خداباوری: تفاوت میان نسخهها
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تمدن | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
این شاخصه از بنیادیترین ارکانی است که [[تمدن نبوی]] بر آن [[استوار]] است و بدون آن، اساس [[دعوت]] همه [[پیامبران]] به ویژه [[حضرت محمد]]{{صل}} [[متزلزل]] میشود. پس میتوان گفت تمدن نبوی، [[تمدن]] نمود و تجلی [[فطرت]] [[الهی]] [[انسان]] است؛ یعنی همه اهداف این تمدن در [[پرستش]]، تعالی و [[تقرب]] انسان به [[خدا]] خلاصه میشود. [[سیره پیامبر گرامی اسلام]] در دگرگونسازی [[جامعه]]، بر مبنای برقراری و تقویت رابطه انسان با خدا استوار بود. آن [[حضرت]]، [[یاران]] و [[پیروان]] خویش را نیز پیش از انجام هر کاری به [[اصلاح]] رابطهشان با خدا فرا میخواند. [[حضرت امام صادق]]{{ع}} در این باره میفرماید: | این شاخصه از بنیادیترین ارکانی است که [[تمدن نبوی]] بر آن [[استوار]] است و بدون آن، اساس [[دعوت]] همه [[پیامبران]] به ویژه [[حضرت محمد]] {{صل}} [[متزلزل]] میشود. پس میتوان گفت تمدن نبوی، [[تمدن]] نمود و تجلی [[فطرت]] [[الهی]] [[انسان]] است؛ یعنی همه اهداف این تمدن در [[پرستش]]، تعالی و [[تقرب]] انسان به [[خدا]] خلاصه میشود. [[سیره پیامبر گرامی اسلام]] در دگرگونسازی [[جامعه]]، بر مبنای برقراری و تقویت رابطه انسان با خدا استوار بود. آن [[حضرت]]، [[یاران]] و [[پیروان]] خویش را نیز پیش از انجام هر کاری به [[اصلاح]] رابطهشان با خدا فرا میخواند. [[حضرت امام صادق]] {{ع}} در این باره میفرماید: | ||
[[سیره رسول خدا]]{{صل}} چنان بود که هرگاه [[تصمیم]] میگرفت گروهی را برای [[پیکار]] بفرستد، آنان را فرا میخواند و برابر خود مینشاند. آنگاه میفرمود: حرکت کنید [[به نام خدا]]، برای خدا، در [[راه خدا]] و بر [[آیین]] [[رسول خدا]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، تصحیح: علی اکبر غفاری، ج۵، ص۲۷؛ ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح بخاری، ج۴، ص۴۷۸؛ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۴۳.</ref>. | [[سیره رسول خدا]] {{صل}} چنان بود که هرگاه [[تصمیم]] میگرفت گروهی را برای [[پیکار]] بفرستد، آنان را فرا میخواند و برابر خود مینشاند. آنگاه میفرمود: حرکت کنید [[به نام خدا]]، برای خدا، در [[راه خدا]] و بر [[آیین]] [[رسول خدا]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، تصحیح: علی اکبر غفاری، ج۵، ص۲۷؛ ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح بخاری، ج۴، ص۴۷۸؛ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۴۳.</ref>. | ||
همچنین آنگاه که [[پیامبر خدا]]، [[معاذ بن جبل]] را به عنوان [[فرماندار]] به [[یمن]] فرستاد، در سفارش به او فرمود: تو را به این امور سفارش میکنم: [[تقوای الهی]]، [[راستی در گفتار]]، [[وفای به عهد]]، [[ادای امانت]]، ترک [[خیانت]]، [[نرمی]] گفتار، [[پیشی گرفتن]] در [[اسلام]]، [[حفظ حقوق]] [[همسایه]]، ملازمت در [[ایمان]] و [[محبت]] و [[رحمت]] به [[مردم]]<ref>ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۹.</ref>. | همچنین آنگاه که [[پیامبر خدا]]، [[معاذ بن جبل]] را به عنوان [[فرماندار]] به [[یمن]] فرستاد، در سفارش به او فرمود: تو را به این امور سفارش میکنم: [[تقوای الهی]]، [[راستی در گفتار]]، [[وفای به عهد]]، [[ادای امانت]]، ترک [[خیانت]]، [[نرمی]] گفتار، [[پیشی گرفتن]] در [[اسلام]]، [[حفظ حقوق]] [[همسایه]]، ملازمت در [[ایمان]] و [[محبت]] و [[رحمت]] به [[مردم]]<ref>ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۹.</ref>. | ||
رسول خدا{{صل}}، مردم را به [[توحید نظری]] و عملی در همه جنبههای وجودیشان فراخواند و همه برنامهها و [[هدفها]] را به این سو رهنمون کرد. | رسول خدا {{صل}}، مردم را به [[توحید نظری]] و عملی در همه جنبههای وجودیشان فراخواند و همه برنامهها و [[هدفها]] را به این سو رهنمون کرد. | ||
[[دعوت پنهانی]] و آشکار و همگانی، [[دفاع]] و تهاجم، [[جنگ]] و [[صلح]] و دیگر فعالیتهای رسول خدا{{صل}}، [[هدف]] و منظوری الهی و متعالی داشت و پیروان خود را نیز به این امر سفارش میکرد، چنان که در [[قرآن کریم]] میخوانیم: {{متن قرآن|أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ}}<ref>«آیا خدایان پراکنده بهتر است یا خداوند یگانه دادفرما؟» سوره یوسف، آیه ۳۹.</ref>. | [[دعوت پنهانی]] و آشکار و همگانی، [[دفاع]] و تهاجم، [[جنگ]] و [[صلح]] و دیگر فعالیتهای رسول خدا {{صل}}، [[هدف]] و منظوری الهی و متعالی داشت و پیروان خود را نیز به این امر سفارش میکرد، چنان که در [[قرآن کریم]] میخوانیم: {{متن قرآن|أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ}}<ref>«آیا خدایان پراکنده بهتر است یا خداوند یگانه دادفرما؟» سوره یوسف، آیه ۳۹.</ref>. | ||
[[رسول اکرم]]{{صل}} نیز سخنان فراوانی در این باره بیان کرده است که به برخی از آنها اشاره میکنیم. آن [[حضرت]] درباره [[خداشناسی]] میفرماید: [[بهترین]] [[اعمال]]، خداشناسی است؛ زیرا با وجود [[دانش]] و [[معرفت]]، عمل کم یا زیاد، تو را [[سود]] میبخشد، ولی با وجود [[نادانی]] [نسبت به [[خدا]]]، نه عمل اندک تو را سود میبخشد و نه عمل بسیار<ref>متقی هندی، کنز العمال، ج۱۰، ص۱۴۳، ح۲۸۷۳۱.</ref>. | [[رسول اکرم]] {{صل}} نیز سخنان فراوانی در این باره بیان کرده است که به برخی از آنها اشاره میکنیم. آن [[حضرت]] درباره [[خداشناسی]] میفرماید: [[بهترین]] [[اعمال]]، خداشناسی است؛ زیرا با وجود [[دانش]] و [[معرفت]]، عمل کم یا زیاد، تو را [[سود]] میبخشد، ولی با وجود [[نادانی]] [نسبت به [[خدا]]]، نه عمل اندک تو را سود میبخشد و نه عمل بسیار<ref>متقی هندی، کنز العمال، ج۱۰، ص۱۴۳، ح۲۸۷۳۱.</ref>. | ||
آن حضرت درباره اهمیت [[یاد خدا]] نیز فرموده است: [[خدای عزوجل]] میفرماید: هرگاه یاد من بر بندهای | آن حضرت درباره اهمیت [[یاد خدا]] نیز فرموده است: [[خدای عزوجل]] میفرماید: هرگاه یاد من بر بندهای غالب شود، خواهش و [[خوشی]] او را در یاد خود قرار میدهم و چون خواهش و خوشی او را در یاد خود قرار دهم، [[عاشق]] من میشود و من نیز عاشقش میشوم و چون عاشق یکدیگر شدیم، [[حجاب]] میان خود و او را برمیدارم و [[عشق]] خود را بر [[جان]] او چیره میگردانم، چنان که مانند [دیگر][[مردم]] دچار [[فراموشی]] و [[غفلت]] نمیشود. سخن آنان، سخن [[پیامبران]] است. اینان به [[راستی]] قهرمانند<ref>نهج الفصاحه، (مجموعه کلمات قصار رسول اکرم {{صل}})، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، ح۷۸۱.</ref>. | ||
آن حضرت در [[کلام]] دیگری فرمود: «هرکس چهل [[روز]] خود را برای خدا [[خالص]] کند، چشمههای [[حکمت]] از قلبش بر زبانش جاری میشود»<ref>نهج الفصاحه، (مجموعه کلمات قصار رسول اکرم{{صل}})، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، ح۲۸۳۶.</ref>. | آن حضرت در [[کلام]] دیگری فرمود: «هرکس چهل [[روز]] خود را برای خدا [[خالص]] کند، چشمههای [[حکمت]] از قلبش بر زبانش جاری میشود»<ref>نهج الفصاحه، (مجموعه کلمات قصار رسول اکرم {{صل}})، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، ح۲۸۳۶.</ref>. | ||
در [[حقیقت]]، این شاخصه [[تمدن نبوی]]، [[مبیّن]] این حقیقت است که [[انسان]] در [[مکتب اسلام]]، [[دل]] باخته [[رسیدن به کمال]] لایتناهی و [[شایسته]] این [[اشتیاق]] و حرکت و [[سیر]] به سوی سرچشمه همه [[فضیلتها]] و ارزشهاست. انسان، با چنین دلباختگی والا، بیوقفه به سوی مقصدی نهایی و لایزال پیش میرود. | در [[حقیقت]]، این شاخصه [[تمدن نبوی]]، [[مبیّن]] این حقیقت است که [[انسان]] در [[مکتب اسلام]]، [[دل]] باخته [[رسیدن به کمال]] لایتناهی و [[شایسته]] این [[اشتیاق]] و حرکت و [[سیر]] به سوی سرچشمه همه [[فضیلتها]] و ارزشهاست. انسان، با چنین دلباختگی والا، بیوقفه به سوی مقصدی نهایی و لایزال پیش میرود. | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۰: | ||
البته این [[دیدار]] جز با کشش از جانب [[پروردگار]] و [[لطف]] وی صورت نمیگیرد. تا که از جانب [[معشوق]] نباشد کششی [[کوشش]] [[عاشق]] بیچاره به جایی نرسد در [[فرهنگ]] [[نبوی]]، هر کاری با نام و [[یاد خدا]] و [[توکل]] به او شروع میشود و با [[اعتماد]] و اتکا به او جریان و با نام و [[سپاس]] از او پایان مییابد. [[توحید]] یک [[مسلمان]] [[حقیقی]] به اندیشهای صرف منحصر نیست، بلکه بر سراسر وجود او احاطه دارد و در [[اندیشهها]] و رفتارهایش نمود مییابد و به آنها جهت میبخشد. ازاین رو، مسلمان حقیقی تنها به [[خدا]] توکل میکند و هیچ کس را [[شریک]] او نمیداند.<ref>[[سید رشید صمیمی|صمیمی، سید رشید]]، [[اصول و شاخصههای تمدن نبوی (کتاب)|اصول و شاخصههای تمدن نبوی]]، ص ۳۳.</ref>. | البته این [[دیدار]] جز با کشش از جانب [[پروردگار]] و [[لطف]] وی صورت نمیگیرد. تا که از جانب [[معشوق]] نباشد کششی [[کوشش]] [[عاشق]] بیچاره به جایی نرسد در [[فرهنگ]] [[نبوی]]، هر کاری با نام و [[یاد خدا]] و [[توکل]] به او شروع میشود و با [[اعتماد]] و اتکا به او جریان و با نام و [[سپاس]] از او پایان مییابد. [[توحید]] یک [[مسلمان]] [[حقیقی]] به اندیشهای صرف منحصر نیست، بلکه بر سراسر وجود او احاطه دارد و در [[اندیشهها]] و رفتارهایش نمود مییابد و به آنها جهت میبخشد. ازاین رو، مسلمان حقیقی تنها به [[خدا]] توکل میکند و هیچ کس را [[شریک]] او نمیداند.<ref>[[سید رشید صمیمی|صمیمی، سید رشید]]، [[اصول و شاخصههای تمدن نبوی (کتاب)|اصول و شاخصههای تمدن نبوی]]، ص ۳۳.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۳۰: | خط ۲۶: | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:اهداف اسلام]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۳۴
مقدمه
این شاخصه از بنیادیترین ارکانی است که تمدن نبوی بر آن استوار است و بدون آن، اساس دعوت همه پیامبران به ویژه حضرت محمد (ص) متزلزل میشود. پس میتوان گفت تمدن نبوی، تمدن نمود و تجلی فطرت الهی انسان است؛ یعنی همه اهداف این تمدن در پرستش، تعالی و تقرب انسان به خدا خلاصه میشود. سیره پیامبر گرامی اسلام در دگرگونسازی جامعه، بر مبنای برقراری و تقویت رابطه انسان با خدا استوار بود. آن حضرت، یاران و پیروان خویش را نیز پیش از انجام هر کاری به اصلاح رابطهشان با خدا فرا میخواند. حضرت امام صادق (ع) در این باره میفرماید: سیره رسول خدا (ص) چنان بود که هرگاه تصمیم میگرفت گروهی را برای پیکار بفرستد، آنان را فرا میخواند و برابر خود مینشاند. آنگاه میفرمود: حرکت کنید به نام خدا، برای خدا، در راه خدا و بر آیین رسول خدا[۱].
همچنین آنگاه که پیامبر خدا، معاذ بن جبل را به عنوان فرماندار به یمن فرستاد، در سفارش به او فرمود: تو را به این امور سفارش میکنم: تقوای الهی، راستی در گفتار، وفای به عهد، ادای امانت، ترک خیانت، نرمی گفتار، پیشی گرفتن در اسلام، حفظ حقوق همسایه، ملازمت در ایمان و محبت و رحمت به مردم[۲].
رسول خدا (ص)، مردم را به توحید نظری و عملی در همه جنبههای وجودیشان فراخواند و همه برنامهها و هدفها را به این سو رهنمون کرد. دعوت پنهانی و آشکار و همگانی، دفاع و تهاجم، جنگ و صلح و دیگر فعالیتهای رسول خدا (ص)، هدف و منظوری الهی و متعالی داشت و پیروان خود را نیز به این امر سفارش میکرد، چنان که در قرآن کریم میخوانیم: ﴿أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ﴾[۳].
رسول اکرم (ص) نیز سخنان فراوانی در این باره بیان کرده است که به برخی از آنها اشاره میکنیم. آن حضرت درباره خداشناسی میفرماید: بهترین اعمال، خداشناسی است؛ زیرا با وجود دانش و معرفت، عمل کم یا زیاد، تو را سود میبخشد، ولی با وجود نادانی [نسبت به خدا]، نه عمل اندک تو را سود میبخشد و نه عمل بسیار[۴].
آن حضرت درباره اهمیت یاد خدا نیز فرموده است: خدای عزوجل میفرماید: هرگاه یاد من بر بندهای غالب شود، خواهش و خوشی او را در یاد خود قرار میدهم و چون خواهش و خوشی او را در یاد خود قرار دهم، عاشق من میشود و من نیز عاشقش میشوم و چون عاشق یکدیگر شدیم، حجاب میان خود و او را برمیدارم و عشق خود را بر جان او چیره میگردانم، چنان که مانند [دیگر]مردم دچار فراموشی و غفلت نمیشود. سخن آنان، سخن پیامبران است. اینان به راستی قهرمانند[۵].
آن حضرت در کلام دیگری فرمود: «هرکس چهل روز خود را برای خدا خالص کند، چشمههای حکمت از قلبش بر زبانش جاری میشود»[۶].
در حقیقت، این شاخصه تمدن نبوی، مبیّن این حقیقت است که انسان در مکتب اسلام، دل باخته رسیدن به کمال لایتناهی و شایسته این اشتیاق و حرکت و سیر به سوی سرچشمه همه فضیلتها و ارزشهاست. انسان، با چنین دلباختگی والا، بیوقفه به سوی مقصدی نهایی و لایزال پیش میرود. این حرکت سازنده از درون شروع میشود. البته دعوت و جاذبه، از اصل ذات حق سرچشمه میگیرد، ولی جبری و تحمیلی نیست؛ زیرا در صورت جبری بودن، سیر معنوی انسان بیارزش میشود. آنگاه این سیر ارزشمند است که باید با شناخت و آگاهی همراه باشد و فرد، با کوشش خستگی ناپذیرش، مسیر را بپیماید و به مقصد متعالی خویش برسد که این، شورانگیزترین عرصه تکاپوی معنوی انسان و فرصت دستیابی به بالاترین معنویتها و زیباییهاست. ازاین رو، خداوند، انسان را مخاطب قرار داده و سرنوشت او را در مسیری که در پیش دارد، روشن کرده است و میفرماید: ﴿يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ﴾[۷].
البته این دیدار جز با کشش از جانب پروردگار و لطف وی صورت نمیگیرد. تا که از جانب معشوق نباشد کششی کوشش عاشق بیچاره به جایی نرسد در فرهنگ نبوی، هر کاری با نام و یاد خدا و توکل به او شروع میشود و با اعتماد و اتکا به او جریان و با نام و سپاس از او پایان مییابد. توحید یک مسلمان حقیقی به اندیشهای صرف منحصر نیست، بلکه بر سراسر وجود او احاطه دارد و در اندیشهها و رفتارهایش نمود مییابد و به آنها جهت میبخشد. ازاین رو، مسلمان حقیقی تنها به خدا توکل میکند و هیچ کس را شریک او نمیداند.[۸].
منابع
پانویس
- ↑ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، تصحیح: علی اکبر غفاری، ج۵، ص۲۷؛ ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح بخاری، ج۴، ص۴۷۸؛ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۴۳.
- ↑ ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۹.
- ↑ «آیا خدایان پراکنده بهتر است یا خداوند یگانه دادفرما؟» سوره یوسف، آیه ۳۹.
- ↑ متقی هندی، کنز العمال، ج۱۰، ص۱۴۳، ح۲۸۷۳۱.
- ↑ نهج الفصاحه، (مجموعه کلمات قصار رسول اکرم (ص))، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، ح۷۸۱.
- ↑ نهج الفصاحه، (مجموعه کلمات قصار رسول اکرم (ص))، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، ح۲۸۳۶.
- ↑ «ای انسان! بیگمان تو به سوی پروردگارت سخت کوشندهای، پس به لقای او خواهی رسید» سوره انشقاق، آیه ۶.
- ↑ صمیمی، سید رشید، اصول و شاخصههای تمدن نبوی، ص ۳۳.