بهویژه که در دوره زندگانی پیامبر {{صل}} در مدینه [[حیی بن اخطب]] در [[جامه]] رهبر بنینضیر با [[رسول خدا]] {{صل}} [[دیدار]] کرده (حیی بن اخطب) و اینگونه [[اخبار]] مرتبط با اینان، گاه در برخی منابع تفسیری به وی نسبت یافته است.<ref>[[سید معصومه اخلاقی|اخلاقی، سید معصومه]]، [[ربیع بن ابی الحقیق (مقاله)|مقاله «ربیع بن ابی الحقیق»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref> | |||
== | == ربیع در [[شأن نزول]] == | ||
== | == منابع == | ||
{{منابع}} | |||
* [[پرونده:000064.jpg|22px]] [[سید معصومه اخلاقی|اخلاقی، سید معصومه]]، [[ربیع بن ابی الحقیق (مقاله)|مقاله «ربیع بن ابی الحقیق»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
{{ | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | |||
[[رده:ربیع بن ابی الحقیق]] | [[رده:ربیع بن ابی الحقیق]] | ||
[[رده:اعلام]] | [[رده:اعلام]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۱۳
ربیع بن ابی الحقیق از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ربیع بن ابی الحقیق در قرآن - ربیع بن ابی الحقیق در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
اطلاعات چندانی از ربیع در اختیار نیست. وی از شاعران سرشناس یثرب[۱] و از بزرگان قبیله یهودی بنینضیر بود.[۲] یکبار که او در بازار بنیقینقاع با نابغه ذُبیانی، شاعر سرشناس و برجسته جاهلی، روبهرو شد، بانگ بلند شتر ذبیانی مردم را ترساند و ذبیانی فی البداهه در این باره مصرعی سرود و از ربیع خواست مصرع دوم را بسراید، ربیع هم افزون بر تکمیل آن بیت، چند بیت دیگر سرود و در پایان، نابغه به مهارت و توانایی ربیع در فن شعر اعتراف کرد و با این جمله که "تو شاعرترین مردم هستی" وی را ستود.[۳] اشعار ربیع که در منابع ادبی آمده[۴]
در فرهنگ جامعه عربی رواج داشت، چنانکه سالها پس از او عبدالملک در نامهای به حسن بن حسن (ع) با تمسک به یکی از اشعار ربیع از او خواست در اختلاف با عمر بن علی (ع) برای تولیت صدقات پیامبر (ص) به عدالت حکم کند.[۵] ابان بن عثمان نیز به اشعار او بسیار تمثل میجست.[۶] ربیع در جنگ بعاث، فرماندهی قبیله خود را به عنوان همپیمان اوس در برابر خزرج بر عهده داشت.[۷] در پیکار فارع، از نبردهای دوران جاهلیت که میان بنینجار و معاذ بن نعمان اوسی رخ داد، در حمایت از اوسیها و در پاسخ عامر بن اطنابه که از بزرگان خزرج بود، شعری سرود.[۸] در منابع تاریخی درباره زندگانی او پس از هجرت نبوی اطلاعاتی در دست نیست. نخستین منبع تاریخی که از حضور ربیع بن ابی الحقیق در رخدادهای تاریخ اسلام سخن گفته، البدء و التاریخ (قرن چهارم هجری) است؛ مقدسی نام وی را در زمره یهودیانی برشمرده که پیمان خود را با پیامبر (ص) شکسته و با سؤالات معماگونه باعث آزار پیامبر (ص) میشدند.[۹] به روایت تفسیری ابن عباس، ربیع جزو یهودیان معترض به تغییر قبله و اسلام آوردن خود را وابسته به بازگرداندن قبله به حالت گذشته دانسته بود؛[۱۰] همچنین تحریک قریش، قبایل عرب شمال مدینه و یهودیان و راهاندازی نبرد احزاب در سال پنجم هجرت را به اشراف بنینضیر از جمله ربیع نسبت دادهاند،[۱۱] درحالی که برخی منابع تفسیری [۱۲] و تاریخی [۱۳] معترضان بنینضیری در تغییر قبله را ربیع و کنانه فرزندان ربیع دانستهاند.
همچنین بیشتر تفاسیر، تدارک بینندگان نضیری در نبرد احزاب را سلاّم، برادر ربیع، و کنانه، فرزند ربیع،[۱۴] یا ربیع، دیگر فرزند او [۱۵] میدانند. منابع تاریخی نیز تدارک نبرد احزاب را به فرزندان ربیع نسبت دادهاند،[۱۶] ازاینرو به نظر، ربیع پیش از هجرت پیامبر (ص) و پس از دورهای که رهبر بنینضیر بوده و رهبری نبردهای آنان را به عهده گرفته بود، از دنیا رفته باشد؛ بهویژه که در دوره زندگانی پیامبر (ص) در مدینه حیی بن اخطب در جامه رهبر بنینضیر با رسول خدا (ص) دیدار کرده (حیی بن اخطب) و اینگونه اخبار مرتبط با اینان، گاه در برخی منابع تفسیری به وی نسبت یافته است.[۱۷]
ربیع در شأن نزول
منابع
پانویس
- ↑ الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۷.
- ↑ المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰؛ السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴؛ الانساب، ج ۵، ص ۵۰۲.
- ↑ السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴؛ تاریخ المدینه، ج ۱، ص ۲۸۹.
- ↑ الحیوان، ج ۱، ص ۱۶۲؛ الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۷ـ۳۵۸؛ لباب الادب، ص ۳۵۸.
- ↑ تاریخ دمشق، ج ۴۵، ص ۳۰۵ـ۳۰۶.
- ↑ الاغانی، ج ۲۲، ص ۳۵۸؛ الطبقات، ج ۵، ص ۱۱۵ ـ ۱۱۶.
- ↑ ۴. Encyclopaedia Judaica / Rabi ibn Abi Al-Hoqayq
- ↑ الکامل، ج ۱، ص ۶۶۸.
- ↑ نک: البدء و التاریخ، ج ۴، ص ۱۷۹ـ۱۸۰.
- ↑ الدرالمنثور، ج ۱، ص ۱۴۲.
- ↑ جامعالبیان، ج ۵، ص ۸۵ـ۸۶؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵؛ الدرالمنثور، ج ۲، ص ۱۷۲.
- ↑ جامعالبیان، ج ۲، ص ۳.
- ↑ السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۱۴، ۵۵۰.
- ↑ جامعالبیان، ج ۲۱، ص ۸۲؛ تفسیر ثعلبی، ج ۸، ص ۱۳؛ مجمع البیان، ج ۸، ص ۵۳۳.
- ↑ تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۲۹۵.
- ↑ السیرة النبویه، ج ۱، ص ۵۶۱.
- ↑ اخلاقی، سید معصومه، مقاله «ربیع بن ابی الحقیق»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱۳.